“Bizim təqdim etdiyimiz beş prinsip beynəlxalq hüququn normalarını, yaxşı beynəlxalq davranışı əks etdirir. Necə deyərlər, biz burada velosiped ixtira etmirik. Bütün bu prinsiplər istənilən ölkələr arasında dövlətlərarası münasibətlərin təməl prinsipləridir”. Bu fikirləri Prezident İlham Əliyev Polşanın xarici işlər naziri, ATƏT-in fəaliyyətdə olan sədri Zbiqnev Raunun başçılıq etdiyi nümayəndə heyətini qəbul edərkən deyib.
Azərbaycanın Ermənistana təqdim etdiyi 5 prinsipə toxunan dövlət başçısı bildirib: “Qarşılıqlı olaraq ərazi bütövlüyünün və beynəlxalq sərhədlərin toxunulmazlığının tanınması, daha sonra sərhədlərin delimitasiyası – hesab edirəm ki, bunun əsasında Qafqaza sülh gələcəkdir. Biz bunu istəyirik. Biz Cənubi Qafqazın üç ölkəsi arasında Cənubi Qafqazda fəal əməkdaşlıq üçün potensialın olduğunu görürük və hesab edirəm ki, bu, nəinki bu ölkələr üçün, daha geniş region üçün önəmli olacaq. Əlbəttə ki, bütün bu məsələləri çox ehtiyatla və vaxtında həll etmək lazımdır. Çox şadam ki, bu və digər mühüm məsələləri sizinlə müzakirə etmək imkanımız var”. Beləliklə, Azərbaycan bir daha Ermənistana sülh müqaviləsi təklif edir və bunu ən yüksək səviyyədə bəyan edir. Ermənistanın “Qraparak” nəşri yazır ki, Bakının sülh təkliflərində israr etməsi təsadüfi xarakter daşımır: “Azərbaycan açıq şəkildə bildirir ki, sülh təkliflərini Ermənistana təqdim edib və proses İrəvan üzündən gecikir. Bununla Azərbaycan beynəlxalq ictimaiyyətdə öz marağına uyğun rəy yaradır. Əsas məqsəd də odur ki, Azərbaycan Qarabağın qalan hissəsini də öz nəzarətinə qaytarmaq üçün hərbi əməliyyata başlayanda bunun günahının Ermənistanda olduğunu göstərsin. Yəni Azərbaycan deyəcək ki, sülh təklif edib, sadəcə erməni tərəfi bunu qəbul etmədiyi üçün güc yoluna əl atmalı olub. Bunun ilkin nüansları da özünü qabarıq büruzə verir. Bazar günü xəbər yayıldı ki, danışıqlardan sonra Azərbaycan qoşunları Xocalı rayonunun Fərrux kəndindən çıxarılıb. Bu barədə Rusiya Müdafiə Nazirliyi bildirib. Ancaq sevinc uzun sürməyib. Bir neçə dəqiqə sonra Azərbaycan Müdafiə Nazirliyi bu xəbəri təkzib edərək əvvəlki mövqedə qalmağa davam etdiklərini bildirib. Nəticədə insanlar bütün gecə nə baş verdiyini bilmirdilər. Hətta Fərruxdan cəmi 32 km aralıda olan Xankəndinin sakinlərinin də rəsmi məlumatı yox idi”. Nəşr adının çəkilməsini istəməyən qondarma qurumun “nümayəndəsi”ndən Pirlərdə vəziyyətin necə olduğunu da soruşub: “Əldə etdiyimiz məlumata görə, orada Azərbaycan qüvvələri yerləşdirilib. Bunu nümayəndə də təsdiq edib. Amma Pirlərdə döyüş əməliyyatları belə olmayıb. “Belə olan halda sakinləri niyə təxliyə etdiniz” sualına cavab olaraq sözügedən şəxs qeyd edib: “Fərrux kəndi Pirlərə yaxın olduğundan, Azərbaycan mövqeləri də yaxın olduğundan onların Pirlərə girməyə cəhd edə bilməsi risqi böyük idi”. Beləliklə, Azərbaycan Qarabağda məqsədinə nail olur və “Qraparak” nəşri yazır ki, bunu dayandırmaq üçün Ermənistanın gücü yoxdur. Ermənistan müdafiə nazirinin keçmiş müavini Artak Zakaryan isə diqqəti daha maraqlı olan başqa məqamlara yönəldir: “Xalqımız həkimə necə gedirsə, siyasi, təhlükəsizlik və ya şəxsi maraqlara da elə yanaşır. Bıçaq sümüyə çatana qədər həkimə getmir, indi vəziyyət eynidir. Bəli, bu gün müxalifət tənqid olunur, amma müxalifətin əli, necə deyərlər, həm də nəbzdədir və təəssüflər olsun, bu gün müxalifət kifayət qədər əks reaksiya, yetərincə vətəndaş əhval-ruhiyyəsi görmür. Müxalifətin indi bir imkanı var və bu imkandan səmərəsiz istifadə edilərsə, biz ümumilikdə cəmiyyət daxilində təmkin mexanizmini itirəcəyik, Ermənistan Somaliyə, Nikol isə Somalinin əbədi Nikoluna çevriləcək. Hakimiyyət küçə ilə dəyişdirilməlidir. Qarabağdakı vəziyyətlə hamımız tanışıq. Daşbaşı kifayət qədər uzun radiusa malik olan, strateji cəhətdən dominant yüksəklikdir. O, gündəlik müşahidə üçün əla imkan verir. Azərbaycanlılar o yüksəkliyi təsadüfən seçməyiblər, çünki o, bölgədə dominant yüksəklikdir. Əgər onlar hətta Rusiya ilə münasibətləri gərginləşdirməklə də olsa o zirvəyə çatmaq istəyirlərsə, deməli, bunun həqiqətən də onlar üçün bir qiyməti var. Ağdərə və Qırmızı Bazarla da bağlı bir çox risqlər var, strateji deməsək də, əsas məsələlər var. Yəni Azərbaycan öz işini başa çatdırmayıb və Ermənistan Müdafiə Nazirliyi bunların əvəzinə Mərkəzi Seçki Kommissiyası ilə birgə Ermənistanda yerli seçkilərlə məşğuldur”. Tanınmış rus hərbi ekspert İqor Korotçenko isə bildirir ki, Azərbaycanın Qarabağ iqtisadi rayonundakı erməni separatçıları sakit oturmalı, vəziyyəti gərginləşdirməməlidir. Əks halda Bakının gücə əl atmasına heç kim müdaxilə etməyəcək. Onun sözlərinə görə, Rusiya indi bütün diqqətini Ukraynada xüsusi hərbi əməliyyat keçirməyə cəmləyib və Cənubi Qafqazda vəziyyətin hər hansı gərginləşməsində qətiyyən maraqlı deyil: “Lakin əlləri bütün dünyaya uzanan beynəlxalq erməni diasporu genişmiqyaslı münaqişə yaratmaq və ora Rusiyanı cəlb edib Türkiyə və Azərbaycanla qarşı-qarşıya qoymaq üçün Qarabağ ermənilərini Azərbaycan hərbçilərinə qarşı təxribatlar törətməyə sövq edir. Üçtərəfli bəyanatda və Vladimir Putin, İlham Əliyev və Nikol Paşinyan arasında imzalanmış sonrakı sazişlərdə nəzərdə tutulan erməni qanunsuz silahlı birləşmələrinin Azərbaycanın Qarabağ iqtisadi rayonu ərazisindən çıxarılması sabitliyin və vəziyyətin proqnozlaşdırıla bilən inkişafının əsas amilidir”.
Samirə SƏFƏROVA
