Altı-bazar, "qara dollar bazarı"nın günləri...

Tarix: 30.12.2015 / 02:22
Bölmə: İqtisadiyyat

Fikrət Yusifov: "Burada başqa oyunçular var və təəssüf ki, onları nədənsə heç kim görmək istəmir"

"Hər kəs bilməlidir ki, bütün dövrlərdə "qara bazar" mövcud olub və o yalnız öz "qaydaları" ilə işləyib"

Ötən şənbə və bazar günləri əhali arasında belə bir ajiotaj yarandı ki, guya 1 dollar 2 manat olub. Bundan sonra isə əllərində manat olan bəzi şəxslər onu "qara bazar"da satmağa tələsdi. Əlbəttə, bu halda ən çox qazanan tərəf isə dollar təklif edən oldu. Əslində valyuta bazarında "qara bazar"ın olması qanunsuzdur.

Çünki ölkədə valyuta əməliyyatlarını banklar və onların valyutadəyişmə şöbələri apara bilər. Belə hallar varsa, bu həm qanunsuz bank fəaliyyətidir, həm də qanunsuz sahibkarlıqdır. Buna görə də ən azı hüquqi-inzibati məsuliyyət var. Digər tərəfdən görünən odur ki, şənbə və bazar günü bankların, valyutadəyişmə məntəqələrinin işləməməsi işbazlara şərait yaradır. 90-cı illərin əvvəllərində də bənzər hallar baş verirdi. O üzdən, Mərkəzi Bank, eləcə də bütün banklar olmasa da, bəzilərinin valyutadəyişmə məntəqələri işləsə, belə hallar yaşanmaz. Daha doğrusu, "qara bazar" öz bildiyini edə bilməz. Bu məsələ ilə əlaqədar ekspertlər nə təklif edir?

Məsələyə münasibət bildirən "Ekonomiks" Beynəlxalq İqtisadi Araşdırmalar Birliyinin sədri Fikrət Yusifovun fikrincə, manatın 47 faizlik dəyər itkisi ilə "üzən məzənnə"yə keçilməsinə baxmayaraq, hələ də bazarda ajiotaj müşahidə olunur: "Bu ajiotaj haradan və nədən qaynaqlanır? Doğrudanmı "üzən məzənnə"yə keçiddən sonra da ölkədə valyuta qıtlığı davam edir və tələb təklifi bir xeyli üstələyir? Xeyir, əsl həqiqət bundan ibarət deyil. Bu təkcə psixoloji durumdan qaynaqlanan məsələ də deyil. Hazırkı vəziyyəti yaradan tərəflər var. Gəlin bir qədər əvvələ qayıdıb məsələlərin kökünü daha dərindən araşdırmağa çalışaq. Bəzi hesablamalara görə, bu ilin fevral ayında baş vermiş devalvasiyadan öncə əhalinin əlində yığım şəklində (evlərdə saxlanan) 7 milyard manata qədər vəsait olub. Fevral devalvasiyası öncəsi və ondan sonrakı dövrdə əhali bu vəsaitin praktik olaraq hamısını möhkəm valyutaya - əsasən dollara çevirə bildi. Dollarlaşma prosesi təkcə evlərdəki manat yığımını əhatə etmədi. Paralel olaraq banklarda manatla olan əmanətlərin də dollara çevrilməsi prosesi baş verdi və bununla da ölkədə dollarlaşma prosesi müəyyən mənada başa çatmış oldu. Bu proses başa çatdıqdan sonra ilk növbədə dollara basqı yarada biləcək manat kütləsi praktik olaraq ortada qalmadı. Bu proses eyni zamanda manatın "üzən məzənnə"yə keçirilməsinə hazırlıq prosesi kimi də dəyərləndirilirdi. Bəs bu gün manatın "üzən məzənnə"yə keçməsindən sonra dollara olan belə "kəskin tələbat" haradan qaynaqlanır? Bax burada başqa oyunçular var və təəssüf ki, onları nədənsə heç kim görmək istəmir. Hər kəs bilməlidir ki, bütün dövrlərdə "qara bazar" mövcud olub və o yalnız öz "qaydaları" ilə işləyib. Məsələn, bu gün "qara bazar yarandı" deyib haray salanlar bilmirlər ki, manatın bu ilin fevral ayındakı devalvasiyasına qədər təkcə Abşeron yarımadasında (Bakı və Sumqayıt şəhərləri daxil) 1000-dən artıq adam mütəmadi qaydada qeyri-leqal valyuta mübadiləsi ilə məşğul olub. Heç şübhə yoxdur ki, fevral devalvasiyasından sonra onların sayı bir qədər də artıb, fəaliyyətləri isə daha da genişlənib. Dekabrın 21-dən sonra isə onlar bu qara fəaliyyəti bir növ "leqallaşdırmaq" yolunu tutmaq istədilər. Manatın "üzən məzənnə"yə keçməsi və onun birdən-birə 47 faiz dəyər itirməsi bu prosesdən sonrakı ilk bazar günü həmin "qara alverçilərin" 1990-cı illərin əvvəllərindəki kimi açıq-aşkar şəkildə meydanlara çıxmasına "münbit" şərait yaratdı".

Vidadi ORDAHALLI

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 26.10.2026 / 11:50

Kimlərin pensiyalarına əlavələr ediləcək? - AÇIQLANDI...

Tarix: 23.10.2026 / 16:05

Azərbaycanda islam maliyyəçiliyi nə deməkdir?..

Tarix: 23.10.2026 / 10:37

Sosial ödənişlərin artırılması üçün altıncı sosial islahat paketi hazırlanır...

Tarix: 23.10.2026 / 09:57

Gələn il şəhər və rayonlara dotasiya ayrılmayacaq - xərclərini öz gəlirləri hesabına ödəyəcəklər...

Tarix: 23.10.2026 / 09:26

Gələn ilin büdcəsi layihəsi Milli Məclisdə - gəlirlər və xərclər açıqlandı...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Tarix: 22.10.2026 / 19:30

Azərbaycanda şirin su ilə bağlı vəziyyət pisləşir - ümid Xəzərə qalıb…

Tarix: 22.10.2026 / 10:36

Sabahdan vint, bolt və qaykaların ixrac tarifi 20 DƏFƏ ARTIRILIR...

Tarix: 21.10.2026 / 17:06

Azərbaycan daha bir rekord vurdu - "tranzitlərin rekordu"...

Tarix: 21.10.2026 / 16:50

Neft Fondumuzun çox valyuta qazanmasına mane olan tək səbəb var...

Tarix: 21.10.2026 / 13:35

Azərbaycanda yeni bank yaradıla bilər - Aİ-dən TƏKLİF...

Tarix: 21.10.2026 / 10:23

Avropalı investorların Qarabağ, Şərqi Zəngəzur və Naxçıvana marağı artır - Aİ hesabatı

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Tarix: 22.10.2026 / 19:30

Azərbaycanda şirin su ilə bağlı vəziyyət pisləşir - ümid Xəzərə qalıb…

Tarix: 22.10.2026 / 16:56

15 temmuz “FETÖ darbesində” bircə nəfər siyasətçi-deputatın adı çıxmadı...

Milli kimliyə bağlı gənclər uğurlu gələcəyin əsas təminatçılarıdır...