Ekspert "yanacaq ucuzlaşmalıdır" deyir...

Tarix: 05.09.2015 / 02:25
Bölmə: İqtisadiyyat

Tarif Şurasının benzinin qiymətinin endirilməsinin dünya bazarında neftin qiyməti ilə bağlı olmamasına dair mətbuata verdiyi açıqlama özünü təkzib etməməklə ciddi arqument sayıla bilməz.

Çünki Şura 2013-cü ilin dekabr ayında benzinin pərakəndə satış qiymətinin artımını məhz bununla əsaslandırıb". Bu barədə iqtisadçı-eskpert Samir Əliyev danışıb. Həmin dövrdə Şuranın katibi İlkin Məcidov açıqlamasında qeyd etmişdi ki, son dəfə (6 yanvar 2007-ci il) yanacağın qiyməti müəyyənləşdiriləndə xam neftin dünya bazarlarında qiyməti 1 barrel üçün 57 ABŞ dolları idi, indi isə artaraq 110 ABŞ dollarına çatıb. S. Əliyevin sözlərinə görə, hazırda neftin bir barreli 50 dollar civarındadır ki, bu da hətta 2007-ci il qiymətindən də ucuzdur. 2007-ci ildə Aİ-95 benzini 60 qəpik, Aİ-92 və Aİ-80 55 qəpik, dizel yanacağı isə 45 qəpik olub: "Bu gün daha ucuz neft qiymətləri şəraitində Aİ-92 və Aİ-80 markalı benzinlər 70 qəpik, dizel yanacağı isə 60 qəpikdir. Belə çıxır ki, neftin dünya bazar qiyməti ancaq bahalaşma üçün əsas sayılır.İndi gələk maya dəyərinə. Açıqlamada qeyd edilir ki, maya dəyərində oturan vergilər dəyişməyib. Bu fikir də reallığı tam əks etdirmir. 2013-cü ilin dekabrında Nazirlər Kabineti 333 saylı qərarı ilə neft məhsullarının, o cümlədən benzinin və dizelin qüvvədə olan aksiz dərəcələri artırıldı. Qərara görə, Aİ-95 markalı benzinin aksiz dərəcəsi 101%-dən 159%-ə, Aİ-92 (92%) və Aİ-80 (93%) markalı benzinlərin hər ikisi üçün aksiz dərəcəsi 134%-ə qaldırıldı. Dizeldə artım 24%-dən 57%-ə çatdırıldı.Vergi dərəcəsinin artırılmasının ardınca Tarif Şurası 14 saylı qərar qəbul etdi və dekabrın 3-dən etibarən yanacağı bahalaşdırdı. Deməli, bahalaşmaya səbəb vergi artımı olub. Ancaq üstündən 2 ay keçəndən sonra Nazirlər Kabineti 6 fevral 2014-cü il qərarı qəbul edərək özünün 2 dekabr 2013-cü il qərarına dəyişiklik etdi. Dəyişiklik əsasında bir sıra neft məhsullarına, o cümlədən yanacağa tətbiq edilən aksiz vergiləri əhəmiyyətli dərəcədə azaldı. Dəyişikliyə görə, Aİ-95 markalı benzinə tətbiq edilən aksiz vergisi 159%-dən 64%-ə endirildi. Azalma digər yanacaq növlərinə də şamil edildi. Aİ-92 benzinində vergi 134%-dən 65%-ə, Aİ-80-də 134%-dən 66%-ə endirildi. Dizel yanacağı üçün isə bu hədd 57%-dən 18%-ə endirildi. Məsələ ondadır ki, vergi dərəcələri hətta dekabrın 3-dəki səviyyədən də aşağı həddə endirildi. Nəticədə bahalaşmaya səbəb olan verginin aşağı salınması belə yanacağı ucuzlaşdıra bilmədi. Burda 2 məqam var. 1. Aksiz vergisi azaldılıbsa, bu halda yanacağın topdansatış qiyməti də aşağı düşməlidir. Çünki Şuranın qərarına görə, neft məhsullarının topdansatış tariflərinə aksiz və əlavə dəyər vergisi (ƏDV), eləcə də təchizat tarifləri daxildir. Bu halda Aİ-92 və Aİ-80 benzinləri üzrə topdansatış qiyməti 580,49 manata, dizel yanacağı üzrə 465,2 manata düşür. Deməli, yanacaqdoldurma məntəqələri Aİ-92 və Aİ-80 markalı benzinlərin hər litrini 44 qəpiyə, dizel yanacağını isə 37 qəpiyə satılmalıdır. Əgər aksiz vergisinin azaldılması fonunda pərakəndə satış qiymətlərinin dəyişməyibsə, deməli, şirkətdaxili tariflər artırılıb və əldə edilmiş vəsait SOCAR-a çatır.a2. Mirkətdaxili tariflər artırılıbsa, bu halda Tarif Şurası yeni qərarla bunu təsdiq etməlidir. Çünki şirkətdaxili tariflər də tənzimlənir. Bu məqamların heç biri baş verməyib və yanacağın qiymətinin necə əmələ gəlməsi qeyri-müəyyən olaraq qalmaqdadır. Fikrimcə, Tarif Şurası bu məsələyə aydınlıq gətirməlidir. Malın maya dəyərinin şişməsi məsələsi dövlət şirkətləri üçün aktual olaraq qalır. Bu problem təəssüf, ki, ölkədə kommunal və nəqliyyat xidməti göstərən bütün dövlət şirkətlərində, mövcuddur. Təbii, inhisara malik şirkətlər nə qədər ki, xərclərini optimallaşdırmayıb məhsulun maya dəyəri şişməkdə davam edəcək. Belə vəziyyətdə tariflərin artırılması heç zaman xidmətin keyfiyyətini artıra bilməyəcək".

"Olayar" İA

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 27.10.2026 / 18:02

Azərbaycana mal əti idxalı kəskin artdı - yerli istehsal "ölür", bazar bahalaşır...

Tarix: 26.10.2026 / 21:46

Naxçıvanın büdcəsi 13 milyon kəsildi - maraqlı səbəblərdən danışılır...

Tarix: 26.10.2026 / 11:50

Kimlərin pensiyalarına əlavələr ediləcək? - AÇIQLANDI...

Tarix: 23.10.2026 / 16:05

Azərbaycanda islam maliyyəçiliyi nə deməkdir?..

Tarix: 23.10.2026 / 10:37

Sosial ödənişlərin artırılması üçün altıncı sosial islahat paketi hazırlanır...

Tarix: 23.10.2026 / 09:57

Gələn il şəhər və rayonlara dotasiya ayrılmayacaq - xərclərini öz gəlirləri hesabına ödəyəcəklər...

Tarix: 23.10.2026 / 09:26

Gələn ilin büdcəsi layihəsi Milli Məclisdə - gəlirlər və xərclər açıqlandı...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Tarix: 22.10.2026 / 19:30

Azərbaycanda şirin su ilə bağlı vəziyyət pisləşir - ümid Xəzərə qalıb…

Tarix: 22.10.2026 / 10:36

Sabahdan vint, bolt və qaykaların ixrac tarifi 20 DƏFƏ ARTIRILIR...

Tarix: 21.10.2026 / 17:06

Azərbaycan daha bir rekord vurdu - "tranzitlərin rekordu"...

Tarix: 21.10.2026 / 16:50

Neft Fondumuzun çox valyuta qazanmasına mane olan tək səbəb var...

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Tarix: 22.10.2026 / 19:30

Azərbaycanda şirin su ilə bağlı vəziyyət pisləşir - ümid Xəzərə qalıb…

Tarix: 22.10.2026 / 16:56

15 temmuz “FETÖ darbesində” bircə nəfər siyasətçi-deputatın adı çıxmadı...

Milli kimliyə bağlı gənclər uğurlu gələcəyin əsas təminatçılarıdır...