Neftin gələcək dünya qiymətləri ilə bağlı proqnozlar bir az da bulandı...

Tarix: 01.09.2015 / 02:38
Bölmə: İqtisadiyyat

Dünyanın ən varlı şəxslərindən biri olan Uorren Baffetin "Philips 66" şirkətindən 4,48 milyard dollar məbləğində səhm alması neftlə bağlı vəziyyətin dünya bazarlarında yeni mərhələyə daxil olacağının əsas göstəricilərindən biri kimi dəyərləndirilməkdədir.

Çünki bu şəxs sərmayə dahisi adlandırılır və onun həyata keçirdiyi investisiya dünya bazarlarında neftin qiymətinin kəskin artacağına işarə kimi qiymətləndirilir. "Philips 66" Amerikanın transmilli enerji şirkətidir. Şirkət təbii neft və neft-kimya məhsulları istehsalı ilə məşğul olur. Şirkətin təxminən 14 min əməkdaşı var və dünyanın 65-dən çox ölkəsində fəaliyyət göstərir. Neftin qiymətinin kəskin yüksələcəyinə dair daha bir proqnoz "LUKoil" şirkətindən gəlib.

Rusiyanın neft nəhənginin vitse-prezidenti Leonid Fedun neftin qiymətinin bundan sonra artacağını açıqlayıb: "Artıq neftin qiymətinin pilləli olaraq yüksəlişini görsəniz, təəccüblənməyin. ABŞ-da qazma quyularındakı statistikaya nəzər yetirsək, belə düşünməyə əsasımız var. Bəzi mütəxəssislər ikinci yarımildə bir neçə faktorun təsirli olacağından bəhs edir, bunların qiymət döyüşündə çöküşə yol açacağını ifadə edirlər. Məsələn, üçüncü rübdən etibarən kredit alınan rezervlərin kütləvi şəkildə silinməsi prosesi başlayacaq".

OPEK və ABŞ arasındakı qiymət döyüşünün zirvə nöqtəsinə çatdığını ifadə edən Fedun birincinin vəziyyətinin yaxşı olmadığını qeyd edib: "Qiymət savaşı, Səudiyyə Ərəbistanı xaric, bütün ölkələrə baha başa gəlir. Məsələn, İraqda büdcə 1 barrel neft üçün 50-58 dollar səviyyəsində hesablanıb. Küveytdə isə 54 dollar. Səudiyyə Ərəbistanı büdcəsi üçün 90 dollara ehtiyac var, buna baxmayaraq, ölkə barreli 30 dollar olan qiymətə dözə biləcək gücdədir. Kiçik şirkətlər bazardan çəkilməyə başladığı an OPEK-in ipləri əlində tutmasının bir mənası qalmayacaq. Neft istehsalını mövcud səviyyədə tutmaq mənasız olacaq. Dərhal neftin qiymət səviyyəsi qalxacaq. Ancaq bununla bərabər, çox güclü dalğalanma olacaq".

Neftin sürətli qiymət artımına mane ola biləcək yeganə faktor İran amili sayılır. Amma İran qeftinin 1 ildən tez böyük həcmdə dünya bazarlarına çıxması sual altındadır. İranın neft naziri Bijan Namidar Zəncani iddia edir ki, neftin dünya bazarında qiymətləri yarıya qədər düşəcəyi təqdirdə belə, onlar ixracatı azalmayacaq. O, İranın OPEK-dəki payını geri almaq istədiyini söyləyib: "OPEK və dünya bazarındakı payını qorumaq İran üçün böyük həyati əhəmiyyət daşıyır. Sırf neftin qiyməti düşməsin deyə, neft bazarlarındakı haqqımızdan vaz keçə bilmərik. OPEK-dəki payımızdan heç vaxt imtina etməyəcəyik. Hətta neftin qiyməti yarıya qədər ensə belə, ixracat azalmayacaq. Bəzi ölkələr qiymətləri aşağı saxlamaqla digər dövlətlərə zərbə vurmaq istəyir. Hətta ixaracatı ikiqat artırsaq da, heç bir problem yaşanmayacaq. Biz çətinliklərə alışmış bir ölkəyik, bu durumdan başqaları narahat olsun".

Lakin ABŞ-ın "Goldman Sachs" bankı hesab edir ki, İran neft bazarına gələn ildən tez qoşulmayacaq. Digər mütəxəssislər isə neftin qiymətinin çox güclü düşməyəcəyini söyləyir. Onların fikrinə görə, OPEK kartelinə daxil olan İranın marağı dünya neft bazarının normal funksiya göstərməsindən ibarətdir. Onu da nəzərə almaq lazımdır ki, neftin qiymətinin düşməsi neft istehsal edən, onlara xidmət göstərən və təchizatçı şirkətlərə güclü zərbə vurur. Mənfəət, pul vəsaitlərinin axını və aktivlərin dəyəri azalır. Mənfəət və likvidliyin azalması korporativ sektorda birləşmələrə marağın azalmasına və nəticədə, fond birjasında yüksəlişin dayanmasına səbəb olur. Bu hal Qərb ölkələri üçün də təhdid yaradır. Elə bu səbəbdən Qərb dövlətləri iqtisadiyyatlarının çox zərərə düşməməsi üçün neftin qiymətinin yüksəlməsində artıq maraqlı tərəf kimi çıxış edir. O da xüsusi olaraq vurğulanır ki, investorlar və banklar iqtisadiyyatın neft-qaz seqmenti ilə sıx əlaqədədir. 2005-ci ildə ABŞ-ın yüksəkgəlirli korporativ istiqrazlar indeksində energetika sektorunun payı 5%-i keçmirdisə, hazırda bu rəqəm 15%-ə çatıb. Şist neftinin istehsalı sahəsində borclanmanın həcmi əməliyyat mənfəətindən 3 dəfə artıqdır. Şist neftinin istehsalı ilə məşğul olan bir çox şirkətlər, hətta neftin qiyməti yüksək olduğu vaxtlarda belə, mənfi maliyyə axını ilə üzləşirdilər. Onlar, sadəcə, əlavə vəsaitlər cəlb edərək yeni buruqlar qazmağa və istehsalı dəstəkləməyə məcbur idilər. Bu mənada ABŞ neftin qiymətinin yüksəlməsinə artıq böyük maraq göstərir. Bütün bunlar isə neftin qiymətinin yeni artıma keçəcəyindən xəbər verir.