Aydan İbrahimova: “Milli qəhrəmanlar haqqında bədii filmlərin çəkilməsi olduqca gərəklidir” Zülfiyyə Eldarqızı: “Milli qəhrəmanlar kinomuzun əsas mövzularından biri olmalıdır”
Milli qəhrəmanlar xalqımızın qürur ünvanlarından biridir. Vətənimizin ərazi bütövlüyü uğrunda canlarını qurban verən, fədakarlıq göstərən oğul və qızlarımızın şücaəti haqqında çox yazılsa da, bu haqda sənədli filmlər, verilişlər lentə alınsa da, indiyə qədər bədii kinoda bu mövzuya toxunulmayıb. Ola bilsin hansısa bir bədii filmdə kiçik bir ştrix olsun, ancaq bütövlükdə kinomuz milli qəhrəmanları ünvan seçməyib. Ən azından, dövlət sifarişi ilə çəkilən filmlərin birini milli qəhrəmanlara həsr etmək tam mümkündür.
Qardaş Türkiyədə ölkənin ərazi bütövlüyü uğrunda mücadilərər verən, canlarını fəda edən insanlar haqqında saysız filmlər, seriallar çəkiblər. Bu, Türkiyə cəmiyyətində olduqca müsbət qarşılanır. Gəncliyin vətənpərvərlik ruhunda yetişməsində, onlarda Vətən anlayışının yaranmasında, bu müqəddəs sevginin formalaşmasında belə filmlərin rolu danılmazdır.
Bu yaxınlarda Türkiyədə “Savaşçı” serialı çəkilib və tamaşaçıların ixtiyarına verilib. Maraqlıdır ki, sözügedən serialda Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı Mübariz İbrahimovdan da söhbət açılır. Onu da vurğulayaq ki, Türkiyə kinematoqrafları digər filmlərdə də M.İbrahimovun qəhrəmanlığından bəhs edən fikirlərə filmlərdə yer veriblər. Bu olduqca müsbət haldır.
Azərbaycan kinosunda isə milli qəhrəmanlar haqda söhbət açılmır. Əlbəttə, bu, hər bir tamaşaçı, eləcə də milli qəhrəmanların ailələri tərəfindən təəssüflə qarşılanır.
Azərbaycan kinematoqrafı nə üçün milli qəhrəmanlar mövzusuna müraciət etmir?
Kinoşünas Aydan İbrahimovanın sözlərinə görə, Azərbaycan kinosunun əsas işlərindən biri qəhrəmanlıq, vətənpərvərlik mövzusunda filmlər çəkmək, həmin filmləri təbliğ etmək olmalıdır. Lakin bu mövzunun kənarda qaldığını deyən ekspert hesab edir ki, ola bilsin, bu mövzu hələ kinematoqrafları maraqlandırmır. Azərbaycan dövlətinin kino sənayesinin inkişafına böyük dəstək verdiyini xatırladan kinoşünas bildirdi ki, kinorejissorlar, yazıçılar, kinodramaturqlar bu məsələdə təşəbbüs göstərməlidirlər: “Çox maraqlı məsələyə toxunmusunuz. Kinonun əsas işi milli qəhrəmanları, Vətən uğrunda canından keçən insanların həyatı, mübarizə yolunu bədii lövhələrlə işıqlandırmaqdır. Ancaq hələ də milli qəhrəmanlar haqqında bədii filmimiz, serialımız yoxdur. Halbuki, indiyə qədər olmalı idi. Heç olmasa bir film çəkilməli idi. Təəssüf ki, bu mövzu diqqətdən kənarda qalıb. “Fəryad” filmində Milli Qəhrəman Əlif Hacıyevin prototipi var. Ancaq təbii ki, bu yetərli deyil. “Dolu” filmində də buna toxunulub. Bu kifayət etmir. Ümumiyyətlə, bu gün hansısa bir yazıçının, dramaturqun milli qəhrəmanlar haqqında bədii əsəri varmı? Mən belə bir əsərə rast gəlməmişəm. Yazıçılar niyə bu mövzuda əsər yazmırlar? Bu gün səhv etmirəmsə, 18 Milli Qəhrəmanımız həyatdadır. Onların hansısa biri haqqında heç olmasa bir povest varmı? Kino ədəbiyyatla bağlı sahədir. Əvvəllər qəhrəmanlıq mövzusu ədəbiyyatımızda xüsusi yer tuturdu. Bu gün isə yazıçılar mücərrəd mövzulara müraciət edirlər. Kino və ədəbiyyat qəhrəmanlıq mövzusuna həssas olmalıdır”.
A.İbrahimova qeyd etdi ki, özəl kino şirkətləri də bu mövzuya biganə yanaşırlar. O hesab edir ki, milli qəhrəmanlar haqqında bədii film çəkmək həqiqətən də böyük vətənpərvərlik sevgisi tələb edir. “İl ərzində “Azərbaycanfilm”də neçə-neçə film çəkilir. O filmlərdən biri milli qəhrəmanlar mövzusuna həsr edilə bilər. Doğrudur, son illər “Azərbaycanfilm”də çox maraqlı filmlər çəkilib. Ancaq onların sırasında milli qəhrəmanlar haqqında filmin olması müsbət hal olardı. Düşünürəm ki, bu yazıdan sonra kinematoqraflarımız bu mövzunu yada salacaqlar. Çünki milli qəhrəmanlar haqqında bədii filmlərin çəkilməsi olduqca gərəklidir. Qəhrəmanlarımızın ruhunu sevindirməliyik”- deyə ekspert bildirdi.
Sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru, aktrisa Zülfiyyə Eldarqızı bizimlə söhbətində bildirdi ki, milli qəhrəmanlar haqqında bədii filmlər çəkilməlidir: “Azərbaycanın ərazi bütövlüyü uğrunda mücadilə verən Vətənin oğul və qızlarının həyatı, mübarizə yolu kinonun diqqət mərkəzində olmalıdır. Sovet kinosu bu sahədə çox böyük işlər görüb. O dövrdə çəkilən Azərbaycan filmləri sırasında Sovet İttifaqı qəhrəmanları haqqında bədii filmlər də vardı. Bu filmlərin hər biri qəhrəmanlığı tərənnüm edirdi. Bu gün də qəhrəmanlığı tərənnüm edən filmlərin çəkilməsi olduqca vacibdir. Sovet İttifaqı qəhrəmanları haqqında çəkilən filmlərin gənclərə müsbət təsiri olurdu. Bu filmlərə baxan gənclərin hər biri qəhrəman olmaq istəyirdi. Əvvəl Vətən övladları SSRİ-nin ərazi bütövlüyü uğrunda canından keçib, ancaq milli qəhrəmanlarımız Azərbaycanın ərazi bütövlüyü uğrunda şəhid olublar. Bu gün həyatda olanlar da var. İndiyə qədər o qəhrəmanların hansısa biri haqqında film çəkilməyib. Milli qəhrəmanlar kinomuzun əsas mövzularından biri olmalıdır. Buna böyük ehtiyac var. Milli qəhrəmanlarımız kino vasitəsilə təbliğ edilməlidirlər”.
Milli Qəhrəman obrazlarının kinoya gətirilməsinin ən ümdə məsələ olduğunu bildirən Z.Eldarqızı hesab edir ki, gənc kinematoqraflar bu məqamı diqqətdə saxlamalıdırlar. Onun sözlərinə görə, gənc kinematoqraflar milli qəhrəmanların həyatına maraq göstərməlidirlər: ”Kinematoqraf ucuz mövzulardan yan qaçmalıdır. Söhbət özəl kino şirkətlərindən gedir. Özəl kino şirkətləri, gənc nəsil kinorejissorlar, kinodramaturqlar milli qəhrəmanların döyüş yolunu əks etdirən filmlər çəkməlidirlər ki, onlar tanınsın. Bu, Qarabağ müharibəsində fədakarlıqla döyüşən, erməni işğalına qarşı barışmaz olan oğul və qızlarımızın ruhuna böyük ehtiram olardı”.
Z.Eldarqızı vurğuladı ki, Qarabağ müharibəsində şəhid olan, sağlamlığını itirən şəxslərin obrazlarının bədii kinoya gətirilməsi indiki şəraitdə məqəsədəuyğundur. Onun sözlərinə görə, qəhrəmanlar elə-belə yaranmır, onlar özlərindən əvvəlki qəhrəmanlara baxıb, onları özlərinə örnək seçərək, fədakarlıq edib qəhrəmanlıq zirvəsinə ucalırlar: “Bizdə sənədli kino bu sahədə azdan-çoxdan öz sözünü deyib. Bədii kino isə hələ də bu mövzuda öz sözünü deməyib. Müasir qəhrəmanlar özlərindən əvvəlki qəhrəmanların həyat, döyüş yolunu özlərinə nümunə sayırlar. Çünki biz əvvəlki qəhrəmanlarımızı kinonun, ədəbiyyatın dili ilə təbliğ etmişik. Qarabağ müharibəsi iştirakçıları, şəhidləri də bu gün kinonun mövzusuna çevrilməlidirlər ki, gələcək nəsillər onlardan nümunə götürsünlər”.
İradə SARIYEVA
