Rusiya Federasiyası Təhlükəsizlik Şurasının sədr müavini Dmitri Medvedyev özünün “Telegram” kanalında Luqansk və Donetskin, eləcə də Ukraynada “azad edilmiş digər ərazilər”in Rusiyaya birləşdirilməsi ilə bağlı referendumların keçirilməsinin zəruriliyi barədə çıxış edib.
O, bunu həmin yerlərdə yaşayan “sakinlərin sistemli müdafiəsi” və “tarixi ədalətin” bərpası ilə əsaslandırıb: “Onlar Rusiyanın onilliklər boyu inkişaf vektorunu tamamilə dəyişirlər. Həm də təkcə bizim ölkənin deyil. Çünki onların Rusiyaya qəbulundan sonra dünyada geosiyasi transformasiya dönməz xarakter alacaq. Rusiya ərazisinə təcavüz cinayətdir, onun törədilməsi bütün özünümüdafiə qüvvələrindən istifadə etməyə imkan verir. Amma heç də az əhəmiyyət kəsb etmir ki, dövlətimizin Konstitusiyasına edilən dəyişikliklərdən sonra Rusiyanın heç bir gələcək lideri, heç bir məmur bu qərarları geri qaytara bilməsin. Ona görə də bu referendumlar Kiyevdə və Qərbdə çox qorxuludur. Ona görə də bunları etmək lazımdır”. Beləliklə, Rusiya referendumu işə salmağa hazırlaşır və bunun maraqlı səbbələri də mövcuddur. Luqansk vilayət hərbi administrasiyasının sədri Sergey Qayday həmin səbəblərdən danışarkən qeyd edib: “Əgər Rusiya Luqanskda nəzarətindəki ərazilərdə referendum təşkil etsə, bu, Rusiyada ümumi səfərbərliyə yol açacaq. Rusiya saxta referendum keçirə, tələm-tələsik nəticələri tanıya bilər. Nəticələrə əsasən, onlar hamısı Rusiyaya qoşulmaq istəyəcəklər. Sonra isə Luqansk Rusiya torpağı hesab ediləcək. Ukraynanın Luqanskı azad etməyə çalışması isə Rusiyada ümumi səfərbərlik həyata keçirməyə, müharibə elan etməyə imkan verəcək”. Rusiyalı müxalifət lideri və hüquq müdafiəçisi Mark Feygin də bu qənaəti bölüşür: “Rusiya Federasiyasında Çeçenistan rəhbəri Ramzan Kadırov və “Liqa” özəl hərbi şirkətinin (keçmiş “Vaqner” özəl hərbi şirkəti) sahibi Yevgeni Priqojin Ukraynadakı müharibəyə 15 min insan toplaya bilər. Bunlar Rusiya Federasiyasının son ehtiyat qüvvəsi olacaqlar. Düşünürəm ki, indi Kadırov və Priqojin daha 15 min nəfəri bir araya toplayacaq və bu, sonuncu ehtiyat olacaq. Kadırov və Priqojin kömək edə bilməsə, o zaman Rusiyada bir neçə ay davam edə biləcək ümumi səfərbərlik olacaq”. İndiki halda ümumi səfərbərlik Rusiya rəhbərliyi üçün çox vacibdir. Çünki Kreml Ukraynada xeyli sayda şəxsi heyət itirib. Onarın yerini dolduqmaq getdikcə çətinləşir.
Xatırladaq ki, Ukraynanın Donbas bölgəsindəki qondarma Donetsk Xalq Respublikası və Luqansk Xalq Respublikasının “ictimai palataları” ərazilərin Rusiyaya birləşməsi məqsədilə “referendum” keçirməklə bağlı çağırış ediblər. Eyni zamanda Xersonun işğal administrasiyası analoji “səsvermə”ni keçirəcəyini bəyan edəcəyini açıqlayıb. Rusiyalı təbliğatçı və “Russi Today” telekanalının baş redaktoru Marqarita Simonyan bu təklifə şövqlə hay verib və bunu “Krım ssenarisi” adlandırıb. Kremlin təbliğatçısı “tviter” hesabında yazıb ki, ələ keçirilmiş torpaqları Rusiya ərazisi kimi tanımaqla Moskvanın NATO-nu Ukraynanın əks-hücumlarına cavab zərbələri ilə hədələməsi daha asan olacaq və “hər baxımdan” Rusiyaya sərbəstlik verəcək. ABŞ-ın Müharibə Araşdırmaları İnstitutunun analitikləriisə bu yanaşmaları ziddiyyətli adlandırır. Ekspertlər qeyd ediblər ki, Rusiya qüvvələri Donetsk və Luqansk vilayətlərinə tam nəzarət etmir. Beləliklə, bu, Kremlin qanuni Ukrayna hakimiyyətinin qismən “işğal etdiyi” ərazilərin ilhaqına gətirib çıxaracaq. Bundan əlavə, Ukraynanın ilhaq edilmiş Krım yarımadasına zərbələr endirməsi də Rusiyanın M.Simonyanın inandırmağa çalışdığı avtomatik qisas əməliyyatlarına gətirib çıxarmır. Bu mərhələdə qismən ilhaq həm də Kremli qəribə və hətta alçaldıcı vəziyyətə salacaq ki, Ukrayna qoşunlarından “Rusiya” ərazisini işğal etməməyi tələb etsin. Özü də bu, Rusiyanın həmin tələbi yerinə yetirməyə məcbur edə bilməyəcəyi bir vəziyyətdə baş verəcək. Mütəxəssislərin fikrincə, Rusiya prezidenti Vladimir Putinin şübhəli mənfəət naminə özünü belə ümidsiz vəziyyətə salmağa hazır olub-olmaması hələ də qeyri-müəyyən olaraq qalır. Onların qənaətinə görə, Putin üçün NATO və Ukraynanı münaqişənin daha da alovlanması ilə sadəcə təhdid etmək daha asandır ki, indiki mərhələdə o, çətin ki buna gedəcək. Araşdırma müəllifləri hesab edirlər ki, Kreml qismən ilhaqın həm Rusiya daxilində, həm də yeni ilhaq edilmiş Ukrayna ərazisindən əlavə qüvvələrin cəlb edilməsinə səbəb ola biləcəyinə inanır. Rusiya qüvvələri ciddi şəkildə zəifləmiş və ruhdan düşmüş hissələrini doldurmaq üçün bütün mümkün mənbələrdən əlavə qüvvələr səfərbər etməyə çalışsa da, onlarda əhəmiyyətli döyüş qüvvəsi formalaşdırmaq alınmayıb.Mütəxəssislərin fikrincə, Putinin bütün işğal edilmiş ərazilərin ilhaqı vədindən vaz keçməyə hazır olması onun üçün güzəştə getməyən hərbiyönlü qrupların gözündə ciddi geri çəkilmə ola bilərdi. Eyni zamanda ekspertlər xatırladırlar ki, “DXR” və “LXR” daha əvvəl də Kremlin planlarını “qabaqlayıblar”. Ola bilsin qondarma respublikalar bu dəfə də Ukraynanın davamlı əks-hücumları fonunda öz ərazilərini əldə saxlaması üçün eynisini ediblər.
Tahir TAĞIYEV
