Gömrük islahatları inhisarçılığa və süni qiymət artımına qarşı təsirli üsul kimi...

Tarix: 07.01.2016 / 01:38
Bölmə: İqtisadiyyat

Natiq Cəfərli: "Gömrükdə inhisarın aradan qaldırılması pozitiv addım olsa da, problemləri tam həll etmir"

"Ölkəyə valyuta gətirən sahələr, investisiyalar lazımdır, xarici kapitalın gəlməsi vacibdir"

Yeni ilin başlamasından sonra aktuallıq kəsb edən mövzulardan biri də ölkənin gömrük islahatına getməsidir. Manatın ötən il ərzində iki dəfə devalvasiyaya uğramasından sonra daxili bazarda bəzi məhsulların qiymətində kəskin bahalaşma hiss olunmağa başladı.

Bunun başlıca səbəbini daxildəki inhisarçılıqla izah etdilər. Belə neqativlikləri doğuran səbəb kimi gömrükdəki monopoliya rejiminin mövcud olmasını göstərirlər. Artıq bildirilir ki, ölkə başçısı belə neqativliklərin aradan qaldırılması ilə bağlı xüsusi göstəriş verib. Gömrük islahatının aparılması inhisarçılıq və süni qiymət artımının qarşısını ala biləcəkmi?

İqtisadçı Natiq Cəfərli gömrükdə idxal inhisarçılığının aradan qaldırılmasını müsbət addım kimi dəyərləndirsə də, yaranmış durumdan çıxmaq üçün daha ciddi islahatların aparılmalı olduğunu bildirdi: "Əvvəla onu deyim ki, inhisarçılığın aradan qaldırılması, təbii ki, pozitiv addımdır. Amma hər şey belə bəsit deyil.

Ölkəmizdə gömrükdən keçən mallar illərdir düzgün rəsmiləşdirilmir, dəyəri və miqdarı azaldılır. 2015-ci ilin 11 ayının rəsmi məlumatları var, bu müddətdə ölkəmizə 8,2 milyard dollara yaxın dəyərində mal daxil olub, başqa sözlə, rəsmi qaydada ölkədən bu qədər vəsait mal alınması üçün çıxıb. Reallıqda isə bu rəqəm azı 50% daha artıqdır, yəni 11 ayda ölkədən ən azı 12-13 mlrd. dollar çıxarılıb ki, mal alınıb-gətirilsin. Bir anlıq təsəvvür edin ki, inhisar ləğv edilir, o zaman ölkəyə mal gətirən fiziki və hüquqi şəxslərin sayı dəfələrlə artacaq, bu da rəqabəti gücləndirəcək, qiymətləri aşağı çəkəcək, amma vətəndaşların alıcılıq qabiliyyəti düşür, yaxşı, hamı qaçıb mal gətirəcək, mal satacaqsa, bəs bunu kim alacaq? Birdə ki, ölkədən dollar axını artacaq, bu da ölmüş manatın daha da dərin basdırılmasına səbəb olacaq, yəni dollara tələbat artacaq, bu isə məzənnəni daim yuxarı çəkəcək.

2015-in 11 ayında ölkədən xaricə 10,6 milyard dollar məbləğində mal satılıb və bunun 9,38 milyard dolları neft, neft məhsulları və qazdır. Bu 11 ayda neftin ortalama qiyməti 50 dollardan yuxarı olub, indi isə 36-37 dollardır, yaxın aylarda 30-dan da aşağı düşəcək. Yəni bu il ölkəyə gələn valyuta kəskin azalacaq, hətta hasilat 2015 səviyyəsində qalsa belə, ölkəyə neft xətti ilə cəmi 3-4 milyard dollar daxil olacaq. Amma yuxarıda qeyd etdiyim kimi, ölkədən tək gömrük xəttilə 12-13 milyard dollar çıxarılacaq ki, mal gətirilsin. Dərman, pal-paltar, elektrotexnika, avtomobil, avadanlıq-bu sahələrdə idxaldan asılılığımız 100%-ə yaxındır, ərzaqda isə asılılıq 70-75% civarındadır. Çünki yerli mal adı altında bizə satılan məhsulların xammalı da xaricdən gəlir.

Yəni gömrükdə inhisarın aradan qaldırılması pozitiv addım olsa da, problemləri tam həll etmir, əksinə, cari büdcə açığımız artacaq (buna tədiyyə, ticarət balansının mənfi saldosu da demək olar), daxildə manat getdikcə daha da dəyərdən düşəcək, inflyasiya artacaq, qiymətlər manatla şişəcək, inhisarçılığın götürülməsinin pozitiv tərəfi kölgədə qalacaq.

Tək inhisarçılığı götürməklə problemi həll etmək mümkün deyil. Ölkəyə valyuta gətirən sahələr, investisiyalar lazımdır, xarici kapitalın gəlməsi vacibdir".

Məhəmmədəli QƏRİBLİ

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 09.07.2026 / 19:05

Azərbaycana diri heyvan idxal edən iri şirkətlər əsas məlumatları "gizli" saxlayır...

Tarix: 09.07.2026 / 17:56

Britaniya “Zəngəzur” tankerini sanksiya siyahısından çıxardı

Tarix: 08.07.2026 / 15:30

"Avropa Yaşıl Enerji Dəhlizi" layihəsi icra mərhələsinə keçdi

Tarix: 08.07.2026 / 10:53

Beyləqanda şəkər çuğunduru fiaskosu...

Tarix: 07.07.2026 / 20:28

Sahibkarlara böyük şans açılır - üstəlik “qapı-qapı gəzməyə” son veriləcək...

Tarix: 07.07.2026 / 20:11

İran müharibəsi qlobal enerji təminatında yeni böhran yaradıb...

Tarix: 07.07.2026 / 16:35

Beyləqanın Əlinəzərli kəndində fermerlər üçün aqrar sığorta təlimi keçirilib

Tarix: 07.07.2026 / 12:56

Azərbaycanda vençur kapitalı fondları yaradılacaq...

Tarix: 06.07.2026 / 21:45

Ermənistan Azərbaycanla Türkiyənin elektrik şəbəkəsinə qoşulmaq istəyir...

Tarix: 06.07.2026 / 21:05

Avropanın daha bir dövləti Azərbaycanın Orta Dəhliz layihəsinə qoşulur...

Tarix: 06.07.2026 / 19:25

Ermənistan məhsullarının Avropaya çatdlrılmasında ağır problemlər yarandı...

Tarix: 06.07.2026 / 17:09

Rusiya Azərbaycan vasitəsilə Ermənistana 30 vaqon propan göndərdi

VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 21.06.2025 / 08:15

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

Tarix: 02.07.2026 / 20:10

Dövlət qurumlarının portal və mobil tətbiqləri birləşdirilir - Mehriban Əliyevanın rəhbərlik etdiyi Şura böyük islahatlar mesajını verdi...

Tarix: 02.07.2026 / 15:16

Xırdalan Xəstəxanasına qarşı kəskin iddia - orqan köçürülmüş xəstələr ölüm təhlükəsində?...

Tarix: 25.06.2026 / 20:33

Əmək pensiyası yaşına görə qonşular bizi bir neçə il qabaqlayır...

Diasporumuza Rusiyada problemlər yaradılandan sonra Avropa, Amerika istiqamətində fəallıq başladı...