Azərbaycanın sülh müqaviləsinin imzalanmasına dair Ermənistana ünvanladığı təklifin yerinə yetirilməsinin qaçılmaz olduğunu İrəvanda indi daha yaxşı başa düşməyə başlayıblar. Bunu Ermənistan Təhlükəsizlik Şurasının son iclası da təsdiq edir. İclasın nəticələrindən belə bəlli olub ki, Ermənistan Azərbaycanı tez bir zamanda hərtərəfli sülh sazişi üzrə danışıqlara başlamağa dəvət edir.
Qeyd edək ki, Ermənistan Təhlükəsizlik Şurası Azərbaycanın Qarabağda yeni əməliyyatlara başlaya biləcəyini istisna etmir. Şura Qarabağdakı vəziyyəti son dərəcə gərgin qiymətləndirib. Elə bu səbəbdən indi ermənilərin yadına sülh müqaviləsi düşüb. Dünənə qədər Bakının sülh sazişi təklifinə cavab verməyən İrəvanın fikrini dəyişməsi təsadüfi deyil. Qarşı tərəf Azərbaycan ordusunun Fərrux kəndini azad etməsindən sonra vəziyyətinin çıxılmazlığını daha yaxşı başa düşməyə başlayıb. Belə ki, Qarabağdakı Rusiya sülhməramlılarına güvənən Ermənistan Fərrux kəndinin azad edilməsindən sonra hesablamalarının yanlış olduğunu görür. Elə bu səbəbdən Ermənistan Azərbaycanın sülh danışıqları üçün təklif etdiyi 5 baza prinsipinə tezliklə razılıq verməyə məcburdur. Bunu Ermənistanın “Qraparak” qəzeti də xüsusi olaraq vurğulayır: “Son günlərdə Qarabağda vəziyyət gərginləşib və Ermənistan hakimiyyəti tərəfindən anti-Rusiya əhval-ruhiyyəsi formalaşdırılır. Fərrux kəndi ətrafında olanlar fonunda Qarabağda yerləşən rus sülhməramlılardan cavab tələb edilərək ərazidəki problemləri rus tərəfinin üzərinə “qoymağa” cəhd edilir. Belə təəssürat yaranır ki, 10 noyabr bəyanatını ruslar və azərbaycanlılar imzalayıb, erməni tərəfi yoxdur. Qarabağdakı mənbələrimiz deyir ki, Qərbin himayəsi altında rusların arxasında ermənilər Azərbaycanla “kölgə razılaşmasının” əldə olunmasına çalışır və indi hər iki tərəf sülhməramlıları “sobaya vermək”, onların missiyasını və təhlükəsizliyi təmin etmək niyyətini şübhə altına almaq istəyir. Nəticədə ya Paşinyan İlham Əliyevin irəli sürdüyü sülh müqaviləsini imzalayacaq, ya da Qarabağda yeni savaş olacaq. Xüsusən də vaxt ruslar üçün əlverişli deyil, Ukrayna münaqişəsinə görə onlar əvvəlki təsirlərini itiriblər və münaqişənin nə vaxt həll olunacağı məlum deyil. Maraqlıdır ki, bu günlərdə Paşinyanın göstərişi ilə parlamentin xarici əlaqələr komissiyasının sədri Eduard Ağacanyan parlamentdə təcili mətbuat konfransı keçirib. O, mətbuat konfransına ruslarla “zarafat” etməklə başlayıb, baş verənlərə görə bütün məsuliyyəti Rusiya tərəfinin üzərinə atıb. Amma yəqin ki, həddini aşıb, ona görə də mətbuat konfransını yarımçıq qoyaraq telefona cavab verib. Sonra o geri qayıdıb, mövqeyini yumşaldıb. Əldə etdiyimiz məlumata görə, zəng edən Nikol Paşinyan olub.
Bundan əlavə, müxalifətin təklifi ilə hakimiyyət Qarabağdakı vəziyyəti müzakirə etmək üçün qapalı iclas keçirib. İclasa “xüsusi qonaq” qismində baş nazirin müavini Mher Qriqoryan və xarici işlər naziri Ararat Mirzoyan dəvət olunub. Lakin müxalifət qəzəbli və məyus halda iclası tərk edib. Bəziləri yeni heç nə eşitməyəcəklərini düşünərək iclasın ortasında otağı tərk ediblər. Sonradan bizə dedilər ki, hakimiyyət Qarabağın “statusu” ilə bağlı heç nə açıqlamayıb. İctimaiyyət qarşısında dediklərindən artığını deməyiblər. Yalnız danışıqlarda Qarabağın “müqəddəratını təyin etməyə” çalışdıqlarına eyham vurublar, lakin Qarabağın Azərbaycan daxilində “statusu”nu müzakirə etməyəcəklərinə söz verməyiblər. Deputat Geğam Manukyan Qarabağdakı qaz probleminə və Qarabağ sakinlərinə ümid yaradacaq digər məsələlərə normal, məlumatlı cavablar verə bilməyən Mher Qriqoryandan məyus olub. Bir sözlə, mənasız iclas olub və hakimiyyət müxalifətin gözləntilərini doğrultmayıb. Deputatlara heç bir məxfi, açıqlanmayan məlumat verilməsəydi, qapalı iclas keçirməyin ümumiyyətlə mənası olmazdı”. Belə bir vaxtda Qarabağdakı qondarma rejimin “Milli Assambleyasının sədri” Artur Tovmasyan da maraqlı açıqlamalar verib: “Son günlər kimlərsə Xankəndidə aranı qarışdırmaqla məşğuldur. Azərbaycan ordusunun bir neçə yüksəkliyə nəzarəti əla alması vəziyyəti daha da gərginləşdirib. Vəziyyət Xankəndidə nəzarətdən çıxır. Kimlərsə burada Azərbaycan sevgisi aşıladır və bildirirlər ki, Azərbaycanın tələblərini qəbul etsəniz, yaxşı yaşayacaqsınız. Bu, daxildə çevriliş etmək istəyənlərin planıdır. Azərbaycan insanların fikrini təbliğat vasitəsi ilə dəyişdirir. Bu isə qarşışıalınmaz bir situasiya yaradıb. Xankəndidə mitinq edənlər Azərbaycana xidmət edənlərdir. Bəli, Xankəndidə Azərbaycan tərəfdarları mitinq edir”. Bütün bunlar fonunda erməni tərəfi yaxşı görür ki, işğaldan azad edilmiş ərazilərdə yenidən vəziyyətin gərginləşməsinə cəhd heç bir uğur gətirməyəcək. Xocalı rayonunun Fərrux kəndinin Azərbaycanın nəzarəti altına keçməsi ermənilər üçün mühüm dərs, Azərbaycan üçün növbəti tarixi qələbədir. Hazırda Qarabağda genişmiqyaslı yenidənqurma, bərpa-quruculuq işləri geniş vüsət alıb. İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə infrastrukturun qurulması, vacib kommunikasiya xətlərinin bərpası, yolların və tunellərin tikintisi, inzibati və yaşayış binalarının inşa olunması beynəlxalq aləmdə də diqqətlə izlənilir. Bütün bunlardan Ermənistan da faydalana bilər - yalnız sülh sazişini imzalamaqla. Əks halda Ermənistan, əvvəlki illərdə olduğu kimi, yenə də bütün layihələrdən kənarda qalacaq. Bu isə onsuz da ağır olan ölkədaxili vəziyyəti uçuruma daha da yaxınlaşdıracaq.
Samirə SƏFƏROVA
