Bir ildən artıqdır davam edən koronavirus pandemiyasının nəticələri aradan qaldırılmamış virusun yeni mutasiyalarının yayılması çox ciddi narahatlıq doğurur. Son aylar yayılmaqda olan Britaniya ştammı, bütün dünyada olduğu kimi, Azərbaycanda da əhali arasında narahatlığın daha da artmasına səbəb olub.
Belə bir vaxtda dünya ölkələri virusun üçüncü dalğasının ola biləcəyinə dair həyəcan təbili çalır. Artıq qonşularımızdan Rusiya Səhiyyə Nazirliyi ölkədə koronavirus pandemiyasının üçüncü dalğasının başlanacağını istisna etmir. Belə ki, Rusiya səhiyyə nazirinin müavini Tatyana Semyonova bildirib ki, ölkədə koronavirusa yoluxma göstəriciləri üçüncü dalğanın başlanacağından xəbər verir. Eyni zamanda, nazir müavini Rusiyada qarşıdan gələn bir və ya iki ay ərzində populyasiya immunitetinin yaranacağına və infeksiyanın daha çox yayılmasının qarşısının alınacağına ümid bəslədiyini vurğulayıb. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının Avropa regional direktoru Hans Kluge isə Avropada vəziyyətin yaxşı olmadığını bildirib: "Avropanın əksər ölkələrində koronavirusun artması qarşıdakı həfələr ərzində də davam edəcək. Təəssüf ki, Avropanın əksər ölkələrində xəstəliyin yayılması daha da güclənir, gündəlik yoluxma və ölüm sayı artır. Fikrimizcə, qarşıdakı dörd həftə ərzində bu göstəricilər artacaq. Amma peyvəndləmə sürətlənərsə, insanlar qoruyucu maskalardan daha çox istifadə edərsə, bunu dəyişdirmək mümkündür”. Onun sözlərinə görə, pandemiyanın üçüncü dalğası Avropa İttifaqı ölkələrində müxtəlif sürətlə yayılıb.
İngiltərə baş naziri Boris Conson bəyan edib ki, Avropada yeni növ koronavirus infeksiyasının üçüncü dalğa təhlükəsi tezliklə Böyük Britaniya sahillərini də “yuya bilər”. Baş nazir bildirib ki, ölkəsi köhnə qitədəki yoluxma sayının artmasına hazır olmalıdır. Fransanın Səhiyyə Nazirliyi də qeyd edir ki, ölkədə tam qapalı karantin rejiminin tətbiq olunması aprelin 8-ə saxlanılarsa, yenidən ölkə yoluxmada başgicəlləndirici rəqəmlərlə üzləşəcək. Bildirilib ki, tam qapalı karantin rejiminin aprelin 12-də tətbiq edilməsinə başlanılarsa, pik vəziyyət ötən il aprelin 12-dəki səviyyədə olacaq. Xəstəxanalarda reanimasiya şöbələrindən əlavə digər palatalar da oksigen vasitələri ilə təmin edilsə belə, xəstə seçimi etməyə məcbur olacaqlarını həkimlər bilir. Qeyd edilir ki, yanvar ayından siyasi qərarlar qəbul edilir, səhiyyə sahəsində alimlərin fikri nəzərə alınmır. Qəbul edilmiş siyasi qərarlar sanitar vəziyyətin tələblərinə uyğun gəlmir. Almaniya kansleri Angela Merkel də COVID-19 epidemiyasında üçüncü dalğanı qırmaq üçün mart ayının əvvəlində əyalət baş nazirləri ilə birlikdə alınan qərarların təsirli və sürətli şəkildə həyata keçirilməli olduğunu bildirib: “Dövlətlərin hərəkətə keçməsinə ehtiyac var”. Merkel əyalət baş nazirlərinin yoluxma sayını azaltmaq üçün təsirli vasitələrə sahib olduqlarını vurğulayıb və bunlardan istifadəni tələb edib. O, mutasiyaya uğramış COVID-19 növlərinə işarə edərək yeni epidemiya ilə qarşılaşıldığını, bu yeni virusun daha aqressiv, daha yoluxucu və daha ölümcül olduğunu vurğulayıb: “Vaxtımız çox azdır”.
İran prezidenti Həsən Ruhani hələ fevral ayının 15-də ölkəyə koronavirusun dördüncü dalğasının yaxınlaşdığını bəyan edib. Onun sözlərinə görə, İranın cənub-qərbində yerləşən bir sıra şəhərlərdə koronavirus böyük sürətlə yayılır. İspaniya və Çində də dördüncü dalğadan danışılır. İspaniyanın baş həkimi Fernando Simon dördüncü dalğanın başlanacağını ehtimal edir. O qeyd edir ki, dördüncü dalğanın yaxınlaşması ehtimalı var, lakin onun hansı formada gələcəyi hələ də davam edən üçüncü dalğanın nəticələrindən asılı olacaq. Honkonq Səhiyyə Nazirliyinin yaydığı məlumata görə, Honkonq da xəstəliyin dördüncü dalğası ilə qarşılaşıb. Tibb elmləri doktoru, professor Adil Qeybulla da vəziyyətin kəskinləşməkdə olduğunu bildirir: “Virus mutasiya etməkdə davam edir. Hər bir mutogen forma yeni xassə alır. Son mutagen formalar, o cümlədən Britaniya ştammı və digərləri də var ki, onların hamısı bütün ölkələrdə yüksək səviyyədə araşdırılmır. Müəyyən məlumatlara görə, koronavirusun 200-dən çox mutasiyaya uğrayan ştammları var. Onların bəziləri tamamilə zəif, bəziləri isə kifayət qədər aqressiv, yoluxuculuq potensialı yüksəkdir”. A.Qeybullanın sözlərinə görə, zamanında gənclərdə, uşaqlarda virus subklinik formada, yəni əlamətsiz keçirdisə, hazırda virusun klinik əlamətləri göz önündədir: “Ona görə də, yəqin ki, epidemioloji vəziyyət pisləşərsə, sərt karantin tədbirlərinə əl atmalıyıq. Sərt tədbirlər epidemioloji vəziyyətə bağlıdır. Burada insanları xilas etməkdən söhbət gedir, bunlar arzu və ya kaprizlə həll oluna biləcək məsələlər deyil. Buna görə də ölüm halının və yoluxmanın sayını azaltmaq, ümumilikdə genefondu xilas etmək üçün müəyyən tədbirlərə əl atmaq zərurəti ola bilər. Çünki artıq Avropada epidemioloji vəziyyətin pisləşdiyi qeyd edilir, dünyada üçüncü dalğa rəsmən elan olunub”. Həkim qeyd edib ki, karantin qaydalarını nisbətən sərtləşdirib, təmasları azaldıb, vaksinasiyanı intensivləşdirmək lazımdır: “Vətəndaşlarda immunizasiya səviyyəsi 70-75 faiz olduğu zaman kollektiv immunitetin formalaşmasından danışıla bilər. COVAX platforması bizə ikili standartlarla yanaşdı və vaksin verilmədi. Azərbaycan öz resursları, Türkiyənin vasitəçiliyi ilə bu vaksini əldə edə bildi. Gürcüstana ikinci hissə vaksin verilir, bizə isə, ödənişi etməyimizə baxmayaraq, vaksin verilməyib. Bu, ədalətsizlikdir. Lakin bütün bunlara baxmayaraq, Cənubi Qafqazda vətəndaşlarımızı immunizasiya edən ilk ölkə ola bilmişik”.
Tahir TAĞIYEV
