Ermənistan, eləcə də digər ölkələrdən olan şəxslərin Azərbaycanın icazəsi olmadan Qarabağa gəlişi praktikasına artıq əsaslı surətdə son qoyulmaqdadır. Hər halda, baş verən son proseslər də bunu təsdiq edir. Belə ki, Ermənistan parlamentinin müxalif "Hayastan" və "Şərəf duyuram" fraksiyaları bu həftə parlament iclaslarını boykot edərək Qarabağa gedəcəklərini açıqlamışdılar. Amma onların bu niyyəti baş tutmayıb. Azərbaycan ərazilərində müvəqqəti yerləşdirilmiş Rusiya sülhməramlıları bir qrup erməni deputatın Qarabağa getməsinə icazə verməyib.
İş o yerə çatıb ki, Ermənistan Xarici İşlər Nazirliyi rus sülhməramlıların bir qrup erməni deputatın Qarabağa getməsinə icazə verməməsindən narahatlığını bildirib. Ermənistan XİN hesab edir ki, deputatlara Qarabağa getməməyə icazə verilməməsi "Laçın dəhlizi vasitəsilə Qarabağın Ermənistana maneəsiz birləşməsini nəzərdə tutan 10 noyabr bəyanatına ziddir". “Hayastan” fraksiyasının üzvü, Ermənistan parlamentinin sədr müavini İşxan Sağatelyan öz “Facebook” səhifəsində yazıb ki, deputatlara Qarabağa girişə qadağa qoyulub. Millət vəkili bunu Ermənistan rəhbərliyinin Azərbaycan rəhbərliyi ilə "xəyanətkar sövdələşməsi" hesab edib. Fraksiyanın digər nümayəndəsi Artur Ğazinyan isə iddia edib ki, Qarabağa gedən şəxslərin siyahısı Azərbayana ötürülüb və Azərbaycan da siyahını Rusiya sülhməramlılarına təqdim edərək onların Qarabağa getməsinin qadağan edilməsini tələb edib. Bundan əvvəl isə
"Hayastan" fraksiyasının rəhbəri, Ermənistan sabiq müdafiə naziri Seyran Ohanyan parlamentdə Azərbaycanın Qarabağ bölgəsində yaşayan erməniləri nəzərdə tutaraq deyib: "Biz soydaşlarımızla bilavasitə əlaqələrimizi davam etdirmək məqsədilə ölkəmiz üçün ən önəmli hadisələrin cərəyan etdiyi Qarabağa və Ermənistanın sərhəd bölgələrinə yollanırıq. Ermənistan və Qarabağ ciddi təhlükələrlə üzləşib, lakin parlamentin əksəriyyəti qeyri-adekvat hərəkət edir və gündəmə gələn real problemlərin həlli yollarını axtarmaq əvəzinə, xüsusilə Qarabağ məsələsində tam fəaliyyətsizlik nümayiş etdirir”. O, parlament tribunasına separatçı Qarabağ rejiminin “bayrağını” sancaraq xahiş edib ki, onu qorusunlar. Onun bu çıxışından sonra tribunaya çıxan iqtidar "Vətəndaş müqaviləsi" fraksiyasının nümayəndəsi Vahaqn Aleksanyan keçmiş müdafiə nazirinin tribunaya yapışdırdığı bayrağı qopararaq deyib: "30 il yeganə bir şeylə - talan ilə məşğul olan keçmiş hakimiyyət bu gün parlamentdə özlərini Qarabağın və Ermənistanın müdafiəçiləri kimi təqdim edir. Əslində isə 30 il ərzində bu bayrağı düzgün yerinə qoymaq, onun qorunmasını, Ermənistan bayrağının qorunmasını təmin etmək əvəzinə eyni bəyanatlarla özlərinin və ailələrinin ciblərinin zənginləşdirilməsi ilə məşğul olublar". Bütün bunlar bir daha təsdiq edir ki, Ermənistanda hakimiyyət Qarabağ məsələsində Azərbaycanın mövqeyini qəbul edir. Elə Azərbaycanın xarici işlər naziri Ceyhun Bayramovun açıqlamaları da bunu göstərir.
Erməni həmkarı ilə telefon danışığına toxunan nazir qeyd edib: “Ermənistanın xarici işlər naziri Ararat Mirzoyanla telefon danışığımız peşəkar və konstruktiv məcrada keçdi”. O qeyd edib ki, erməni həmkarı ilə telefon danışığı zamanı Avropa İttifaqı, Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin razılaşmasının davamı olaraq praktiki addımlar müzakirə olunub. Nazir xatırladıb ki, qarşıda sülh müqaviləsi üzrə, eyni zamanda, sərhədlərin delimitasiya prosesi və humanitar məsələlərlə bağlı çağırışlar durur: "Həm sərhədlə, həm də sülh müqaviləsinin hazırlanması ilə bağlı işçi qrupların formalaşdırılması barədə danışarkən onun formatı, səviyyəsi və uyğunluğu baxımından prinsiplər gözlənilməlidir". Ceyhun Bayramov onu da qeyd edib ki, Azərbaycan tərəfi müsbət addımlar atır və qarşı tərəfdən də bunu gözləyir: “Bir ildən artıqdır ki, Azərbaycan işğal faktının aradan qaldırılmasını nəzərə alaraq ən yüksək səviyyədə, dövlət başçısı səviyyəsində Ermənistan-Azərbaycan münasibətlərinin normallaşması üçün çağırış edilib”. Nazir bildirib ki, 2022-ci ilin fevral ayında Azərbaycan növbəti addım kimi 5 baza prinsipini Ermənistana təqdim edib: “Bundan sonra bu istiqamətdə addımlar atılıb. Aprel ayının 6-da Avropa İttifaqı Şurasının prezidenti Şarl Mişelin təşəbbüsü ilə Azərbaycan və Ermənistan liderləri arasında Brüsseldə görüş keçirilib. Həmin görüş nəticəsində hər iki ölkənin xarici işlər nazirlərinə sülh sazişi üzərində işlərə başlanılması tapşırığı verilib. Burada önəmli məqam ondan ibarətdir ki, Ermənistan Azərbaycanın təqdim etdiyi 5 baza prinsipinin məqbul olması ilə bağlı fikir səsləndirib. Eyni zamanda, Brüssel görüşü zamanı bu, daha da aydınlaşıb. Azərbaycanın təqdim etdiyi 5 baza prinsipi beynəlxalq hüquq üzərində qurulub, onlar bir qayda olaraq qonşu ölkələr arasında olan münasibətlərin əsasını təşkil edir. Biz bunu çox önəmli addım hesab edirik. Düşünürük ki, bu istiqamətdə işlərin davam etdirilməsinin əlamətləri mövcuddur”. Bunlar fonunda Ermənistanın “Qraparak” nəşri yazır: “Kəskin suallar danışıqlar masasına qoyulacaq və müzakirə olunacaq. Tərəflər bu kəskin məqamları hamarlaşdırmağa, irəli getməyə çalışmalıdır, bu, yumşaq desək, asan olmayacaq, amma gözlənti budur. Belə bir fikri Ermənistan parlamentinin xarici əlaqələr komissiyasının sədri Ağacanyan bildirib. İndi gəlin görək, Nikolun “bel çantası” ilə bağlı gözləntiləri özünü doğrultdumu. Ancaq əvvəlcə sonuncunun qeyd etdiyi kəskin məqamların nə olduğunu öyrənək. Güman edirəm ki, hətta “bel çantası” baxımından da, necə deyərlər, Qarabağın “status”u prioritetdir. Bunun ardınca Ermənistandan Qarabağa gedən qaz kəmərinin sıradan çıxması və Daşbaşı yüksəkliyinin bir hissəsinin ələ keçirilməsi gəlir. Avropa ittifaqı Şurasının prezidenti Şarl Mişel Nikol Paşinyan və İlham Əliyev arasında Brüssel görüşünü “əla, çox məhsuldar” adlandırıb. Sonuncu aprelin sonuna kimi Ermənistan və Azərbaycan arasında sərhədin delimitasiyası üzrə ikitərəfli komissiyanın yaradılmasına razılıq verib və sərhəd boyu təhlükəsizlik və sabitliyin təmin edilməsi məsələlərini öz yanında saxlayıb. Xarici işlər nazirlərinə sülh danışıqlarına hazırlığa başlamaq tapşırılıb. Rabitə və nəqliyyatın bərpası məsələsi də müzakirə olunub. Bütün humanitar məsələlərin, o cümlədən əsirlərin azad edilməsi, itkin düşənlərin axtarışı, minalardan təmizləmə işlərinin həllinin zəruriliyi vurğulanıb. Beləliklə, həmişə olduğu kimi, Ermənistan Respublikasının baş naziri postunu tutan şəxs bizi maraqlandıran məsələlərin əhatə dairəsi baxımından fərqli fikirdədir”. Nəşr bildirib ki, indi rus sülhməramlı qüvvələrinə də ümid yoxdur və onlar da Bakının istədiklərini edir. Ermənistanın “Demokratik Vətən” partiyasının lideri Petros Makeyan isə bunları təsadüf hesab etmir. Onun sözlərinə görə, 10 noyabr 2020-ci il tarixli kapitulyasiya bəyanatından sonra Azərbaycanın “Dağlıq Qarabağ məsələsi”nin olmaması mövqeyi bəlli idi: “Azərbaycanlılar 5 ildən sonra Rusiya hərbi kontingentinin gedəcəyinə, Qarabağ məsələsinin bağlanacağına əmin olmaqla bunu həll olunmuş hesab edirlər. Rusiyanın hesablaması Qarabağda qeyri-müəyyən müddətə qalmaqdır. Rusiya-Ukrayna müharibəsinin aktiv fazasında Qərb Avropa İttifaqının simasında Rusiyanı danışıqlar prosesindən kənarlaşdırmaq təşəbbüsünü ələ almağa çalışır və bu məqsədlə Minsk Qrupunun ləğv edilməsi təəssüratı yaranır. Ermənistan hakimiyyəti Qarabağdan imtina etməyə və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tanımağa cəhd etsə, Rusiya bununla razılaşmalı olacaq”.
Nahid SALAYEV
