Mətləb Salahov: “Bu, təkcə demoqrafik baxımdan deyil, həm də milli genefondumuz baxımından təşviş doğurur”
Azərbaycanda nikahların sayı tarixi minimuma düşərək Avropadan da aşağı səviyyəyə düşüb. Son illər Azərbaycanda nikahların sayında sürətli azalma qeydə alınır. Belə ki, 2011-ci ildə Azərbaycanda 88 min 145 nikah qeydə alındığı halda, ötən il bu göstərici 48 min 546 olub. Bu isə o deməkdir ki, son 15 ildə nikahların sayı 2 dəfəyə yaxın azalıb.
Qeyd edək ki, 15 il əvvəl – 2011-ci ildə əhalinin hər 1000 nəfərinə nikahların sayı 9,7 olduğu halda, ötən il bu göstərici 4,7-ə düşüb.
Bu ilin ilk 2 ayında isə əhalinin hər 1000 nəfərinə nikahların sayı tarixi minimuma – 3,2-yə enib. Daha əvvəl Azərbaycanda bu səviyyədə nikah olmayıb. Ən aşağı göstərici ikinci Dünya Müharibəsinin davam etdiyi 1942-ci ildə və koronavirus pandemiyasının yayıldığı 2020-ci illərdə qeydə alınıb. Belə ki, 1942-ci ildə əhalinin hər 1000 nəfərinə nikahların say 3,6, 2020-ci ildə isə 3,5 olub. Məlumat üçün qeyd edək ki, əhalinin hər 1000 nəfərinə düşən nikahların sayına görə Azərbaycan Avropa ölkələri arasında son sıralarda yer alır.
Görünən odur ki, Azərbaycanda bağlanan nikahların sayı iki dəfə azalıb və proses mənfi istiqamətdə getməkdədir. Nədir bunun köklü səbəbi və bunun qarşısını almaq mümkündürmü?
Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini baki-xeber.com-la bölüşən jurnalist-ekspert Mətləb Salahov hesab edir ki, bu gün ölkə olaraq ciddi demoqrafik problemlə üz-üzə qalmışıq: “Rəsmən elan edilən statistik göstəricidə deyilir ki, artıq nikahların sayı kəskin şəkildə azalaraq tarixi minimuma düşüb. Bu, olduqca təşviş doğurucu prosesdir. Bu göstərici həm də xalq olaraq qarşıdakı illərdə ciddi əhali itkisi ilə, əsasən də milli genefondumuz baxımından ciddi problemlərlə qarşılaşacağımıza işarədir. İşsizlik, ev qiymətlərinin hər gün fantastik şəkildə artması, normal gəlir yerlərinin olmaması, üstəlik internet asılılığı gənclərimizi nikah masasından çəkindirməklə yanaşı, ən dəhşətlisi onları xarici ölkələrə üz tutmağa, əmək və intellektual qabiliyyətli ömür hissəsini digər ölkələrin inkişafına həsr etməyə sövq edir. Təkcə son bir neçə ildə mətbuat və sosial şəbəkə səhifələrində azərbaycanlı gənclərin davamlı şəkildə xaricə üz tutmaları barədə xəbər və görüntülərin hər gün artması deməyə əsas verir ki, ciddi demoqrafik problemlərlə qarşılaşmaq üzrəyik”.
Ekspertin fikrincə, ölkədəki iqtisadi-sosial çətinliklər də ənənəvi ailə institutunun dağılmasına, nikah sayının kəskin azalmasına və bunların məntiqi sonluğu kimi boşanmaların da pik həddə çatmasına təkan verir: “Gənclər arasında işsizliyin sayının artması, təhsillə bağlı gec evlənmələr, bəzi ailələrin çoxuşaqlı ailə modelindən bir və ya iki uşaqlı ailə modelinə keçməsi, gənclərin daha çox xarici ölkələrə meyl etməsi, evlilik məsuliyyətindən çəkinmələri və s. nikahın bağlanmasına və demoqrafik artımın zəif olmasına təsir edir. Amma nəzərə alsaq ki, bu gün iri marketlərdə 400-500 aylıq məvaciblə çalışanların əksəriyyətini 18-25 yaş arası Azərbaycan gəncləri təşkil edir, o zaman acınacaqlı statistikanı daha aydın şəkildə dərk etmək olur. Hazırkı qiymət artımı və bahalılıq şəraitində 400-500 manat maaşla dolanan bu gənclərdən ailə qurmalarını gözləmək sadəlövhlük olardı. Çünki bu sosial çətinliklər içində bu az məvaciblə heç bir gənc ailə qurub ağır yükün altına girmək istəmir. Hazırda gənc, işlək nəslin Azərbaycandan xarici ölkələrə axını müşahidə olunur. Bu proses ölkə olaraq bizi qorxunc nəticələrlə üz-üzə qoya bilər. Biz enerjili əhali təbəqəsini itirməklə yanaşı, xalq olaraq artım məsələsində də geriləmək üzrəyik. Məncə dövlətin aidiyyəti qurumları bu məsələyə olduqca həssas və ciddi yanaşma ortaya qoymalıdır. Çünki bu mühitdə olunan gerilik milli genefondumuz üçün də xoşagəlməz mənzərə yaradacaq”.
Vidadi ORDAHALLI
