Məlum olduğu kimi, Azərbaycan ordusu son günlərdə Qarabağda dislokasiya işləri apararaq mövqelərini möhkəmləndirir. Elə bu fonda tarixi torpaqlarımızdan olan Xocalının Fərrux kəndi də Azərbaycanın nəzarəti altına keçib.
Baş verənlərdən həm Ermənistan, həm də Rusiya ciddi narahat olub. Hətta iş o yerə çatıb ki, Rusiya Müdafiə Nazirliyi reallığı təhrif edən bəyanat da səsləndirib. Lakin dərhal da cavabını alıb. Azərbaycan Müdafiə Nazirliyi bu xüsusda Rusiya tərəfini fakt qarşısında qoyub. Nazirlik xatırladıb ki, martın 26-sı səhər saatlarında qeyri-qanuni erməni silahlı dəstələrinin üzvləri Azərbaycan ordusunun bölmələrinə qarşı təxribat törətməyə cəhd göstərib: “Dərhal görülən tədbirlər nəticəsində qeyri-qanuni erməni silahlı dəstələrinin üzvləri geri çəkilməyə məcbur edilib”. Müdafiə Nazirliyi bildirir ki, Azərbaycan 2020-ci il 10 noyabr tarixli üçtərəfli bəyanata sadiqdir və onun heç bir müddəasını pozmayıb: “Təəssüflə qeyd edirik ki, həmin bəyanatın 4-cü bəndinə uyğun olaraq, Ermənistan ordusunun qalıqlarının və qeyri-qanuni erməni silahlı dəstələrinin Azərbaycan ərazilərindən tam olaraq çıxarılması indiyə qədər icra edilməmişdir. Buna görə bəyanatın müddəalarını pozan Azərbaycan deyil, məhz Ermənistandır”. Müdafiə Nazirliyi onu da bildirir ki, Rusiya tərəfinin açıqlaması ikitərəfli əlaqələrin mahiyyətinə və 2022-ci il 22 fevral tarixində iki ölkə arasında imzalanmış müttəfiqlik qarşılıqlı fəaliyyəti haqqında bəyannaməyə ziddir: “Azərbaycan ərazisində “Dağlıq Qarabağ” adlı inzibati ərazi vahidi yoxdur. Açıqlamada qeyd edilən kəndin adı Furux deyil, Fərruxdur. Yuxarıda qeyd edilənlərlə əlaqədar Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyi Rusiya Federasiyası Müdafiə Nazirliyini üçtərəfli bəyanatın müddəalarına uyğun olaraq Ermənistan ordusunun qalıqlarının və qanunsuz erməni silahlı dəstələrinin Azərbaycanın beynəlxalq birlik tərəfindən tanınmış ərazilərindən tam olaraq çıxarılmasını təmin etməyi, Azərbaycan silahlı qüvvələrinin ölkəmizin suveren əraziləri daxilində hərəkətini təhrif edilmiş formada qələmə verməməyi, “Dağlıq Qarabağ” ifadəsi işlətməməyi və Azərbaycanın ərazilərinin adını düzgün olaraq göstərməyi xahiş edir”.
İndi maraq doğuran məsələ hadisələrin bundan sonra hansı məcrada inkişaf edəcəyidir. Proseslərin gedişi göstərir ki, Azərbaycan Rusiya sülhməramlı qüvvələrinin fəaliyyətindən narazıdır. Rusiya sülhməramlıları erməni silahlılarını Azərbaycan ərazisindən çıxarmasa, ölkəmiz özü bunu etməyə məcburdur. Çünki Rusiya sülhməramlılarının müvəqqəti yerləşdirildiyi məsuliyyət zonasında hələ də qanunsuz erməni silahlı dəstələri var. Ermənistan Azərbaycan üçün Naxçıvana dəhliz təmin etməyib. Azərbaycanlılar hələ də Xocalıya və Azərbaycanın digər yaşayış məntəqələrinə qayıtmayıblar. Bunlar həm də üçtərəfli bəyanatların şərtlərinin icra edilmədiyini göstərir. Bu səbəbdən Bakı prosesə müdaxiləni vacib hesab edir və bu da erməniləri qorxudur. Qarabağdakı qondarma rejimin "dövlət naziri" Artak Beqlaryan da bunu təsdiq edir: “Rusiya bizə kömək etməsə, Azərbaycanla mübarizə çətin olacaq. Məhz buna görə Araik Arutyunyan Rusiya prezidenti Vladimir Putinə məktub yazaraq kömək istəyib”. O, etirafının davamında bildirib: "Rusiyanın səyləri nəticəsində ayaqda durmuşuq. Rusiya olmasa, biz də olmarıq. Reallığı etiraf etmək lazımdır. Azərbaycan ordusu çox güclüdür. Bizə ayaqda durmağımız üçün Rusiyanın dəstəyi lazımdır. Bu həm maddi, həm də mənəvi dəstəkdən ibarətdir”. Bunlar fonunda baş verənləri şərh edən türkiyəli ekspert Kürşad Zorlu qeyd edir ki, son günlərdə Qarabağda vəziyyətin yenidən gərginləşməsi əslində gözləniləndir. 10 noyabr bəyanatının imzalanmasından keçən son 16 ayda hələ də bölgədə həll edilməmiş problemlər qalmaqdadır. Onun sözlərinə görə, Azərbaycan heç vaxt “Dağlıq Qarabağ”ı yenidən canlandırma meyllərinə imkan verməyəcək: “10 noyabr 2020-ci il bəyannaməsinə görə, rus sülhməramlılarının vəzifəsi erməni silahlı birləşmələrini ərazidən çıxarmaq idi. Təəssüf ki, aradan keçən müddət ərzində rus sülhməramlıları bəyanatın tələbini yerinə yetirməyiblər. Bundan isə erməni separatçıları sui-istifadə edir”. Ekspert “axar.az” portalına açıqlamasında Rusiyanın “silahsızlandırma” bəhanəsi ilə Ukrayna ərazisinə girdiyini, lakin Azərbaycanın öz ərazisindən silahlı erməni dəstələrini çıxarmasına mane olduğunu deyib: “Gəlin, bir anlıq Ukraynaya nəzər yetirək. Rusiya müstəqil bir ölkənin ərazisinə “silahsızlandırma” bəhanəsi ilə daxil olub. Amma Azərbaycanın öz suveren ərazisindən separatçı və silahlı erməni birləşmələrini çıxarmasına mane olur. Rusiyanın bu addımları və Rusiya Müdafiə Nazirliyinin son açıqlaması 10 noyabr, eyni zamanda 22 fevralda imzalanan müttəfiqlik bəyannaməsinə ziddir. Azərbaycan dövləti atdığı addımlarla öz torpaqlarının bir daha işğalına imkan verməyəcəyini, “Dağlıq Qarabağ” adında bir bölgənin Qarabağ bölgəsində mövcudluğuna razı olmayacağını qəti şəkildə göstərir. Azərbaycan Müdafiə Nazirliyinin son cavabı da bunu sübut edir. Ermənistan bu həqiqəti görməli, birdəfəlik dərk etməli və uzun müddətdən sonra sülhün və sabitliyin bərqərar edilməsi üçün ortaya çıxan əməkdaşlıq imkanlarını baltalayan cəhdlərdən uzaq durmalıdır”.
Nahid SALAYEV
