Fransada keçirilən prezident seçkilərinin ilkin nəticələrinə əsasən, seçkinin birinci turunda səslərin 40%-i sayılandan sonra Marin Le Pen 28,20% ilə Emmanuel Makronu qabaqlayır. Fransa Daxili İşlər Nazirliyinin məlumatına görə, Makron 26,15% səs toplayıb.
Ancaq “exit-poll”un nəticələrinə əsasən isə, seçicilərin 28,1%-i hazırki prezident Emmanuel Makrona səs verib. Onun əsas rəqibi Marin Le Pen 23,3% səs toplayıb. Beləliklə, hər 2 namizəd ikinci turda mübarizə aparmalı olacaq. Fransada prezident ümumi seçkilər yolu ilə 5 il müddətinə seçilir. Seçkilər iki turda keçirilir. Marafonun növbəti turu aprelin 24-də baş tutacaq.
Yeri gəlmişkən onu da qeyd edək ki, seçkinin nəticələri arasında ən maraqlı detal Azərbaycana hücum edən ermənipərəst Valeri Pekressin cəmi 5 faiz səs toplamasıdır. Onu gizli şəkildə Xankəndiyə səfər etmək, separatçı-terrorçu rejimə dəstək vermək, seçki kampaniyasını fransızlardan daha çox ermənilərin maraqları üzərində qurmaq xilas etmədi. Bir sözlə, Erik Zemmur və Valeri Pekres seçki öncəsi Ermənistana gəlməklə Fransadakı erməni lobbisinin diqtəsilə durub-oturacaqlarını sərgillədilər. Ancaq bu belə, onları biabırçı məğlubiyyətdən qoruya bilmədi.
Görünən odur ki, Fransada keçirilən prezident seçkilərində namizədlərdən heç biri birinci turda mütləq səs çoxluğu (50% üstəgəl bir səs) əldə edə bilmədi. Maraqlıdır, niyə bu seçkidə qalib müəyyən edilmədi? Ukrayna müharibəsinin Fransadakı seçkilərə nə kimi təsiri oldu?
“Ukraynada Qərb və Rusiya arasında yaşanan qarşıdurma şəraitində Avropa, o cümlədən Fransada...”
Sözügedən məsələyə aydınlıq gətirən politoloq Elşən Manafov Fransadakı seçkilərə bir neçə kontekstdən yanaşdı: “Fransada keçirilən prezident seçkilərində seçici fəallığının kifayət qədər aşağı səviyyədə olması əvvəlki dövrlərlə müqayisədə fransızların seçkilərə etimadsızlığının artmasının göstəricisi oldu. Belə ki, 2017-ci illə müqayisədə fransızların daha çox hissəsinin seçkilərdə seyrçi mövqelərdə qalmaları 1-ci turdakı nəticələrin əsas səbəblərindən biri oldu. Ümumiyyətlə, qalibi müəyyən etmək üçün seçkilərin 2-ci turunun keçiriləcəyi gözlənilən idi. Seçici saylarının nəticələrinə görə prezident Makron öndə olsa da, əvvəlki seçkilərdə də onun əsas rəqibi olmuş Milli Cəbhə Partiyasının lideri xanım Le Peni çox cüzi üstunluklə qabaqlayır. Məğlubedilməz Fransa seçki blokunun lideri J.Melanşonun 22 faiz səs qazanması isə gözlənilməz oldu. O anlamda ki, solçu elektoratın əhəmiyyətli hissəsinin məhz ona səs verəcəyi proqnozlaşdırılırdı. Lakin görünür, seçkilərə sosialist, kommunist, fəhlə mübarizəsi kimi digər solçu partiyaların qatılması solçu Melanşonun elektoratında səslərin parçalanmasına səbəb olub. Seçkilər ərəfəsində Fransada əhalinin alıcılıq qabiliyyətinin aşağı düşməsi, qiymətlərin artması, yüksəlməkdə olan inflyasiya, iş yerlərinin bağlanması nəzəri baxımdan Melanşonun xeyrinə idi. Ancaq solların vahid liderlə bu seçkilərə qatıla bilməmələri daha çox millətçilərin və onlarin lideri Le Penin xeyrinə işləmiş oldu. Onun Avropa İttifaqı dövlətlərinin suveren hüquqlarını məhdudlaşdırması, habelə Rusiya ilə münasibətlərə Makrondan fərqli baxışı da buna öz təsirini göstərdi. Ukraynada Qərb və Rusiya arasında yaşanan qarşıdurma şəraitində Avropa, o cümlədən Fransada enerji tariflərinin, benzinin, gübrələrin qiymətlərinin artması Le Penin xeyrinə işləyən sosial, iqtisadi və hətta geosiyasi faktorlardan olub. Le Pen Makronu Aİ-dəki həmkarları ilə yanaşı, Ukraynada Qərb və Rusiya arasında yaranmış və dərinləşməkdə olan böhranda ittiham edir. Ancaq buna baxmayaraq, seçkilərin 2-ci turunda onu dəstəkləyəcək elektoratın səslərinin əhəmiyyətli şəkildə artacağı gözlənilən deyil. Makronun isə 2-ci turda xeyrinə işləyəcək faktorlar məhz seçkilərin birinci mərhələsindəki amillərdir. Mərkəzçi olan Makronu kommunistlər və yaşıllar müdafiə etməyə hazırdır. Belə ki, kommunist namizəd Fabyen Russel, habelə yaşılların seçkilərdəki təmsilçisi Yanik Jado öz seçicilərinə müraciət edərək onları öz səslərini Makrona verməyə çağırıb. Nəhayət solçuların favoriti, birinci turda seçici səslərinin 22 faizini qazanmış Melanşon öz tərəfdarlarına müraciət edərək onları Le Penə səs verməməyə çağırıb. Bütün bunlar Makronun imkanlarını artırır. Nəhayət, Makronun xeyrinə işləyəcək faktor əvvəlki seçkilərdə olduğu kimi, qüdrətli Rotşildlər klanının onu dəstəkləməsi olacaq. Aşırı ermənipərəst Erik Zemmur və Valeri Pekres isə biabırçı məğlubiyyətlə üzləşdilər. Onların erməni kartından faydalanmaq cəhdi əks nəticə verdi”.
Bir sözlə, politoloq hesab edir ki, ikinci turda Makronun qalib gəlmək şansı böyükdür.
Vidadi ORDAHALLI
