“Rusiya ərzaq və digər məhsulları yalnız dost ölkələrə tədarük edəcək: həm rubl, həm də razılaşdırılmış nisbətdə milli valyutası ilə”. Bunu Rusiya Təhlükəsizlik Şurasının sədr müavini Dmitri Medvedyev bildirib.
O, “dost olmayan” ölkələrdən Rusiyaya idxalı qadağan edilən məhsulların siyahısını genişləndirməyi təklif edərək, Moskvanın belə ölkələrdən məhsullar satın almayacağını bildirib: "Biz öz məhsullarımızı və kənd təsərrüfatı məhsullarımızı düşmənlərimizə tədarük etməyəcəyik. Və onlardan heç nə almayacağıq. Əslində, 2014-cü ildən almırıq, lakin idxalı qadağan olunan məhsulların siyahısını daha da genişləndirmək olar".
O xatırladıb ki, Rusiya kənd təsərrüfatı məhsullarının ixracı real silah ixracını üstələyir. Keçən il bu, 37 milyard dollardan çox olub: "Xatırlayıram ki, uşaqlığımda SSRİ Kanadadan taxıl alırdı. Qəribə idi, ən böyük ölkə idi və buğda dollarla idi. Bu gün mənzərə tamamilə fərqlidir: Rusiya Hindistan və Çinlə birlikdə ən böyük taxıl istehsalçısıdır. Və son illərdə ən böyük buğda ixracatçısıdır. Elə oldu ki, bir çox ölkələrin ərzaq təhlükəsizliyi tədarükümüzdən asılıdır. Belə çıxır ki, yeməyimiz bizim sakit silahımızdır. Sakit, lakin qorxulu. Belə çıxır ki, səhər yeməyini özümüz yeyəcəyik. Nahar dostlarla paylaşıla bilər. Düşmənlərimizə şam yeməyi verməyəcəyik. Yaxşı olar ki, biz özümüz yeyək, səhər isə daha aktiv idmanla məşğul olaq". Beləliklə, bu açıqlamalardan bəlli olur ki, Rusiya düşmən saydığı ölkələri ərzaq məhsullarının idxalını azaltmaqla və ya tamam kəsməklə hədələyir. Dünya Bankı Rusiyanın bu yanaşmasının ciddi təhdid mənbəyi olduğunu bildirir. Qurum bu xüsusda qeyd edir: “Dünyanın bir çox inkişaf etməkdə olan ölkələri koronavirus pandemiyası səbəbilə zəifləmiş vəziyyətdədir. Indi bunun ardınca Rusiya-Ukrayna müharibəsi qlobal iqtisadi mənzərəni daha ağır duruma salır. İnkişaf etməkdə olan ölkələrin iqtisadiyyatları hələ də pandemiyadan əvvəl proqnozlaşdırılan səviyyədən 4% kiçikdilər. Bu iqtisadiyyatların ümumi borcu hazırda son 50 ilin ən yüksək səviyyəsindədir. İnkişaf etməkdə olan ölkələrdə inflyasiya son 11 ilin ən yüksək həddinə çatıb. Ukrayna böhranı bir çox aşağı və orta gəlirli iqtisadiyyatların öz mövqelərini bərpa etmələrini çətinləşdirə bilər. Bəzi inkişaf etməkdə olan ölkələr ərzaq baxımından Rusiya və Ukraynadan çox asılıdır. Bu iki ölkə Avropa, Mərkəzi Asiya, Yaxın Şərq və Afrikadakı bir neçə ölkənin idxal etdiyi buğdanın 75%-dən çoxunu təmin edir. Bu iqtisadiyyatlar Rusiya ilə Ukraynadan taxılın istehsalı və ya daşınmasında fasilələrə xüsusilə həssasdırlar. Aşağı gəlirli ölkələr üçün tədarükün kəsilməsi, eləcə də yüksək qiymətlər yoxsulluğun və ərzaq təhlükəsizliyinin artmasına səbəb ola bilər. Eyni zamanda, Rusiya enerji və metallar bazarında da güclü mövqeyə sahibdir. Belə ki, qlobal təbii qaz bazarının dörddə biri, kömür bazarının 18%-i, platin bazarının 14%-i və xam neft bazarının 11%-i bu ölkənin payına düşür. Bu malların tədarükünün kəskin azalması tikinti, neft-kimya və nəqliyyata mənfi təsir göstərəcək. Bu həm də iqtisadi artımı zəiflədəcək”.
Hazırda dünyanın bir çox ölkələri Rusiyadan aldıqları idxal məhsullarına alternativlər axtarır. Lakin belə alternativlər, demək olar ki, yoxdur. Prosesi diqqətlə izləyən Azərbaycan isə əlverişli mövqedədir. Belə ki, Rusiya ilə müttəfiqlik əlaqəsinə malik Azərbaycanın bu ölkədən məhsul idxalında heç bir problem yoxdur. Eyni zamanda Azərbaycan Rusiyanın uzaq qaçdığı dollar və avro olmadan da bu ölkədən istədiyi məhsulu ala bilər. Rusiyanın Azərbaycandakı səfiri Mixail Boçarnikov bildirib ki, bu proses milli valyutalar üzərindən həyata keçirilə bilər: “Rusiya Azərbaycanla milli valyutalarda bank əməkdaşlığını genişləndirmək niyyətindədir. Ödənişlərlə bağlı son günlərdə olan çətinliklər rublun məzənnəsinin dəyişməsi ilə əlaqədardır. 22 fevral tarixli bəyannaməyə uyğun olaraq biz milli valyutalarda bank əməkdaşlığını genişləndirməyi planlaşdırırıq. Bu, həmin problemin həllinə kömək edəcək. Artıq bu istiqamətdə müsbət addımlar var". Boçarnikov xatırladıb ki, bu ilin martında Rusiya gömrük xidmətinin nümayəndə heyətinin Azərbaycana səfəri baş tutub və bu səfər zamanı xarici iqtisadi fəaliyyət iştirakçıları üçün kömrük dəhlizinin sadələşdirilməsi üzrə pilot layihə təqdim olunub. Beləliklə, Azərbaycan Rusiyadan milli valyuta ilə istədiyi məhsulu, o cümlədən ərzaq mallarını istədiyi həcmdə almaq imkanına malikdir. Bundan əlavə, nəzərə almaq lazımdır ki, Azərbaycandan əsas ərzaq məhsullarının və onların istehsalında istifadə olunan malların çıxarılmasının tənzimlənməsinə başlanılır. Bununla bağlı Nazirlər Kabineti qərar verib. Həmin məhsulların ölkədən çıxarılması ancaq İqtisadiyyat Nazirliyinin müsbət rəyindən sonra mümkün olacaq. İqtisadiyyat Nazirliyi həmin malların ölkədən aparılması ilə bağlı müraciətə beş iş günü müddətində baxacaq və rəy verəcək. Bu il ölkəmizdən çıxarılması tənzimlənən malların siyahısı da artıq müəyyənləşib. Məsələ ilə bağlı iqtisadçı Natiq Cəfərli qeyd edir ki, bu addım daxili bazarın qorunması, daxili bazarda sabitliyin yaranması, kəskin bahalaşmanın qarşısını almaq üçün atılıb: "Bir çox ölkələr də bənzər addımlar atıblar. Məsələn, Türkiyədə bir sıra ərzaq məhsullarının ixracına qadağa qoyulub. Dünyada logistikanın, ərzağın bahalaşması ölkələri adekvat addımlar atmağa sövq edir. Bu addımlardan biri də ərzaq məhsullarının ixracının məhdudlaşdırılmasıdır. Azərbaycan da eyni addımı atdı. Bu isə daxili bazarda sabitliyin yaranmasına dəstək verən amillərdən biri ola bilər”.
Nahid SALAYEV
