ATƏT-in Minsk Qrupunun artıq mövcud olmadığına dair Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrovun etirafı Ermənistanda isterik vəziyyət yaradıb. Halbuki, buna qədər Ermənistan hər vəchlə Minsk Qrupunun gündəmdə qalması, proseslərə müdaxiləsinə çalışırdı. Amma Kreml İrəvanla müqayisədə əks mövqe sərgiləyir.
Xatırladaq ki, Lavrov bu məsələni Ermənistanın xarici işlər naziri Ararat Mirzoyanla Moskvada görüşündən sonra diqqətə çatdırıb. O, Minsk Qrupunun naməlum taleyinin səbəbi kimi həmsədr dövlətlər - ABŞ və Fransanın rusofob siyasətini göstərib. Onun sözlərinə görə, rusofob əhval-ruhiyyədə olan fransalı və amerikalı tərəfdaşları Rusiya Federasiyası ilə bağlı olan hər şeyi ləğv ediblər, eyni zamanda ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədr üçlüyündən də imtina ediblər və bəyan ediblər ki, Rusiya ilə bu formatda danışmayacaqlar. Lavrov vurğulayıb ki, onlar Cənubi Qafqazdakı maraqlarını qurban vermək istəyirlərsə, bu onların seçimidir: “ABŞ və Fransa bu cür addım atmaq barədə qərar veriblərsə, necə deyərlər, özləri bilsinlər. Bu yanaşma Rusiyanı ruhdan salmayacaq və Moskva Rusiya, Ermənistan və Azərbaycan liderlərinin üçtərəfli formatda əldə etdiyi razılaşmaların icra olunmasına töhfə verməyə qərarlıdır”. Lavrovun dedikləri Ermənistanda narazılıqlara səbəb olub. Erməni nəşrlərində dərc olunan məqalələrdə qeyd olunur ki, Minsk Qrupunu faəliyyətsiz edən və bölgədəki işləri təkbaşına həll etmək istəyən məhz Moskvadır. Ermənistanın “Past” nəşri bu xüsusda yazır: “Rusiya-Ukrayna müharibəsindən bir ildən çox əvvəl Moskva ATƏT-in Minsk Qrupunun fəaliyyətini davam etdirmək istəsəydi, bu barədə bəyanat verərdi. Amma Moskvadan belə bir rəsmi açıqlama olmadı. Üstəlik, Moskva həmişə Rusiya-Azərbaycan-Ermənistan formatında üçtərəfli fəaliyyətin tərəfdarı olub, Moskvanın himayəsi ilə üçtərəfli sənədlər imzalanıb. Bundan əlavə, Moskva Ankara ilə monitorinq mərkəzi yaradıb. İndi Rusiya-Ukrayna müharibəsindən ay yarım sonra, Rusiya-Qərb münasibətlərinin pik həddə çatdığı vaxt Lavrov rəsmən bəyan etdi ki, ATƏT-in Minsk Qrupu yoxdur. Beləliklə, ATƏT-in Minsk Qrupu yoxdur, bu o deməkdir ki, Qarabağın “statusu” ilə bağlı danışıqlar aparılmır. Ermənistan hakimiyyəti ümumən Qarabağdan əlini üzüb və orada yaşayan ermənilərin təhlükəsizliyinə görə Rusiyanı günahlandırır. Brüsseldə tərəflər birgə sərhəd komissiyasının yaradılması barədə razılığa gəliblər. Ancaq Ermənistanla Azərbaycan arasında münasibətlərin normallaşmalı olduğunu nəzərə alsaq belə, müvafiq sazişlər imzalanana qədər sərhədlərin təcili demarkasiyasının həyata keçirilməsinin səbəbi nədir? Müasir dünyada dövlətlərin münasibətlərini normallaşdırdığı, hətta əməkdaşlıq mühiti yaratdığı, lakin indiyədək sərhədləri demarkasiya və delimitasiya etmədiyi hallar çoxdur. Sərhəd komissiyasının yaradılmasının zəruriliyini əsaslandırmaq üçün Paşinyan hökumətin iclasında bəyan etdi ki, Ermənistanın nəzarətində olan Azərbaycan əraziləri var. Paşinyan faktiki olaraq silahlı qüvvələrin sərhədlərdən çıxarılması ideyasını irəli sürür. Bütün bu reallıqlar yalnız ona dəlalət edir ki, Brüssel görüşü yalnız Azərbaycan gündəmini əks etdirib və Paşinyan bununla sırf razılaşıb. Təsadüfi deyil ki, Brüssel görüşündən dərhal sonra Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyi həmin müddət ərzində əldə olunan razılaşmaların “Bakının maraqlarına uyğun olduğunu” bəyan edib”.
Ermənistanın “armenianreport” portalı da İrəvan üçün hadisələrin gedişinin qeyri-qənaətbəxş olduğunu yazır: “Ermənistanın xarici işlər naziri Ararat Mirzoyanın Rusiyaya səfəri, burada rusiyalı həmkarı Sergey Lavrov və KTMT-nin baş katibi Stanislav Zasla görüşlər keçirməsini əminliklə İrəvan üçün “soyuq duş” adlandırmaq olar. Moskvada Azərbaycanın və Türkiyənin xeyrinə son seçimi etdilər. Biz nəhayət əminik ki, milli təhlükəsizliyimiz məsələsində artıq Rusiyaya arxalana bilmərik. Mirzoyanın Lavrovun aqressiv hücumlarına necə pərişan, ləng, qırıq-sökük rus dilində müqavimət göstərdiyini görmək çox xoşagəlməz idi. Eyni zamanda biz Ermənistan və Rusiya XİN rəhbərlərinin görüşünün yekunu üzrə keçirilən mətbuat konfransında ermənilər üçün kifayət qədər pafoslu və təhqiredici tamaşa haqqında düşünməli olduq. Lavrov bir bəy kimi öz təhkimçisini sərt şəkildə danladı, suveren dövlətin Xarici İşlər Nazirliyinin rəhbərindən daha çox yaramaz uşağa bənzəyən Mirzoyanın sözünü kəsdi və düzəltdi. Lavrov Mirzoyan vasitəsilə açıq-aşkar Paşinyana mesaj verdi - Moskva Brüsseldəki görüşlərə, danışıqlara əhəmiyyət vermir, çünki ermənilər ruslarsız heç bir qərar verməyəcəklər. Ola bilsin şişirdirik, amma bəzən elə gəlirdi ki, Mirzoyanın yanında Lavrovun əvəzinə Ceyhun Bayramov, hətta Əliyev dayanıb, Rusiya diplomatiyasının rəhbərinin səsləndirdiyi tezislər Azərbaycanın mövqeyi ilə bu qədər üst-üstə düşür. Qeyd edək ki, Lavrov Ermənistan-Azərbaycan sərhədinin delimitasiyasına hazırlıq, nəqliyyat və iqtisadi kommunikasiyaların açılması, İrəvanla Bakı arasında münasibətlərin bütövlükdə normallaşdırılması istiqamətində görülən bütün işlərin dövlət başçılarının üçtərəfli görüşlərində əldə olunmuş razılaşmalara əsaslandığını bildirib. Rusiya, Ermənistan və Azərbaycan... Yəni onun yanında duran Qərb yox idi. Lavrov bununla da kifayətlənməyib və Azərbaycan-Rusiya gündəmini əyməkdə davam edib. Belə ki, o, əvvəllər Azərbaycan qoşunlarının Əsgəran rayonunun Fərrux kəndi üzərində nəzarəti ələ keçirməsinə icazə verən Rusiya sülhməramlılarının Qarabağdakı fəaliyyətsizliyindən narazılığını bildirən Paşinyana sərt cavab mesajı verib. Lavrov deyib:
“Bizim üçün bu hallar tam aydın deyil. Mən özümü qabaqlayıb son mühakimə yürütmək istəməzdim. Ümid edirəm ki, sülhməramlıları məsuliyyətə cəlb etmək, daxili araşdırma aparmaq üçün səslənən çağırışlar Ermənistan xalqının və Ermənistan rəhbərliyinin kontingentin sabitliyin qorunmasında oynadığı nəhəng rola münasibətini əks etdirmir. Kiçik insidentlər baş verir, lakin Rusiya tərəfi hərbçilərin köməyi ilə həll olunur”. Yəni hər şey qaydasındadır, qoy azərilər istədiklərini etsinlər, İrəvan isə sussun. Müttəfiqlər, əlbəttə ki, bunu etmir.
Lavrov Ermənistan tərəfinin ATƏT-in Minsk Qrupu məsələsi ilə bağlı mövqeyinə növbəti zərbəni endirib. Nazirlər arasında az qala atışma olub. Mirzoyan Fransa və ABŞ-ın ATƏT-in Minsk Qrupu çərçivəsində Qarabağla bağlı Moskva ilə əməkdaşlıqdan imtina etməsi səbəbindən bu strukturun faktiki olaraq fəaliyyətini dayandırdığını bəyan edən Lavrova etiraz etməyə başlayıb. Mirzoyan başqa məlumatlara malik olduğunu, ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədrlərinin Qarabağla bağlı əməkdaşlığı davam etdirməyə hazır olduqlarını bildirib. Lakin Lavrov buna imkan vermədi. Burada isə açıq-aşkar azərbaycanpərəst mövqe ortaya çıxır. Bildiyiniz kimi, Əliyev ATƏT-in Minsk Qrupuna dözə bilmir və onun fəaliyyətini rədd edir. Burada Moskva ilə Bakının maraqları tamamilə üst-üstə düşür. Bu, Moskva üçün sərfəlidir, çünki Fransa və ABŞ olmadan o bütün nizamlanma prosesini öz əlində cəmləşdirəcək. Bakı, Moskva və Ankara arasında münasibətlərin hazırkı səviyyəsini nəzərə alsaq, bu razılaşma Azərbaycanın istəklərinə uyğun gəlir. Düşmənlərimiz və müttəfiqimiz arxanızdan razılaşdığı halda, Ermənistan və Qarabağ üçün belə son dərəcə təhlükəli vəziyyətdə bizə nə qalıb? Düşünürük ki, Rusiyanı unutmaq lazımdır – o artıq bizim yoldaş və dostumuz deyil. Müvafiq olaraq Qərblə, xüsusən də Gürcüstan vasitəsilə əlaqələri gücləndirmək lazımdır. Danışıqların və qarşılıqlı səfərlərin artmasına baxsaq, artıq bu istiqamətdə proses gedir”.
Nahid SALAYEV
