Məlum olduğu kimi iki il öncə Azərbaycan döyüş meydanında Ermənistan ordusunu darmadağın etməklə tarixi ədaləti bərpa etdi, işğal altında olan torpaqlarını azad etdi. Həmin dövrdə Ermənistanın ordusu tamamilə məhv edildi, qarşıdakı illər ərzində formalaşması mümkün olmayacaq vəziyyətə salındı.
Elə indi də düşmən ölkədə etiraf olunur ki, ordunun problemlərinin həll edilməsi yaxın perspektivdə olduqca müşküldür. Ermənistan parlamenti müdafiə komissiyasının sədr müavini Armen Xaçatryan qeyd edir ki, Azərbaycanla yeni hərbi toqquşma ölkəsi üçün fəlakət olar: “Əlbəttə, Azərbaycan ordusu Ermənistanın ərazisindədir. Bu ordu torpaqda yatmır, gücləndirmə işləri görür, səngərlər qazır və sair”. “Ermənistan silahlı qüvvələri yol və bunkerlərin tikintisinə niyə mane olmur” sualına Xaçatryan belə cavab verib: “Bu dəfə lap aydın şəkildə deməliyəm ki, siz bu sualı bir daha verməyəsiniz. İndiki situasiyada bizim qüvvə balansımızla hərbi əməliyyatlara başlamaq? Biz, əlbəttə, lokal uğur qazana bilərik, amma tammiqyaslı müharibə başlansa...Düşünürəm ki, bu sualı vermək yersizdir”. İqtidar deputatı “əgər Ermənistan yol və bunkerlərin tikintisinə mane olsa, tammiqyaslı müharibə başlana bilərmi” sualına da cavab verməli olub: “Əlbəttə, bəli. İndiki halda tammiqyaslı hərbi əməliyyatların başlanmasının Ermənistan Respublikası üçün çox ağır nəticələri ola bilər”. Erməni ictimai xadim Taron Qazaryan da Ermənistanın Azərbaycan qarşısında hərb müstəvisində tab gətirməsinin mümkünsüz olduğunu qeyd edir. Onun sözlrinə görə, bu, orduya, xüsusilə son zamanlarda keçirilən səfərbərlik tədbirlərinə də aiddir: “Bu günlərdə üç aylıq hərbi toplanışdan qayıtdım. Hərbi çağırışın səbəbləri və üsulları nə mənə, nə ətrafımdakı insanlara, nə də daxili siyasi prosesləri izləyən başqa insanlara sirr idi. Üç aylıq toplanışda iştirak etməmək imkanım var idi, amma getməyə və yenidən Ermənistan Silahlı Qüvvələrində xidmətə daxil olmağa qərar vermişəm. Səbəblərdən biri Ermənistan ordusunda və sərhədlərində vəziyyətlə tanış olmaq istəyi idi”. Erməni ictimai xadim vurğulayıb ki, bu hakimiyyət, hər sahədə olduğu kimi, ordu və sərhədlərlə bağlı məsələlərdə də insanların gözünə kül üfürür. Çünki erməni ordusunun döyüş qabiliyyətindən əsər-əlamət qalmayıb. Bunu Helsinki Vətəndaş Assambleyasının Vanadzor ofisinin 2022-ci ilin yanvar-sentyabr aylarında Ermənistan ordusunda ölən hərbi qulluqçuların sayı ilə bağlı hesabatı da təsdiq edir. Hesabat rəsmi mənbələr və mətbuatda yayılan xəbərlər əsasında hazırlanıb. Siyahıya Rusiya sülhməramlılarının müvəqqəti yerləşdirildiyi Azərbaycan ərazilərdindəki qanunsuz erməni silahlı dəstələrinin ölən üzvləri də daxildir. Sentyabr ayında təxribata cəhd edən zaman məhv edilən Ermənistan ordusunun hərbi qulluqçuları siyahıya daxil edilməyib. Təxribat zamanı Ermənistan ordusunun 400-dən çox hərbi qulluqçusu məhv edilib, 300-dən çoxu yaralanıb, 30-dan çox hərbi qulluqçu itkin düşmüş hesab edilir. Qeyd olunan müddət ərzində Helsinki Vətəndaş Assambleyasının Vanadzor ofisi bildirir ki, 51 erməni hərbi qulluqçu ölüb. Bunlardan 15-i təxribata cəhd edən zaman, 12-si avtomobil qəzasında, 12-si sağlamlıq problemlərinə görə, 6-sı intihar nəticəsində, 3-ü cinayət nəticəsində, 2-si qəza (1-i elektrik şoku, 1-i boğulma), 1-i silahla davranış qaydalarını pozduğuna görə ölüb. Qeyd edək ki, ötən ilin eyni dövründə də 51 erməni hərbi qulluqçu ölmüşdü. Onlardan 12-si avtomobil qəzası, 10-u təxribata cəhd edən zaman, 9-u sağlamlıq problemlərinə görə, 8-i intihar nəticəsində, 7-si cinayət, 5-i qəza (1-i uçqun, 1-i ildırım, 1-i ağacın aşması, 1-i avtomobil təmiri zamanı, 1-i qəfil ölüm) nəticəsində ölüb. 2022-ci ildə qeydə alınan ölüm hallarının 29%-i döyüş, 71%-i qeyri-döyüş şəraitində baş verib. Bütün bunlar erməni ordusunun hansı durumda olduğunu açıq göstərir.
Onu da qeyd edək ki, son vaxtlar Ermənistan silahlı qüvvələrinin bölmələrində fərarilik halları yenə artmaqdadır. Elə bu günlərdə daha 4 hərbi qulluqçu xidmət yerini özbaşına tərk edib. Yayılan xəbərlərdə bildirilir ki, erməni hərbçiləri mütəmadi olaraq döyüldüklərinə, fiziki və mənəvi təhqirlərə məruz qaldıqlarına görə bu addımı atıblar. Ermənistanın Gorus rayonunun Xndzoresk yaşayış məntəqəsi istiqamətində yerləşən bölmələrdən birində baş verən hadisə ictimaiyyətdən gizlədilir. Hərbi hissə komandirinin fərarilik edən hərbçilərin axtarılması və tapılaraq xidmət yerinə qaytarılması ilə bağlı məktubuna əsasən hərbi polis tərəfindən tədbirlər görülür. Faktla bağlı cinayət işi başlanıb. Onu da bildirək ki, son iki ildə Ermənistanın İstintaq Komitəsi Silahlı Qüvvələrdə xidmət aparan 12 600 nəfərə qarşı 1 600-ə yaxın cinayət işi açıb. Ermənistanın İstintaq Komitəsinin rəhbəri Arqişti Kyaramyan Silahlı Qüvvələrdə hərbi xidmət keçmə qaydası əleyhinə cinayətlər və hərbi əməliyyatlarla bağlı digər cinayətlərlə bağlı başlanmış cinayət işlərinin davam etdiyini bildirib. Bu işlər çərçivəsində 883 nəfər, o cümlədən 78 zabit (onlardan 17 yüksək rütbəli zabitdir – red), 150 müqaviləli hərbi qulluqçu, 491 ehtiyatda olan hərbçi, 36 çağırışçı, 128 mülki şəxs ittiham olunub. Cinayət işlərindən 152-si üzrə ibtidai istintaq tamamlanıb. O cümlədən, 29 şəxs barəsində 23 iş ittiham aktı ilə məhkəməyə göndərilib. Bundan əlavə, ümumilikdə 17 mindən çox insan dindirilib. Məhz bu şəraitdə Ermənistan Azərbaycanla düşmənçilik siyasətini davam etdirmək əvəzinə sülh prosesini tezləşdirsə, daha yaxşı nəticələr əldə edə bilər.
Tahir TAĞIYEV
