Fuad İbrahimov: “Bununla bü gün şərqlə qərbin arasında yeni rəqəmsal dəhliz açırıq”
Qazaxıstan və Azərbaycan Xəzər dənizinin dibi boyunca sualtı fiber-optik kabel çəkməyə başlayıblar və bununla da Mərkəzi Asiya ilə beynəlxalq rəqəmsal mərkəzlər arasında yeni məlumat ötürmə marşrutu açılıb. Bu barədə inbusiness.kz saytı Qazaxıstanın Sənaye və Rəqəmsal İnkişaf Nazirliyinə istinadən məlumat verib.
Transxəzər rabitə xətti layihəsinin dəniz mərhələsi mühəndislik tədqiqatlarının, ətraf mühitin təsdiqlənməsinin və xüsusi kabelin istehsalının başa çatmasından sonra başlayıb. İstismara verilməsi 2026-cı ilin sonuna planlaşdırılır.
Layihə "Kazakhtelekom" ASC və "Azertelecom Int." MMC arasında birgə müəssisə olan "CaspiLink B.V." tərəfindən həyata keçirilir. Yeni infrastrukturun Qazaxıstan və Azərbaycan arasında rəqəmsal əlaqələrin etibarlılığını artıracağı və Avrasiyada alternativ məlumat ötürmə marşrutlarının inkişafında əsas elementə çevriləcəyi gözlənilir.
Kabel Çində istehsal olunmuş, ROPA optik gücləndiriciləri ilə təchiz olunmuş və əvvəllər Qazaxıstan sahilindəki Kurık limanına çatdırılmışdır. Daha sonra avadanlıqlar Bakıya daşınmış və təxminən 600 ton ağırlığında kabel daşıyan üç nəqliyyat səbəti boşaldılmış və kabel kabel çəkən gəminin göyərtəsindəki xüsusi kabel çəninə köçürülmüşdür.
20.000 tondan çox su tutumu olan ixtisaslaşmış gəmi artıq Bakı limanından yola düşmüş və Aktau istiqamətində kabelin tikintisinə başlayıb. Gəmi dəniz dibində dəqiq kabel çəkməyə imkan verən dinamik yerləşdirmə sistemi ilə təchiz olunub.
Gəmidə təxminən 70 heyət üzvü və layihə mütəxəssisi, o cümlədən texniki nəzarət və "Qazaxtelekom" ASC-nin nümayəndələri var. Potensial fövqəladə hallar üçün gəmidə kabelin Qazaxıstan və Azərbaycan uclarının yerləşdiyi Birləşdirmə Otağı var. Bütün fiber optik kabellər ilkin sınaqdan keçirilib.
Əlverişli hava şəraitində kabelin çəkilməsinin 15-20 gün çəkəcəyi gözlənilir. Texnoloji və istismara vermə işlərinin tam spektrinin 2026-cı ilin sonuna qədər tamamlanması planlaşdırılır.
Bu nəyi dəyişəcək? Kim nə fayda götürəcək?
İqtisadçı ekspert Fuad İbrahimov bu barədə baki-xeber.com-a bildirdi ki, Xəzər dənizin dibindən fiber optik kabelin çəkilişi indi başlayır. “Bu Azərbaycan və Qazaxıstan tərəfindən həyata keçirilir. Bu çox mühüm bir məsələdir. Birinci nəzərə almaq lazımdır ki, istər Azərbaycan, istərsə Qazaxıstan olsun, rəqəmsallaşma istiqamətində, o cümlədən kiber cinayətlərlə mübarizədə, müasir dövrün tələblərinə uyğun olaraq informasiya texnologiyalarının tətbiqində, bundan başqa süni intellektin sağlam şəkildə insanlığa, bəşəriyyətə xidmət etməsi yönündə hökumətlərinin kifayət qədər öz siyasi yolu var”.
O, qeyd etdi ki, bir perspektivdə planlaşdırılan yollar var, bu yolların da təkmilləşdirilməsində, bu planların həyata keçirilməsində məhz bu qəbildən olan fiber optik kabellərin də çəkilməsi vacib hal alıb. “Əsasən də Transxəzər rabitə xəttinin tətbiq olunması çox mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Sadə dillə desək, bununla bü gün şərqlə qərbin arasında yeni rəqəmsal dəhliz açırıq. Bu rəqəmsal dəhliz çox vacibdir. Bu gün onun çəkilməsi bir sıra vacib istiqamətlərdə mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Bu, bu günün və gələcəyin tələbidir. Bu gələcəkdə rahat xidmətlərin əldə edilməsinə, internet sürətinin artmasına gətirib çıxaracaq. İnformasiyaların daxil olması və digər informasiya texnologiyalı əsaslarla insanlığa, bəşəriyyətə xidmət edəcək göstəriciləri əldə etmək istəyiriksə mütləq bu da o tələblərin ayrılmaz hissəsidir. Çox vacib və zamanın tələbinə uyğun bir layihədir”-deyə F.İbrahimov qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
