Qarabağda müharibənin Ermənistanın biabırçı məğlubiyyətilə nəticələnməsi dünyadakı erməni diasporunu bir sıra addımlar atmağa vadar edib. Onlar dünyadakı ölkələrin parlamentlərində və şəhərlərin qanunverici qurumlarında qondarma “DQR”-in tanınması istiqamətində addımlar atırlar. Qeyd edək ki, müharibənin gedişi və ondan sonrakı dönəmdə ermənilər bir neçə ölkədə bəzi şəhərlərin Dağlıq Qarabağdakı qondarma qurumun müstəqilliyini tanıması ilə bağlı məlumatlar yayır, bunu böyük siyasi uğur kimi təqdim edirlər. Xatırladaq ki, Fransa Senatı da səs çoxluğu ilə hökuməti qondarma “Dağlıq Qarabağ Respublikası”nı tanımağa çağıran qətnamə qəbul edib. Qətnamə tövsiyə xarakteri daşısa da ciddi qalmaqala səbəb olub. Erməni KİV-nin verdiyi məlumata görə, İtaliyanın Skio adlı şəhərinin şəhər şurası da həmin ölkənin Senatına qondarma “DQR”-in müstəqilliyini tanımq xahişilə məktub ünvanlamaq qərarına gəlib.
Bu cür təşəbbüslərin hər hansı bir hüquqi əsası və perspektivi ola bilərmi?
“Bunları hansısa ucqar bölgə və ya şəhərlər deyil, məhz dövlətlər müəyyənləşdirir”
Hüquqşunas Mehman Muradlı “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, artıq onların dediyi “DQR” yoxdur: “Həmin saxta qurum bizim üçün heç vaxt olmayıb, ancaq müharibəyə qədər ürək bulandıra bilirdilər. 44 günlük müharibədən sonra, nəinki onlar, hətta Ermənistan tam sıradan çıxarılmış vəziyyətə düşdü. Qondarma “DQR”-in tanıdılmasından ermənilər hər zaman şantaj vasitəsi kimi istifadə ediblər. Ancaq onu tanımağa heç Ermənistanın özünün belə cürəti çatmayıb. İndiki vəziyyətdə həmin ərazilər Azərbaycanın tam nəzarətindədirsə, heç bir “DQR”dən söhbət belə gedə bilməz. Bu cür addımlarla, sadəcə, vəziyyəti gərginləşdirməyə çalışırlar. Hüquqi cəhətdən isə şəhərlərin belə addım atmağa səlahiyyətləri çatmır. Çünki xarici əlaqələr, xarici işlər birbaşa şəhərlərin funksiyasına daxil deyil. Bu səlahiyyətlər dövlətin müvafiq strukturlarına, məsələn, Xarici İşlər Nazirliyinə məxsusdur. Son vaxtlar ermənilərin Dağlıq Qarabağdakı qondarma qurumun hansısa ölkədə şəhər səviyyəsində "tanınmasını" qabartmaları hüquqi baxımdan heç bir əhəmiyyət kəsb etmir. Çünki beynəlxalq hüquqda şəhərlər bu kimi məsələlərdə ciddi rol oynamır. Rəsmi qaydada hansısa dövlətin tanınması və ümumilikdə xarici siyasət məsələləri yerli qurumların fəaliyyətinə aid deyil. Bu cür işlər dövlətin müvafiq strukturlarına aiddir. Beynəlxalq hüquqda tanınmanın bəzi növləri var. O cümlədən, faktiki tanıma və hüquqi tanıma mövcuddur. Bunları hansısa ucqar bölgə və ya şəhərlər deyil, məhz dövlətlər müəyyənləşdirir. Hətta bir-iki şəhər belə addım atırsa, bu, dövlətin adından tanınma demək deyil. Bütün bunların hamısı sadəcə olaraq mənfi ictimai rəy yaratmaqla bağlı olan məsələlərdir. Gördünüz ki, bu məsələ ilə bağlı Fransada maraqlı proseslər yaşandı. Bu ölkənin bəzi şəhərləri Qarabağın müstəqilliyinin tanınması ilə bağlı qərarlar qəbul etsə də, sonradan konstitusiya məhkəməsi həmin sənədləri ləğv etdi. Digər tərəfdən isə, separatçılığa meylli hansısa qurumlarla bağlı belə təşəbbüslərin göstərilməsi ölkələr arasındakı münasibətləri sərinləşdirmiş olur. Heç bir hüquqi perspektivi olmayan bu işlərlə erməni lobbisi məşğul olur. Çünki onların Türkiyəyə qarşı saxta “soyqırım” iddiaları ilə bağlı təcrübələri formalaşıb. Fransa Senatının qəbul etdiyi tövsiyə xarakterli qərarı ilk olaraq elə həmin ölkənin öz hökuməti absurd sayırsa, deməli bu, oyunbazlıqdan başqa nəsə deyil”.
Müsahibimizin sözlərinə görə, Azərbaycan öz diplomatik kanalları ilə İtaliyaya müvafiq xəbərdarlığını etməlidir ki, bu zərərli prosesin qarşısı alınsın.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
