Ağ Evdən erməni separatçılarına yönəlik gözlənilməz zərbə. Belə ki, 2022-ci ildə “humanitar layihələrə dəstək” adı ilə Qarabağa 2 milyon pul ayıran ABŞ 2023-cü ildə bundan imtina etmək niyyətindədir.
Məsələ ondadır ki, Bayden Administrasiyası növbəti il üçün Konqresə təklif etdiyi büdcə layihəsinə Qarabağın adını daxil etməyib. Halbuki, bir müddət əvvəl Amerika Erməni Milli Komitəsi Qarabağ ermənilərinə 50 milyon dollar yardım edilməsi ilə bağlı Ağ Evə və Konqresə müraciət edib. Üstəlik, Bayden Administrasiyası 2023-cü maliyyə ili üçün Ermənistana 24 milyon dollar ayırmağa çağırıb. Bu, 2022-ci maliyyə ili üçün Konqres tərəfindən ayrılan və Bayden tərəfindən təsdiqlənən məbləğdən 21 milyon dollar azdır.
Belə baxanda, Ermənistana edilən yardımı nəinki azaltmaq, ümumiyyətlə dayandırmaq daha düzgün və ədalətli olardı. Çünki Ermənistan ABŞ layihələrinə qarşı gedirsə, bununla bağlı açıq və gizli addımlar atırsa, o zaman edilən yardımı azaltmaq yox, tam kəsmək lazımdır. O zaman bu, daha ədalətli olar. Nəzərə almaq lazımdır ki, Ermənistan Ukraynada ABŞ-ın maraqlarına qarşı fəaliyyətlə məşğuldur. Söhbət ondan gedir ki, Ermənistan öz hərbi təyyarələrini Rusiyaya yardım məqsədilə ora göndərib. Bu kimi digər fəaliyyətlərlə bağlı da məlumatlar var. Ona görə də belə şəraitdə Ermənistana yardım göstərilməsi onu göstərir ki, ABŞ siyasətində erməni lobbisinin təsiri hələ də qalır. Belə olmasaydı, o zaman rəsmi Vaşinqton Ermənistana münasibətdə daha sərt mövqe ortaya qoyacaqdı.
“ABŞ növbəti illərdə Ermənistana ümumiyyətlə yardımlarını dayandırmaq qərarını da verə bilər”
Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini “Bakı-Xəbər”lə bölüşən “SƏS” Media Qrupunun rəhbəri, politoloq Bəhruz Quliyevin fikrincə, Cənubi Qafqaza yardım məsələsində ən çox yararlanan ölkə Ermənistan olub: “ABŞ-ın zaman-zaman müxtəlif ölkələrə “humanitar məqsədli layihələrə dəstək” xarakterli maliyyə vəsaitləri ayırması bu dövlətin siyasi xətlərindən biridir. Açığını desək, ABŞ məhz bu kimi vasitələrlə maliyyə ayırdığı ölkələr qarşısında öhdəliklər qoyur, maraqlarının icra edilməsi tələbləri ilə çıxış edir, həmçinin öz hegemoniyasını nümayiş etdirir. Mövcud məsələdə ABŞ Cənubi Qafqaz regionunda da öz maraqlarını reallaşdırmaq siyasətini yürütməkdədir və bu məsələdən daha çox yararlanan dövlət Ermənistan olub. Lakin biz unutmamalıyıq ki, ABŞ-ın dövlət administrasiyası uzun illər Ermənistanla paralel olaraq Qarabağdakı tanınmayan qondarma rejimə də maliyyə vəsaiti ayırıb. Bu vaxta qədər amerikalı ermənipərəst konqresmenlərin, fondların və s. qurumların təmsilçiləri qanunsuz şəkildə qondarma rejimin olduğu ərazilərə səfərlər etməklə bilavasitə Azərbaycanın ərazi bütövlüyünə xələl vurmağa çalışıblar. Halbuki, ABŞ Minsk Qrupunun həmsədr dövlətlərindən biri olaraq birtərəfli mövqe nümayiş etdirməməliydi. Lakin bununla yanaşı, ermənilərə işğalçılıq mövqelərinə bu və ya digər şəkildə dəstəklər göstərilirdi”.
B.Quliyev hesab edir ki, Azərbaycan dövlətinin çoxsaylı və haqlı iradları, bəyanatları sayəsində ABŞ daha əvvəl tətbiq etdiyi səhv mövqeyindən geri çəkildi: “Artıq gələn ildən etibarən separatçılara maliyyə ayırmamaq qərarını verib. Amerikanın dövlət strukturları azad edilmiş Qarabağın Azərbaycanın ərazisi olduğunu yaxşı dərk edirlər və bilirlər ki, həmin qurumun ömrünə sayılacaq müddət qalıb. Ümumiyyətlə, “dqr” adlı qurum mövcud deyil. Bu baxımdan düşünürəm ki, Bayden administrasiyasının növbəti il üçün Konqresə təklif etdiyi büdcə layihəsinə Qarabağın adını daxil etməməsi həm də amerikalıların ehtiyat tədbirləridir. Əbəs deyil ki, Prezident İlham Əliyev öz çıxışlarında azad edilmiş ərazilərimizin bərpası və quruculuq işlərində iştirak etmələri üçün digər bir sıra ölkələrlə yanaşı, ABŞ şirkətlərinə də təkliflər verib. Artıq ABŞ da regionda baş verən dəyişikliklərin fərqinə varmaqdadır. Ona görə də sözügedən qərarını verib. Ağ Ev Administrasiyasının 2023-cü ilin maliyyə ili üçün Ermənistana 24 milyon dollar ayırması və bu məbləğin 2022-ci illə müqayisədə 21 milyon dollar az olması isə digər məsələnin nəticəsidir. Çünki ABŞ-da güclü erməni lobbisinin mövcudluğuna baxmayaraq, bu gün Ermənistan rəhbərliyinin ayağısürüşkən fəaliyyəti diqqətləri cəlb etməyə başlayıb. Misal üçün, bu gün Rusiya-Ukrayna müharibəsi çərçivəsində, Qərbdən fərqli olaraq, Ermənistan Rusiyanın hərbi müdaxiləsinə dəstək göstərir. Beynəlxalq çərçivədə Rusiyanın yanında olduğunu bəyan edir. Biz bunu BMT-dəki səsvermədə də müşahidə etdik. Halbuki, Ukraynaya ən çox dəstək göstərən dövlətlərdən biri məhz ABŞ-dır. Yəni Ukraynanın siyasi layihəsinin Vaşinqtonda cızılması kimsəyə sirr deyil. Ermənistanın isə açıq-aşkar Rusiyanın yanında dayanması, xüsusilə Qərbin uşaqları kimi tanınan Paşinyan hakimiyyətinin ABŞ-ın layihəsini deyil, Rusiyanın layihəsini dəstəkləməsi Bayden administrasiyasını qıcıqlandırır. Hətta belə davam edərsə, ABŞ növbəti illərdə Ermənistana ümumiyyətlə yardımlarını dayandırmaq qərarını da verə bilər. Ola bilər ki, erməni lobbisi müəyyən təsirlərini göstərməklə ABŞ-ı həmin fikirdən yayındırmağa cəhdlər göstərəcək, amma bu gün dünyadakı qlobal siyasi hadisələrdə konkret mövqe tutmaq faktoru əsas götürülməkdədir. Ermənistan isə konkret Rusiyanın yanında olduğunu bəyan edir. Bu baxımdan, Ermənistana ayrılan maliyyə vəsaitlərinin azaldılmasının gələcəkdə ümumiyyətlə aradan götürülməsi ilə əvəzlənəcəyini ehtimal edə bilərik”.
Politoloq onu da əlavə etdi ki, Paşinyanın ikili oyun oynaması ona baha başa gələ bilər.
Vidadi ORDAHALLI
