Sentyabrın 21-i dünyanın diqqəti yenidən Rusiyaya cəmləndi. Vladimir Putin sonunda qismən səfərbərlik elanını etdi. Bir çox təhlilçilər Moskvanın bu qərarı verməsinə tərəddüdlə yanaşırdılar. Bu gün V.Putin açıq mətnlə xalqa müraciətində Qərb ölkələrinin Rusiyanı məhv etmək istədiklərini dedi. Rusiya prezidenti NATO-nun silahlanma tədbirlərinə qarşı da planlarının olmasını bəyan etdi. Müraciətində o, Rusiyanı bütün yollarla qoruyacağına söz verib. Çar və Sovet Rusiyalarının dağılmasını tarixi ədalətsizlik kimi qiymətləndirən V.Putin yenə də tarix kodlarına toxunaraq xalqa fikirlərini çatdırıb. Rusiya lideri 2014-cü ildən başlanan münaqişəni rusafobiya kimi qiymətləndirib.Rəsmi Moskvanın informasiya resursları Ukrayna müharibəsini daima əməliyyat kimi yozsa da. bu gün Putin səfərbərlik təklifini dəstəkləyərək bütün ehtiyatda olan rusların müharibəyə qoşula biləcəyinin mesajını verdi. Bu da hardasa 300 minlik əsgər və zabit deməkdir. Putin bir daha Luqansk və Donestkin tarixi Novorossiya torpağı olduğunu, Kiyevə tabe olmayacağını bildirib. Maraqlısı odur ki Türkiyə lideri Ərdoğan dünənki açıqlamasında Ukraynanın öz ərazilərindən geri çəkilməyəcəyini bildirmişdi. Görünür, rəsmi Moskvanın başqa güclərin fikrini eşitmək niyyəti yoxdur. Deməli, bu gündən Ukrayna savaşının yeni mərhələsi başlayır. Xarkov, Xerson və digər istiqamətlərdə məğlub olan Moskava səfərbərliklə üstünlük qazanmaq istəyir. Lakin Rusiya tərəfi, görünür ki, müasir silahlanmanın təsrini yetərincə duya biməyib. Ya da ki, sonuncu seçim variantlarından birini edir. XXI əsrin savaşı əsasən texnologiyaların savaşıdı. Azərbaycanın apardığı son 44 günlük müharibə, Türkiyənin Suriyada, İraqda apardığı əməliyyatlar və digər hərbi tədbirlər buna bariz sübutdu. Rusiya müdafiə naziri Sergey Şoyqunun səfərbərlik açıqlamasında texnoloji güc amilinə toxunulub. Nazir NATO-nun peyk gücündən bəhs edib. O açıq şəkildə deyib ki, NATO-nun peyk bürcləri 70-dən çox hərbi 200-dən çox mülki peyk bölmələrimizi ələ keçirməyə çalışır.
Moskva referendum məsələsindən də istifadə edir. Qondarma Donetsk, Luqansk respublikaları, eləcə də Zaporojye və Xersonda 23-27 sentyabr tarixlərində referendum keçiriləcəyi elan olunub. Putin səfərbərlik çıxışında bu bölgələrin əhalisinin qərarını dəstəkləyəcəklərini elan edib. Rusiya xarici işlər naziri S.Lavrov bunu xalqların öz müqəttəratını həll etməsi kimi görür. Ukrayna xarici işlər naziri Dimitri Kuleba isə saxta referendumların əhəmiyyətli olmadığını deyib. Nazirin fikrincə, Rusiya təcavüzkardır və belə də qalır. Bu referendumlardan öncə səfərbərlik elanı prosesin sinxron şəkildə cərəyan edəcəyindən xəbər verir. Xerson ətrafında mövqeləri zəifləyən rus qüvvələrinə bununla yardım edib referendum reallaşdırmaq istəyi də mümkündür. Lakin silah gücü altında hansısa referendumun effektinin olmayacağı da aydındı. Ukrayna bu prosedurdan sonra da həmin ərazilər üzərinə hücum edə bilər. Kiyevi dəstəkləyən güclərin yenə də onların arxasında duracağı gözləniləndir. Bu referendumun dünya tərəfindən qəbul edilməməsi də gözləniləndir.
Proseslərə nəzər saldığımızda Rusiyanı müharibə ilə zəiflədilib beynəlxalq sistemdən kənara atılması niyyəti açıq görünür. Qərb gücləri Rusiyanın parçalanmasında da maraqlı deyillər. Çünki belə olarsa güclü rəqib Çinlə üz-üzə dayanmalı olacaqlar. Lakin Rusiya cəmiyyətində 10 ilə yaxın aparılan anti-Ukrayna kampaniyası savaşla nəticəsini göstərir. Rusiya cəmiyyətində hələ də imperiya arzusunda olan şəxslər var. Xüsusən Moskva və Sankt-Peterburqda yaşayan insanlar hələ də iqtisadi fəlakəti yetərincə duya bilmirlər. Bölgələrdə isə vəziyyət fərqlidi. Verilən qismən səfərbərlik qərarının nəticəsi fərqli ola bilər. Belə ki, federasiyanın türk-müsəlman subyektlərindən fərqli səslər çıxa bilər. Xalqlar artıq bu savaşda iştirakın mənasız olduğunu görüb qarşı çıxa bilərlər. Təkcə siravi xalq deyil, hərbi elitada da tərəddüdlər gündən-günə artır. Prosesləri dərk edib azacıq təhlil edə bilən şəxslər Rusiyanın gələcəyinin yaxşı olmadığının fərqindədir. Bu baxımdan 21 sentyabr qərarı Rusiya tarixində yeni səhifə açır. Bunun digər keçmiş sovet respublikalarına da, sözsüz ki, təsiri olacaq.
Ceyhun MİRZƏLİ
