Mənzil bazarında camaatın çoxdan gözlədiyi ucuzlaşma başladı

Tarix: 05.09.2015 / 02:40
Bölmə: İqtisadiyyat

Ölkənin daşınmaz əmlak bazarında son bir neçə ayda müşahidə olunan əsas proseslərdən biri burada qeydə alınan ucuzlaşmadır. Mənzil bazarında aktivliyin aşağı həddə olması ucuzlaşmanın hələ müəyyən müddət davam edəcəyini göstərir. Hesab edilir ki, dünya iqtisadiyyatında yaşananlar fonunda mənzil bazarında qiymətlərin daha bir neçə faiz enməsi qaçılmazdır.

Məsələn, Rusiya iqtisadiyyatında yaşanan çətinliklərlə bağlı olaraq orada fəaliyyət göstərən azərbaycanlı əmək miqrantlarının gəlirləri azalıb. Onlar artıq Bakı və Gəncənin, eləcə də rayonların əmlak bazarına vəsait yönəldə bilmir. Bu da, istər-istəməz, ölkənin əmlak bazarında qiymətləri salan faktorlardan biridir.

Potensial alıcılar isə ev almağa tələsmir. Araşdırmalar göstərir ki, mənzil almağa pulu olan insanların çoxu əllərindəki vəsaiti dollara çevirərək ehtiyat üçün saxlayır. İndiki durumda yalnız dövlətin müdaxiləsi ilə aktivliyin artması gözlənir. Mənzil bazarının canlanması tikinti şirkətlərinin də sifarişlərini artırar. Bir qədər əvvəl ölkə başçısı bu il ipoteka üçün əlavə 200 milyon manat ayrılacağını bildirib. Söhbət büdcədən əlavə 200 milyon manatın ayrılmasından gedir. Mərkəzi Bankın elan etdiyi ipoteka yenilikləri bu ilin payızında qüvvəyə minəcək. Xatırladaq ki, yeni qaydaların tətbiqi üçün ilk növbədə qanunvericiliyə dəyişiklik edilməlidir. Parlament isə bu məsələyə payız sessiyasında, sentyabrda baxacaq. İlkin məlumatlara görə, dəyişikliklər ipotekanın maksimum məbləğinin indiki 50 min manatdan 100 min manata qaldırlmasını, faizlərin isə adi ipotekada 6%-ə, sosial ipotekada 3%-ə endirilməsini nəzərdə tutur. Bütün bunlar isə mənzil bazarında böyük canlanma yarada bilər. Bundan əvvəl Azərbaycan Mərkəzi Bankının (AMB) sədri Elman Rüstəmov bildirib ki, Bank Maliyyə Nazirliyi ilə danışıqları yekunlaşdırıb. "Maliyyə Nazirliyi ilə bizim aramızda tam bir konsensus var. İlin sonunadək dövlət büdcəsindən əlavə ipotekanın maliyyələşdirilməsinə 200 milyon manatdan çox vəsait yönəldiləcək. Vəsaitlər Mərkəzi Bankın krediti hesabına olacaq, lakin Maliyyə Nazirliyi buna dövlət zəmanətini verəcək. Bu vəsaitin müəyyən hissəsi sosial ipotekaya, müəyyən hissəsi isə kommersiya ipotekasının maliyyələşdirilməsinə yönəldiləcək. Düşünürük ki, gələn il daha əhəmiyyətli vəsait təklif edək. Bütövlükdə, ipoteka və ölkədə yaradılmış çox güclü tikinti industriyası iqtisadi artıma çox ciddi töhfə verə bilər". Buna qədər isə mənzillərin qiymətinin enməkdə davam edəcəyi gözlənir.

Daşınmaz əmlak bazarı üzrə ekspert Rəşad Əliyev də bildirir ki, hazırda bazarda durğunluq var və likvidlik səviyyəsi aşağıdır, amma yenə də qiymətlər yüksəkdir:

"Bir sözlə, iqtisadi şəraitə uyğun olaraq qiymət azalması adekvat səviyyədə olmadı. Bunun baş verməməsi ona işarə edir ki, bazara təsir edən digər ciddi amillər var ki, onları hesaba almamaq olmur. Bazarı hazırda məhz həmin amillər idarə edir. Məsələn, bir amili diqqətinizə çatdırım: banklardakı əmanətlərin həcmi daşınmaz əmlak bazarındakı illik dövriyyədən xeyli çoxdur. Ordan kapitalın elə 10%-i gəlsə, görün hansı nəticələr ola bilər. Digər amillər də mövcuddur. Devalvasiya olacaq və ya olmayacaq? Banklarda böhran olacaq, ya yox? Neft qalxacaq, ya yox? İqtisadi stimullaşdırıcı addımlar olacaq, ya yox? Bütün bunlar hamısı şərtdir.

Məsələn, son günlərdə neftin qiymət sıçrayışı devalvasiya təhlükəsini, az da olsa, azaldıb. Ancaq bilinmir hələ necə olacaq. Devalvasiya təhlükəsi sovuşandan sonra artıq konkret proqnoz vermək olacaq. Bütün bunlar o demək deyil ki, hazırda mənzil almaq sərf etmir. Sadəcə olaraq mənzil düzgün seçilməlidir. Əlavə edim ki, iyun və iyul aylarında bazarda yaxşı təkliflər daha çox idi". Hələlik isə durğunluq qiymətlərdə enmə ilə müşahidə olunur. Onu da qeyd edək ki, ölkədə daşınmaz əmlak bazarı son bir ilin ən durğun dövrünü yaşayır. Belə ki, Mərkəzi Bankın məlumatına görə, bu il yanvar-iyun ayları üzrə daşınmaz əmlak bazarının dövriyyəsi 32 faiz azalıb. Yəni bu ilin birinci yarısında sözügedən dövriyyə 1,7 milyard manat təşkil edib.

Ötən ilin müvafiq dövründə isə bu rəqəm 2,5 milyard manat olub. İndiki durumda yalnız ipoteka kreditləşməsinin artması isə burada aktivlik həddini yenidən xeyli yüksəltmək iqtidarındadır. Qeyd olunduğu kimi isə, ipoteka kreditləşməsinin miqdarında böyük artımlar gözlənir. Təbii ki, bütün bunlar daha çox insanın mənzil sahibi olmasına imkan verəcək və evlərə tələbatı əhəmiyyətli dərəcədə artıracaq.