30 il ərzində UNESCO missiyası Qarabağa səfər etməyib. Bunu ISESCO-nun sabiq baş direktoru Əbdüləziz əl-Tüveycri Nizami Gəncəvi Beynəlxalq Mərkəzi və “Trend” BİA tərəfindən təşkil olunmuş "Cənubi Qafqaz: regional inkişaf və əməkdaşlıq perspektivləri veb-konfransının yekunları" mövzusunda onlayn-konfrans zamanı deyib.
Onun sözlərinə görə, ermənilərin Azərbaycan ərazilərini işğal altında saxladığı müddətdə çoxsaylı şəhər və kənd dağıdılıb, abidələr və mədəniyyət obyektlərinə böyük ziyan vurulub: “Biz müxtəlif dillərdə - ingilis, fransız, ispan və Çin dillərində kitab hazırlamışıq və dünya ölkələrinə göndərmişik. Dünya həqiqəti bilməlidir. Bir çoxu son 30 il ərzində işğal altında olmuş ərazilərdə nə baş verdiyini bilmir. Dağıntıların sənədlərlə təsdiqi mədəni baxımdan çox vacibdir”.
O hesab edir ki, Nizami Gəncəvi Beynəlxalq Mərkəzi həmin ərazilərə səfər etmək üçün komandanın formalaşması və dünya ictimaiyyətini oradakı dağıntılar barədə məlumatlandırmaq üçün materialın hazırlanmasına görə məsuliyyət daşıyır.
Ə.əl-Tüveycri bildirib ki, 30 il ərzində UNESCO missiyası Qarabağa səfər etməyib, indi isə oraya missiya yollamağa hazırlaşır: “Niyə 30 il susurdunuz? Missiya göndərin, amma həqiqətləri təhrif etmək üçün yox. Hörmətli şəxslərdən, təcrübəli diplomatlardan ibarət missiya göndərin ki, onlar reallıqları görsünlər və bütün bunlar barədə UNESCO-nun Baş Assambleyasında və İcraiyyə Şurasında danışsınlar”.
“Gizli deyil ki, siyasi alət kimi UNESCO bəzi hallarda istifadə olunur”
Qafqaz Tarixi İnstitutunun direktoru, tanınmış ekspert Rizvan Hüseynov “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, UNESCO-nun son 30 ildə Azərbaycanla bağlı siyasətinin istiqaməti heç kəsə sirr deyil. “Sözsüz ki, son 30 ildə, xüsusən də son illərdə UNESCO tərəfindən Azərbaycana qarşı sərgilənən mövqe haqsız mövqedir. Əksər halda haqsızdır. Burada bəzi səbəblər var. Biz bu barədə sizinlə çox danışmışıq. UNESCO ideyasının yaradıcısı və bu qurumun əsasını qoyan, onun əsas dəstəkçisi Fransa və bir qrup digər Avropa ölkəsidir. Çox təəssüflər olsun ki, bu ölkələr də antitürk, antiislam mövqeyindədir. Adlarını çəkdiyim və çəkmədiyim məlum ölkələrin də ermənilərə və Ermənistana, eləcə də bəzi xristian dairələrə çox yaxın olduqları sirr deyil. Əfsuslar olsun ki, mədəni layihələr adı altında UNESCO, eləcə də onu idarə edən şəxslər tamamilə siyasətlə məşğuldurlar və bu siyasətin də qayəsi əksər halda müsəlman və türk ölkələrinə, eyni zamanda da onların marağından çıxış etməyən bir qrup ölkəyə qarşıdır. Gizli deyil ki, siyasi alət kimi UNESCO bəzi hallarda istifadə olunur. Bizim Qarabağ məsələsində də biz bunun bariz nümunəsini gördük. İndi, sözsüz, bu sual UNESCO-nun rəhbərliyi qarşısında, ümumiyyətlə, bütün beynəlxalq tədbirlərdə qoyulmalıdır ki, əgər illərdir UNESCO Qarabağda minlərlə tarixi abidənin, məscidlərin, karvansaraların, bütöv şəhərlərin, Ağdam, Füzuli şəhərlərinin, qəbiristanlıqların məhvinə susurdusa, yaxud boş sözlər söyləyirdisə, indi UNESCO-nun Azərbaycanın üzərinə təpki ilə gəlməyə nə məcbur edir? Hansısa “erməni irsi” ilə bağlı problem varsa, o araşdırılamalı, amma paralel olaraq UNESCO 30 il ermənilər tərəfindən bizim irsə qarşı törədilən vandalizmi araşdırmalı və ilkin ümumi hesabat olmalıdır. Amma qərəzli və birtərəfli yox. Ümumiyyətlə, müharibə və müharibədən sonra baş verən hadisələr, regionun, Qarabağın memarlıq, bütövlükdə, mədəni irsinə vurulan zərbəni UNESCO qərəzsiz araşdırmalıdır. Bunu UNESCO-dan həm Azərbaycan, həm də Azərbaycanın tərəfdaşları tələb etməlidirlər. Çox müsbət haldır ki, ISESCO səviyyəsində bu məsələlərdə Azərbaycana çox böyük təkan və dəstək var. İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının töhfəsi də var”.
R.Hüseynovun sözlərinə görə, bu məsələdə Azərbaycan özünə iki böyük dəstək tapa bilər. O qeyd etdi ki, birincisi, ISESCO-dan, islam ölkələri birliyindən, ikincisi, siyasi-mədəni qurum olaraq İslam Əməkdaşlıq Təşkilatından, üçüncüsü isə Qoşulmama Hərəkatına üzv olan dövlətlərdən bu dəstəyi ala bilər. “Qoşulmama Hərəkatında bir çox ölkə var və o təşkilatda Azərbaycan çox böyük nüfuza malikdir. Bu seqment, üç təşkilat üzrə nəinki UNESCO-ya, ümumiyyətlə, bizi istəməyən qüvvələrə qarşı çox effektiv bir vasitə kimi istifadə etmək olar” - deyə R.Hüseynov qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
