Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin nümayəndəsi Mariya Zaxarova tarixin arxivinə qovuşmuş ATƏT-in Minsk qrupunu yenidən diriltməyə can atır. O, Moskvada keçirilən brifinqdə qeyd edib ki, gərginliyin artmasına baxmayaraq, Ermənistan və Azərbaycan arasında sülh müqaviləsinin hazırlanması üzrə iş davam edir:
“Rusiya lazımi yardımı göstərir. ATƏT-in Minsk Qrupunun rusiyalı həmsədri, Xarici İşlər Nazirliyinin Ermənistan-Azərbaycan nizamlanması üzrə xüsusi nümayəndəsi İqor Xovayev sentyabrın 8-9-da Bakıda, 13-14-də isə İrəvanda olub”. O da məlum olub ki, əsas mövzu sülh müqaviləsi layihəsinin müzakirəsi olub. Zaxarova onu da qeyd edib ki, Rusiya, Ermənistan və Azərbaycan liderlərinin üçtərəfli razılaşmaları nizamlanma üçün əsas olaraq qalır. Maraqlıdır, bir tərəfdən xarici işlər naziri Sergey Lavrov Minsk Qrupunun mövcud olmadığını deyir, o biri tərəfdən də Zaxarova Xovayevi xüsusi olaraq MQ-nin rusiyalı həmsədri kimi təqdim edir. Zaxarovanın bu təqdimatından hansı nəticəni çıxara bilərik?
Politoloq Yeganə Hacıyeva “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, faktiki olaraq fəaliyyət göstərməyən Minsk qrupunun “reanimasiya” edilməsi cəhdləri haqqında fikirlər istər ABŞ, istər Rusiya rəsmilərimdən eşidilir: “Bu fikirləri səsləndirən ABŞ-ın məqsədi aydındır. O bununla Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərinin normallaşması prosesindən uzaqlaşmasını kompensasiya etməyə çəhd göstərir.
Qarabağ münaqişəsi həll olunub və Qarabağ Azərbaycanın ayrılmaz tərkib hissəsidirsə, belə təsisata heç bir ehtiyac yoxdur.
Minsk qrupu ATƏT coğrafiyasında BMT TŞ qətnamələrinin icra edilməsinə yetərincə səy göstərmədi, bəzən isə açıq-aydın bu qərarların əksinə atdığı addımlarla təhlükəsizlik səylərini sabotaj etdi. ATƏT-in Minsk qrupu 30 ilə yaxın bir dövr ərzində öz fəaliyyətsizliyi, faktiki nizamlama prosesini dondurmaqla, real təkliflər və təsiredici mexanizm ortaya qoymadan vaxt uzatmaqla özü-özünü proseslərdən kənarlaşdırdı.
ATƏT-in Minsk formatı ilkin olaraq ATƏT coğrafiyasında konfliktlərin həlli istiqamətində bir mexanizm kimi nəzərdə tutulmuşdu. Bu mexanizm isə heç bir konfliktin həllində özünü doğrultmadı, faydalı format kimi özünü təsdiqləmədi. 28 ildən sonra Azərbaycan məcbur qalaraq BMT-nin Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələrini özü icra etdi və 44 gün ərzində torpaqlarını işğaldan azad etdi.
Torpaqları azad edəndən sonra aydın oldu ki, ATƏT-in Minsk qrupunun gözü önündə bu illər ərzində Azərbaycan torpaqları, işğal altındakı ərazilərin təbii resursları talan olunub, ekoloji terror həyata keçirilib. İki dəfə faktaraşdırıcı missiya ilə bu yerlərə səfər edən ATƏT-in Minsk qrupu bu cinayətləri görməzdən gəlib, bu da Ermənistana talan və dağıntılar etməyə şərait yaradıb. Xatırladım ki, bu ilin aprel ayında Zaxarova Vaşinqton və Parisin ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədrlərinin “üçlüyü” çərçivəsində Moskva ilə bütün təmasları dayandırdığını etiraf edib. Buna görə də Rusiyanın Azərbaycan və Ermənistan arasında dövlətlərarası münasibətlərin qurulması üçün Rusiyanın səylərini artıracağını bildirmişdi.
Cənubi Qafqazdakı real vəziyyət danışıqlarda fasilələrə yol vermir.
Birləşmiş Ştatlar və Fransa həmsədr kimi əməkdaşlığı dayandırdıqları üçün onlardan regionda uzunmüddətli sülh və sabitliyin bərpası istiqamətində ardıcıl addımlar atmaq tələb olunur.
Buna görə də Rusiya İrəvan və Bakı arasında sülh müqaviləsinin bağlanmasına yardım etməkdə qərarlıdır”.
İndi maraqlı sual yaranıb ki, Ukraynada proseslər Qərb üçün hansı uğurlu müstəvidə davam edir ki, ABŞ və Fransa Rusiya ilə təmasları artırıb.
Ümumuyyətlə, bu iki konfrantasiyada olan qütblərin ATƏT-in Minsk qrupu çərçivəsində kollegial qərarları nəyin əsasında formalaşır ?
Beynəlxalq ictimaiyyət, o cümlədən tərəfdaşlarımız - istər ABŞ, istər Rusiya anlamalıdır ki, Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərinin normallaşması üzrə danışıqlarda ATƏT-in Minsk qrupunu yenidən gündəmə gətirmək heç də normallaşmaya xidmət edən mövqe deyil. Zaxarovanın texniki səhvə yol verdiyi qənaətində deyiləm. Bunu bir təzyiq vasitəsi kimi əllərindən buraxmaq istəmirlər”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
