Qarabağdakı qondarma rejimin "rəhbəri” Arayik Arutyunyanın sədrliyi ilə keçirilən "Təhlükəsizlik Şurası"nın iclasında Rusiya prezidenti Vladimir Putinə rəsmi məktubla müraciət edilməsi barədə qərar qəbul edilib.
Məktubda ilk növbədə Rusiya sülhməramlılarının Qarabağa yerləşdirildiyi gündən hərbi qərargahın öz tapşırıqlarını yerinə yetirdiyi, yüksək səmərəli fəaliyyət göstərdiyi bildirilib və ənənəvi olaraq Azərbaycanın əleyhinə saxta ittihamlar yer alıb. Daha sonra "Azərbaycanın hücum əməliyyatları nəticəsində Qarabağ ermənilərinin gündəlik dinc həyatını yaşaya bilmədiyi" qeyd olunur və əlavə təhlükəsizlik tədbirlərinə ehtiyac olduğu bildirilir. Həmçinin separatçılar bildirir ki, "Azərbaycanın hərbi istəklərinin artması" səbəbindən Bəyannamənin müddəalarında nəzərdə tutulmuş sülhməramlı şəxsi heyətin və texniki vasitələrin hazırkı sayı Qarabağda sülhməramlı missiyanın tam həyata keçirilməsi üçün kifayət etmir. Onlar Rusiya sülhməramlılarının şəxsi heyətinin və xidməti maşınlarının sayına yenidən baxılmasını, müvafiq olaraq həm hərbçi, həm də hərbi texnikanın sayının artırılmasını istəyir.
Sözügedən məsələdə ən pisi odur ki, erməni separatçılarına Rusiya heç bir cavab vermir. Bununla bağlı Putinin sükutu isə erməniləri həvəsləndirir və onlara ümid verir. Məlumat üçün qeyd edək ki, 2014-cü ildə Ukraynadan ayrılan Donbas və Luqanskın tanınma barədə müraciətləri də beləcə sükutun ixtiyarına buraxıldı. Ancaq 8 il sonra bəlli formada pozuldu . O baxımdan zəmanət yoxdur ki, belə bir müraciət sukutla qarşılanırsa, bir ildən sonra həmin müraciətə Rusiya baxacaq, yoxsa baxmayacaq. Demək bu, əslində Azərbaycana təzyiq məqsədilə düşünülmüş addım da ola bilər. Yəni bunun vasitəsilə Azərbaycanı təzyiq altında saxlasınlar. O mənada ki, birdən Putin o müraciətə müsbət cavab verə bilər. Bu həm də Qarabağdakı separatçıların Moskvadakı müəyyən dairələrlə razılaşdırılmış addımının nəticəsi ola bilər. O baxımdan ki, Azərbaycana təzyiq etsinlər, ölkəni təzyiq altında saxlasınlar.
O üzdən, bütün bunları ekspertlər necə dəyərləndirir?
“Təəssüflər olsun ki, Kremlin bəzi addımları müəyyən narahatlıqlara zəmin yaradır”
Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini “Bakı-Xəbər”lə bölüşən politoloq Elşən Manafov bununla bağlı bir sıra məqamlara toxundu: “Məlum olduğu kimi, bir müddət əvvəl rəsmi Moskva və Bakı arasındakı münasibətlərin formatında, mahiyyətində kardinal dəyişikliklər baş verdi. Tərəflər arasındakı münasibətlər strateji əməkdaşlıqdan müttəfiqlik səviyyəsinə qalxdı. Muasir dövrün qlobal çağırışlarına nəzərən rəsmi Bakının təkqütblü deyil, çoxqütblü dünyanın formalaşması ilə bağlı proseslərə dəstək verməsi Bakı və Moskvanın bu kimi məsələlərdə əməkdaşlığa verdiyi dəyərin nəticəsi olaraq qəbul edilib. Hazırda Qərb tərəfindən postsovet məkanına Rusiyanın təsir imkanlarının qapadılması, nüfuz dairəsinin daralması üçün aparılan məqsədyönlü işin rakursunda Azərbaycanın Ukrayna ilə müqayisədə sərgilədiyi mövqe, şubhəsiz ki, rəsmi Moskvanı məmnun etməyə bilməz. Ukrayna ilə müqayisədə Azərbaycan Qərbin təhlukəsizlik sisteminə - NATO-ya qoşulmağı qarşısına məqsəd qoymayıb. Enerji siyasətində olduğu kimi, xarici siyasətimiz də çoxvektorlu müstəvi üzərində qurulur, inkişaf etdirilir. Ölkə iqtidarı xarici siyasətin həyata keçirilməsi işində dövlətin milli təhlükəsizlik maraqlarını prioritet vəzifə olaraq müəyyən edib. Münasibətlər qarşılıqlı maraq əsasında qurulub. 2004-cü ildən başlayaraq Ukraynanı Qərbin Rusiyaya qarşı hərbi poliqona çevirmək siyasəti, təbii ki, Rusiyanı da burada öz maraqlarını qorumaq məqsədilə adekvat addımlar atmağa sövq etdi. Nəticə etibari ilə Krım ilhaq edildi, Donetsk və Luqansk separatçıların nəzarətinə keçdi”.
Politoloqun fikrincə, Azərbaycan və Qarabağla bağlı məsələyə gəldikdə, burada Rusiya kifayət qədər fərqli mövqe tutur: “Əvvəla, Putin Qarabağın Azərbaycanın tərkib hissəsi olduğunu bəyan edib. Digər tərəfdən, məhz Rusiyanın moderatorluğu ilə 2020-ci ilin noyabrında tərəflər arasında atəşkəs barədə razılıq əldə edilb. Azərbaycan bu razılaşmanın bütün şərtlərinə əməl edir. Ancaq Ermənistan bunu etmir. Erməni tərəfi nə bölgədə nəqliyyat kommunikasiya dəhlizlərinin açılacağı, nə də Qarabağdan silahlı qüvvələrini çıxaracağı ilə bağlı öhdəliyə əməl edib. Bunun isə əsas səbəblərindən biri həmin öhdəliklərin yerinə yetirilməsinə bilavasitə məsul olan Rusiya sülhməramlılarının komandanlığıdır. Rusiya həmin qüvvələrin çıxarılmasını təmin etməlidir, amma Kreml bununla bağlı tələsmir. Halbuki, Azərbaycan və Rusiya arasında müttəfiqlik münasibətləri barəsində əldə edilmiş məlum razılıqlardan sonra Moskva bu məsələdə ikiqat sayıq olmalı idi. Ancaq biz bunun əksini görürük. Rusiya Müdafiə Nazirliyi həqiqətə uyğun olmayan açıqlamalar verir. Bu isə iki ölkə münasibətlərinə zərər vurur. Rusiya Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tanıdığı üçün separatçıları ümidləndirəcək addımlardan çəkinməlidir. Bundan təzyiq aləti kimi istifadə etməməlidir. Təəssüflər olsun ki, Kremlin bəzi addımları müəyyən narahatlıqlara zəmin yaradır”.
Bu baxımdan politoloq hesab edir ki, Rusiya hakimiyyəti buna son qoymalıdır.
Vidadi ORDAHALLI
