“Avropa İttifaqı ilə bizim təmaslarımız müharibədən sonra daha intensiv xarakter almışdır. Avropa İttifaqı da postmünaqişə dövrünün reallıqlarını qəbul etmişdir”. Bunu Prezident İlham Əliyev bu ilin birinci rübünün yekunlarına həsr olunmuş müşavirədə deyib.
Ölkə başçısının sözlərinə görə, Avropa İttifaqı Şurasının prezidenti Şarl Mişelin təşəbbüsü ilə keçirilən iki görüşdə və yekun kommunikedə “Dağlıq Qarabağ” adı yoxdur: “Bu da təbiidir. Çünki Azərbaycan buna etiraz etmişdir və “münaqişə” sözü də yoxdur. Bu da təbiidir, çünki münaqişə yoxdur. Münaqişə həll olunub. İndi isə Avropa İttifaqı Azərbaycan-Ermənistan əlaqələrinin normallaşması ilə məşğuldur və son aprel görüşündə - 6 aprel tarixində keçirilmiş görüşdə bu məsələlər müzakirə edilmişdir. Bildiyiniz kimi, Azərbaycan iki ölkə arasındakı əlaqələri normallaşdırmaq üçün 5 prinsipdən ibarət təklif vermişdir və Ermənistan tərəfi də bu təklifə müsbət yanaşmışdır və Brüssel görüşünə qədər artıq bu açıqlamalar verilmişdir. Brüssel görüşündə isə mən bunu özüm üçün, sadəcə olaraq daha da, yəni aydınlaşdırmaq istəyirdim və aydınlaşdırdım ki, Ermənistan 5 prinsipi qəbul edir. Beləliklə, Azərbaycanın ərazi bütövlüyü qəbul edilir və Ermənistan Azərbaycana ərazi iddiasından əl çəkir”.
Prezidentin çıxışından o da məlum oldu ki, ATƏT də yeni reallıqları qəbul edir: “ ATƏT, hansı ki, Minsk Qrupuna mandat vermişdir. ATƏT də yeni reallıqları tam qəbul edib. Bu yaxınlarda ATƏT-in fəaliyyətdə olan sədri ilə mənim görüşüm olub və görüş bir daha onu göstərdi ki, ATƏT də yeni reallıqları qəbul edir və bu da çox əlamətdar hadisədir”.
Bütün bu deyilənlərin fonunda Avropanın iki böyük təşkilatının – Avropa İttifaqı və ATƏT-in müharibənin nəticələrini, bölgədəki yeni reallıqları qəbul etməsi prinsipcə Azərbaycan üçün nə deməkdir?
“Avropa qurumlarının yeni reallıqları qəbul etməkdən başqa yolu yoxdur”
Məsələyə münasibət bildirən AMİP funksioneri Əli Orucovun fikrincə, Avropanın iki böyük təşkilatının müharibədən sonra yeni reallıqları qəbul etməsinə bir neçə prizmadan yanaşdı: “Bunun çox mühüm əhəmiyyəti var. Başlıca əhəmiyyəti ondan ibarətdir ki, əvvəlki status-kvonu artıq geri qaytarmağın mümkün olmadığını Avropa qəbul edir. Yəni əvvəlki status-kvonun bərpasından söhbət belə gedə bilməz. Ermənilər bunu istəsələr də, Avropadan dəstək ala bilməyəcəklər. Ancaq müharibədən əvvəl belə deyildi. Avropanın bəzi dairələri hesab edirdi ki, vaxt Ermənistanın xeyrinə işləyir. De-fakto Azərbaycan ərazilərini işğal edən Ermənistan bunu de-yure öz xeyrinə həll etməyə çalışırdı. Ancaq otuz ilə yaxın buna nail ola bilmədilər. Başda BMT-nin 4 qətnaməsi olmaqla, bir sıra digər beynəlxalq təşkilatların qərarları hüquqi-siyasi baxımdan Azərbaycana öz mövqelərini möhkəmləndirməyə yardım etdi. Daha sonra Azərbaycan Ordusu erməni işğalına son qoydu. Bütün bunlar tamamilə yeni reallıqlar yaratdığı üçün Avropa qurumlarının bunu qəbul etməkdən başqa yolu yoxdur. Onu da nəzərə almaq lazımdır ki, Avropanı etibarlı alternativ enerji təchizatı ilə təmin etməyin yolu Azərbaycandan keçir. Ukrayna müharibəsi əyani şəkildə bunu sübut etdi. Bütün bunlar o deməkdir ki, Mərkəzi Asiyanın qaz resurslarının Azərbaycan vasitəsilə Avropaya ötürülməsi qaçılmazdır. Bu, sadəcə zaman məsələsidir. Belə vəziyyətdə isə Azərbaycanın Avropa üçün önəmi daha da artır”.
O baxımdan partiya funksioneri yeni reallıqları əhəmiyyətli hadisə hesab edir.
Vidadi ORDAHALLI
