Ukraynada baş verən hadisələr səbəbindən Rusiya və Qərb arasında yaşanan ziddiyyət dünya iqtisadiyyatına, siyasi təhlükəsizliyinə ciddi zərər vurur. Elə bu səbəbdən ziddiyyətlərin, o cümlədən də Ukraynadakı müharibənin danışıqlar yolu ilə həlli zəruri hesab edilir. Bunun üçün tərəflər arasında dialoq məkanı tapılması da önəmli sayılır.
Bu barədə danışmazdan öncə qeyd edək ki, Rusiya və ABŞ yazda Strateji Hücum Silahları Müqaviləsi üzrə ikitərəfli Məşvərət Komissiyasının növbəti iclasını keçirməyi planlaşdırırdı. Lakin yer və vaxtla bağlı razılığa gəlməkdə problemlərə görə təxirə salmalı oldular. Rusiya xarici işlər nazirinin müavini Sergey Ryabkov bildirib ki, indiyə qədər bu xüsusda tədbirlərin baş tutduğu İsveçrə qeyri-dost hərəkətlərindən sonra Moskva üçün məqbul platforma olmaqdan kənarda qaldı: "İkitərəfli Məşvərət Komissiyasının növbəti iclası bu ilin yazına planlaşdırılıb və tərəflər onun hazırlanmasına başlayıb. Lakin indiyədək belə görüşlərin keçirildiyi Cenevrədə təmaslar bizim üçün məqbul platforma olmaqdan çıxıb. Səbəb İsveçrə hökumətinin Rusiyaya və Rusiya rəhbərliyinə qarşı qeyri-dost hərəkətləridir". O qeyd edib ki, Rusiya iclasın başqa yerdə keçirilməsini təklif edib, çünki müqavilə buna imkan verir, lakin amerikalılar bununla razılaşmır. Xatırladaq ki, bir müddət əvvəl prezident Vladimir Putin "Xarici dövlətlərin qeyri-dost hərəkətləri ilə əlaqədar cavab viza tədbirləri haqqında" fərman imzalayıb. Rusiya Avropa İttifaqı, Norveç, Danimarka, İslandiya, İsveçrə və Lixtenşteynlə viza rejiminin sadələşdirilməsi sazişlərinin müəyyən bəndlərini dayandırıb. Xüsusilə söhbət Avropa İttifaqı ölkələrinin rəsmi nümayəndə heyətlərinin üzvlərindən və jurnalistlərdən gedir. Həmçinin diplomatik pasport sahiblərinin Rusiyaya vizasız daxil ola bilməsi norması da dayandırılıb. Rusiya ilə Avropa İttifaqı arasında münasibətlər, Moskvanın ifadə etdiyi kimi, Ukraynanın demilitarizasiyası və denasifikasiyası üzrə hərbi xüsusi əməliyyatın başlamasından sonra xeyli pisləşib. ABŞ-ın ardınca Avropa İttifaqı Moskvaya qarşı irimiqyaslı sanksiyalar tətbiq edib, Rusiyanın enerji resurslarından asılılığı azaltmaq çağırışları daha gur səslənməyə başlayıb, müxtəlif ölkələr onlarla rus diplomatını ölkədən çıxarıb. Moskva cavab olaraq Avropa İttifaqının bütün 27 dövlətini, on digər ölkəni dost olmayanlar siyahısına salıb. İndi ABŞ başda olmaqla, bu siyahıda 48 ölkə var. Belə vəziyyətdə Rusiya və ABŞ-ın Strateji Hücum Silahları Müqaviləsi üzrə ikitərəfli Məşvərət Komissiyasının növbəti iclasının keçirildiyi yer kimi Avropanın çıxış etməsi mümkünsüzdür. Hesab edilir ki, indiki halda tərəflər danışıqlar üçün yenidən Azərbaycana üz tuta bilər.
Bəllidir ki, Azərbaycanda dövlət balanslı, milli maraqlarına cavab verən çevik siyasət həyata keçirir. Bu siyasət dünya miqyasında əks mövqe və qütblərdə dayanan ölkələr və təşkilatlar tərəfindən təqdir edilir. Elə bu səbəbdən belə ölkə və təşkilatlar siyasi, iqtisadi, hərbi dialoq üçün bir çox hallarda görüş məkanı kimi Azərbaycanı seçir. Ölkəmizin dünya dövlətləri, təşkilatları ilə bərabərhüquqlu və qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq münasibətləri də bu prosesdə öz sözünü deyir. Bütün bunlardan irəli gəlir ki, bundan əvvəl Rusiya və ABŞ, NATO generalları bir neçə dəfə Azərbaycanın paytaxtı Bakıda dialoq üçün bir araya gəliblər. Bu gün Şərqi Avropanın xəritəsinə diqqət yetrildikdə yalnız Bakının müxtəlif qütblərdə dayanan ölkə və təşklatları bir araya gətirmək üçün unikal mövqeyə malik olduğu dərhal özünü büruzə verir. Bundan başqa, Azərbaycan rəhbərliyi danışıqlar üçün əlverişli ab-hava yaratmağı bacarır. Beynəlxalq miqyasda da qəbul edilir ki, Azərbaycan regional konfliktlərin, qarşıdurmaların, gərginliyin aradan qaldırılmasında mühüm rola malikdir, hər zaman barışdırıcı missiya həyata keçirir. Bakıda baş tutan və baş tutacaq belə görüşlər Azərbaycanın dünyada nüfuzunun daha da artması, mövqeyinin beynəlxalq aləmdə daha da güclənməsi üçün yeni imkanlar açır. Bu, həm də Azərbaycana əlavə dividendlər qazandırır, ölkəmizə beynəlxalq diqqəti daha da artırır. Belə görüşlər Azərbaycana beynəlxalq aləmdə, xüsusilə ABŞ-da və Rusiyada çox böyük etimad olduğununu real təsdiqidir. Azərbaycan qlobal təhlükəsizliyə mühüm töhfələr verən görüşlərin davam etdirilməsində maraqlıdır. Ölkəmiz bu cür görüşlərə ev sahibliyi etməyə, dialoq tərəfləri üçün ən yüksək şərait yaratmağa hazırdır. Azərbaycanın bu cür unikal imkanlar təklif etməyə qadir ölkə olduğu daha əvvəl Bakıda Rusiya və NATO generalları arasında baş tutan dialoqlar kontekstində tam isbata yetirilib. Bütün bunlar ABŞ və Rusiyanın yenidən Azərbaycanda bir araya gəlməsini mümkün hala gətirir. Bu, dünya miqyasında təhlükəsizlyin təmininin danışıqlar yolu ilə həlli baxımından da olduqca mühümdür. Əks halda dünya təhdidlər burulğanına yuvarlanmaqda davam edəcək.
Samirə SƏFƏROVA
