Belçikanın paytaxtı Brüsseldə Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev və Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan arasında görüş fonunda bir sıra məsələlər xüsusi diqqət cəlb edir. Söhbət burada ilk olaraq Ermənistanda revanşist qüvvələrin yenidən fəallaşmasından gedir.
Bilindiyi kimi, Ermənistanda parlamentin müxalif “Hayastan” və “Şərəf duyuram” fraksiyalarının təşkilatçılığı ilə aksiya keçirilib. Aksiya İrəvandakı Azadlıq və Fransa meydanlarında keçirilib. Aksiya iştirakçıları “Nikolsuz Ermənistan”, “Nikol satqındır”, “Ermənistan, qalx” və sair şüarlar səsləndiriblər. Aksiyanın “bəyanatı” da olub. Bəyanatda, əsasən Qarabağa yenidən iddialar əksini tapıb, Qarabağın Azərbaycanın tərkibində heç bir statusda olmamasına xüsusi “vurğu” edilib. Bütün bunlar 1988-ci ildən qətiyyən fərqlənməyən bir düşüncənin - işğalçılıq siyasətini davam etdirmək arzusunun ermənilərdə hələ də davam etdiyindən xəbər verir. Görünür, bu “istəyin” son nəticəsi kimi 44 günlük savaşla Ermənistan ordusunun darmadağın edilməsi ermənilərə dərs olmayıb. Bu fonda “Qraparak” qəzeti yazır ki, müxalifət Qarabağdakı ermənilərlə də işbirliyini artırır: “Brüssel görüşü ərəfəsində son günlər Qarabağın siyasi arenasında aktiv məsləhətləşmələr aparılıb, mümkün inkişaflar və gözlənilən hərəkətlər müzakirə olunub. Azərbaycan Paşinyanı tez bir zamanda beş bəndlik sülh sazişi imzalamağa məcbur edir ki, bu da Qarabağın son təslimatını, onun Azərbaycanın tərkibində yer almasını nəzərdə tutur. Sənəd Brüsseldə imzalanarsa, bizim mənbələrin verdiyi məlumata görə, dərhal Qarabağın Rusiyaya qoşulması üçün siyasi prosesə başlamaq qərara alınıb. Mənbəmiz bu xüsusda bildirib: “Ermənistan Qarabağdan əl çəkərsə, Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tanıyarsa, o zaman bizim Rusiyanın bir hissəsi olmaqdan başqa çarəmiz qalmayacaq. Ona görə də biz imzaların toplanması təşəbbüsü ilə çıxış edirik”. Bundan əvvəl sözügedən məsələnin “DQR prezidenti” Araik Arutyunyanla Ermənistanın birinci prezidenti Levon Ter-Petrosyan arasında müzakirə edildiyi də bildirilir. Görünür, A.Arutyunyan zəmanəmizin ən müdrik siyasətçilərindən biri olan Levon Ter-Petrosyanla məsləhətləşməni vacib sayıb. Amma istənilən halda, Qarabağda vəziyyət getdikcə pisləşir, bir tərəfdən Rusiya sülhməramlıları hələ də rəqibi başlanğıc mövqelərə qaytara bilməyib, əksinə, rəqib müxtəlif istiqamətlərdə yavaş-yavaş irəliləyir və yeni mövqelər tutur. Digər tərəfdən Qarabağ sakinləri ümidsizliyə düçar olur. Onlar başa düşürlər ki, Ermənistan hökuməti nəinki əlini çəkib, hətta Qarabağın yerini də unudub. Nikol Paşinyanın hər adi çıxışından sonra bu əhval-ruhiyyə daha da güclənir. Onun hökumətin son iclasındakı çıxışından sonra Qarabağda mühacirət əhval-ruhiyyəsi yüksəldi, insanlar başa düşdülər ki, Ermənistan artıq onların təhlükəsizliyinin qarantı deyil, Ermənistan baş naziri onların iradəsini soruşmadan gələcək talelərinə qərar verməyə hazırlaşır. Qarabağ “hakimiyyəti” Paşinyanın xoşuna gəlməkdə davam etsə də, Qarabağ və Ermənistanın maraqlarının gündən-günə ayrıldığını başa düşürlər. Onlar anlayırlar ki, həm xaricdə, həm də daxildə çətin sınaqlarla üz-üzə qalırlar”. Bu durumda erməni revanşistlərinin yenə təhlükəli oyunlara getməsi isə vəziyyəti təhlükəli məcraya yönəldir. Erməni politoloq Tiqran Qriqoryan bunun sonunun ölkəsi üçün yaxşı olmayacağını qeyd edir və Qarabağda fərqli vəziyyətin hökm sürdüyünü bildirir.
O xatırladır ki, Qarabağ ermənilərinin Rusiyanın tərkibinə daxil olmaq istəyi Cənubi Osetiyanın eyni addımı atmaq niyyətindən qaynaqlanır: “Lakin Cənubi Osetiya və Qarabağ, istər Qarabağda, istərsə də Ermənistanda hökm sürən əhval-ruhiyyədən asılı olmayaraq, fərqlidir”. Onun sözlərinə görə, Rusiya üçün Azərbaycanla normal münasibətlər saxlamaq son dərəcə vacibdir: “Qarabağdan gələn bəyanatlar bizə imic baxımından ciddi ziyan vurur. Bizim əsas məqsədimiz beynəlxalq ictimaiyyətə Qarabağla digər dondurulmuş münaqişələr arasında mövcud olan fərqləri sübut etmək və göstərmək olmalıdır”. Erməni hərbi ekspert Davit Camalyan isə bildirir ki, İrəvan Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tanımasa, daha sərt hərbi zərbələrlə üzləşə bilər: “Bu səbəbdən Ermənistanda tamamilə proqnozlaşdırıla bilən proses gedir. İndiki hakimiyyət Qarabağı təhvil verir”. Onun sözlərinə görə, hakimiyyət təkcə Qarabağı deyil, Zəngəzuru da təhvil verməyə hazırdır. Camalyan qeyd edib ki, bütün bu proses vətənpərvərlik bəyanatları və çağırışları ilə ört-basdır ediləcək: “Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyanın təmsil olunduğu hazırkı hakimiyyət prinsipcə irimiqyaslı müharibənin bərpası təhlükəsini gizlətməyə çalışmır. Onların fikrincə, bu təhlükə böyükdür. Onlar etiraf edirlər ki, Azərbaycan güclü zərbə vurmağa hazırlaşır. Çox yaxşı. Amma bu halda məntiqli sual ortaya çıxır. Dövlətin maraqlarına yönəlmiş hazırkı xarici təhlükələrə hakimiyyətin adekvat və normal reaksiyası necə olmalıdır? Belə hallarda cavabdeh hökumət nə etməlidir? Ölkəni tez bir zamanda müdafiəyə hazırlayın”. Camalyan deyib ki, gözlənilən müharibə şəraitində Ermənistan Baş Qərargah rəisi vəzifəsindən məhrum edilib: “Ermənistan Silahlı Qüvvələri Baş Qərargah rəisi vəzifəsindən məhrum edilib. Bu isə gözlənilən müharibə şəraitində baş verir. Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargahına rəis səlahiyyətlərini icra edən şəxs rəhbərlik edir. İndiki şəraitdə ölkənin təhlükəsizliyini təmin etmək son dərəcə çətinləşir”.
Samirə SƏFƏROVA
