Dollarla xüsusi əməliyyat Türkiyəni də silkələyə bilər

Tarix: 19.12.2014 / 07:20
Bölmə: İqtisadiyyat

Son günlərdə diqqət mərkəzində yer alan hadisələrdən biri də, Rusiya rublu ilə yanaşı, Türkiyə lirəsinin də sürətlə dəyərdən düşməsidir. Bu hal qardaş ölkədə artıq geniş rezonans doğurub. Türkiyədə baş verənlər bu ölkə ilə geniş iqtisadi və ticarət əlaqəsinə malik Azərbaycanda da xüsusi maraq doğurur. Çünki ucuzlaşan lirə ticarət dövriyyəsinin həcminə təsir etməklə yanaşı, qarşılıqlı məhsul axınının strukturuna da təsir etmək iqtidarındadır.

Xatırladaq ki, son səkkiz ildə Türkiyədə birja sövdələşmələri zamanı lirə dollara nisbətdə tarixi minimumla enib və 1 dollar 3,12 lirəyə çatıb. Bundan əvvəl isə dolların rəsmi məzənnəsi 2,32 lirə səviyyəsində müəyyənləşdirilib. Hazırda baş verənlər lirənin 30 faiz ucuzlaşdığını göstərir və bu cəmi 2 gün ərzində baş verib. Belə kəskin ucuzlaşma isə birmənalı qarşılanmır. Xatırladaq ki, dolların türk lirəsinə qarşı məzənnəsində sonuncu sıçrayış bu ilin martında müşahidə olunub. Bəzi ekspertlər tərəfindən türk lirəsinin hazırkı ucuzlaşması Fətullah Gülən tərəfdarlarının həbs edilməsi ilə əlaqələndirilir. Baş verənlər Türkiyə Mərkəzi Bankının təcili toplantı keçirməsinə səbəb olub. Mərkəzi Bankın bazara müdaxiləsindən sonra lirə qismən möhkəmlənib. Lakin bu möhkəmlənmə, ekspertlərə görə, müvəqqəti xarakter daşıyır. Belə vəziyyətdə Türkiyədə yaşayanlar üçün isə hər şeyin qiymətinin yüksələcəyi praqnozlaşdırılır.

Belə iddialar da səslənir ki, Qərb Rusiya ssenarisini Türkiyəyə qarşı işə saldığı üçün lirə də rubl kimi sürətlə dəyərdən düşür. Qərbi hiddətləndirən isə Fətullah Gülən tərəfdarlarının həbsi və Ankaranın Moskva ilə yaxınlaşmasıdır. Ankara iləMoskva arasında iqtisadi inteqrasiyanın genişlənməsi indiki halda Qərbi qane etmir. Məsələ burasındadır ki, Türkiyə və Rusiya bölgədə kifayət qədər aktiv siyasət yürüdən dövlətlərdir. Bu anlamda onların müəyyən prinsipial məqamlar üzərində razılaşmaya gəlmələri Qərbə sərf etmir. Bu fonda hesab olunur ki, hazırda lirənin dollara nisbətdə aşağı düşməsi Qərbin Türkiyənin Rusiya ilə iqtisadi razılaşmasına verdiyi adekvat reaksiyadır. Bu anlamda Rusiya-Türkiyə yaxınlaşması davam edəcəyi təqdirdə lirənin dəyərdən düşməkdə davam etməsi qaçılmaz hesab olunur.

Ucuzlaşan lirə, qeyd olunduğu kimi, qarşılıqlı ticarət dövriyyəsinə də təsir edəcək. Ekspertlər lirənin dəyərdən düşməsinin Azərbaycandan Türkiyəyə ixrac olunan malların qiymətində bahalaşmaya səbəb olacağını bildirir. Bilindiyi kimi, Azərbaycanla Türkiyə böyük ticarət əməkdaşıdır. Xüsusilə Türkiyədən Azərbaycana böyük həcmdə mallar gəlir. Bunlar əhalinin geniş istifadə etdiyi sənaye, toxuculuq malları, ərzaq məhsullarıdır. Təbii ki, lirənin dollara, eyni zamanda buna paralel olaraq manata nisbətən qiymətdən düşməsi, əslində, Azərbaycan alıcıları üçün sərfəli bir şərait yaradır. Çünki bu halda onlar Türkiyədən gələn məhsullara daha az vəsait xərcləyir. İndi də istisna edilmir ki, Türkiyə lirəsinin milli valyutamıza nisbətən dəyərdən düşməsi, ilk növbədə, qardaş ölkədən idxal olunan malların həcmini artıracaq. Lirənin ucuzlaşması eyni zamanda Türkiyədən ölkəmizə məhsul idxal edənlərin daha çox qazanc əldə etməsinə səbəb olacaq. Beləliklə, dollar və lirənin nisbətində yaranan ciddi fərqlər nəinki Azərbaycana gətirilən, hətta Türkiyədən digər ölkələrə ixrac olunan məhsullara də təsirsiz ötüşməyəcək. Belə ki, ixracatçılar əvvəlki qiymətlə daha çox məhsul əldə etmiş olacaqlar.

Xatırladaq ki, Türkiyə idxalda Azərbaycanın əsas ticarət tərəfdaşıdır. Lirənin manata nisbətən ucuzlaşması Azərbaycanda işləyən Türkiyə vətəndaşları, daha doğrusu əmək haqqını manat və ya dollarla alıb Türkiyəyə göndərənlər üçün də sərfəlidir. Əməkhaqları dəyişilməsə belə, məzənnə dəyişikliyi bu şəxslərin real qazancını artırmış olur. Lakin yuxarıda qeyd olunduğu kimi, bu hal Azərbaycanın Türkiyəyə ixrac etdiyi məhsulların miqdarını azaldır. Bu halda artıq Azərbaycanda istehsal olunan məhsullar Türkiyə bazarında daha baha olur və orada rəqabət aparma imkanları zəif olur. Məhz bu səbəblər Türkiyədən Azərbaycana idxalın artmasına və o cümlədən Azərbaycandan Türkiyəyə ixracatın azalmasına gətirib çıxaracaq. Hələlik isə dollara nisbətdə lirənin alıcılıq qabiliyyətinin aşağı düşməsi müşahidə olunur. İstənilən milli valyutanın dəyərdən düşməsinin bir sıra fəsadları olduğunu, burada xüsusilə maliyyə bazarlarında qiymətli kağızların dəyərinə, ölkədəki investisiya mühitinə, milli valyuta ilə alqı-satqı proseslərinə və digər ciddi təsirini qeyd etmək olar. Məhz bu sahələr üzrə yaxın tezlikdə Türkiyədə ciddi dəyişikliklər olacağı proqnozlaşdırılır.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 30.10.2026 / 18:36

Azərbaycan illərdi Transxəzər qaz kəmərindən danışır - Aşqabad indi hərəkətə keçir...

Tarix: 30.10.2026 / 17:04

Azərbaycanda əhali dollarını satır

Tarix: 30.10.2026 / 12:14

Azərbaycanla Gürcüstan arasında yeni sərhəd-keçid məntəqəsi yaradılır...

Tarix: 29.10.2026 / 13:45

"Sahibkar olmayan şəxsin kartına hər gün 5 dəfə pul daxil olması normal deyil" - Mərkəzi Bankın sədri

Tarix: 29.10.2026 / 13:07

“Bank Melli İran” Azərbaycandan gedir? - Mərkəzi Bankdan açıqlama...

Tarix: 29.10.2026 / 11:49

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 89,4 milyard dollara çatdı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:43

Mərkəzi Bank illik inflyasiya ilə bağlı proqnozunu açıqladı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:04

Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini sabit saxladı...

Tarix: 28.10.2026 / 18:30

Tramp "Şimal axını" qaz kəmərini Rusiyadan satın ala bilər...

Tarix: 28.10.2026 / 18:22

İpoteka kreditlərinin verilməsi qaydalarına dəyişiklik edildi

Tarix: 28.10.2026 / 16:15

Ətin qiymətinə görə Ermənistandan da geridəyik - hesabatı kim yayıb?

Tarix: 28.10.2026 / 12:23

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları xarici dövlət borcunu 20 dəfə üstələdi...

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 29.10.2026 / 17:35

Məhkəmə hakimlərinin yeni "Etik Qaydaları"nda bir vacib məqam unuduldu...

Tarix: 29.10.2026 / 17:05

Ramiz Mehdiyevin təltiflərdən məhrum edilməsinin hüquqi mexanizmləri var...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Turizm regionlarımızın inkişaf mənbələrindən birinə çevrilir...