Akif Nağı: “ABŞ-a xəbərdarlıq mahiyyəti daşıyır ki...”
Ağ Evdə Kral III Çarlzın şərəfinə rəsmi şam yeməyi zamanı kral ABŞ-Böyük Britaniya ortaq tarixini vurğulayan çıxışı zamanı yumoristik ifadələri ilə diqqət çəkib.
O, çıxışında 18-19-cu əsrlərə dair zarafatlar edərək zalda gülüş yaradıb.
Bir məqamda III Çarlz Donald Trampın Ağ Ev ərazisində planlaşdırdığı bal zalına və Şərq Qanadında aparılan dəyişikliklərə işarə edib.
“Şərq Qanadında edilən düzəlişləri görməzdən gələ bilmirəm”, – deyə o bildirib.
“Təəssüflə deyim ki, biz britaniyalılar, əlbəttə ki, 1814-cü ildə Ağ Evin daşınmaz əmlakının yenidən qurulması üçün kiçik bir cəhd etdik”, - Kral əlavə edib.
Daha sonra o, Trampın əvvəlki açıqlamalarına zarafatla cavab verib: “Cənab Prezident, bu yaxınlarda ABŞ olmasaydı, Avropa ölkələrinin alman dilində danışacağını qeyd etdiniz. Cəsarətlə deyə bilərəm ki, əgər biz olmasaydıq, siz fransız dilində danışardınız”.
Kral çıxışında dövlət şam yeməyini zarafatla “Boston Çay Qonaqlığından (16 dekabr 1773-cü ildə Bostonda Britaniya hakimiyyətinə qarşı etiraz aksiyası baş verib. Bu, Amerika inqilabının başlanğıcı sayılır) bəri çox əhəmiyyətli bir irəliləyiş” kimi təsvir edib.
O, həmçinin ABŞ-nin müstəqillik mübarizəsinə toxunaraq, bunu “cəsarətli və uzaqgörən öz müqəddəratını təyinetmə hərəkəti” adlandırıb və iki ölkənin ortaq dəyərlər uğrunda tarixən birlikdə hərəkət etdiyini vurğulayıb.
Səfər zamanı kral ABŞ prezidentinə simvolik hədiyyə - “HMS Trump” adlı Britaniya sualtı qayığının göyərtəsində asılmış zəng də təqdim edib.
İngilis kralı Trampa sualtı qayığın zəngini hədiyyə edərək dedi ki, çətinə düşəndə bu zəngi çalın biz köməyinizə gələcəyik. III Çarlz bununla Trampa nə demək istədi?
Azad Vətən Partiyasının sədri Akif Nağı baki-xeber.com-a bildirdi ki, İngiltərə kralının ABŞ səfəri ilə bağlı müxtəlif mövqelər bildirildi, Trampın mövqeyindən çıxış edənlər də oldu, Trampın etiket qaydalarını gözləmədiyini, III Çarlzın da Trampdan heyfini çıxdığını deyənlər də az olmadı. A.Nağının sözlərinə görə, tarixən ABŞ və İngiltərə arasında gah əks münasibətlər, gah da müttəfiqlik olub. “ABŞ dövlətini yarandığı ərazilər İngiltərənin müstəmləkələri idi. Corc Vaşinqtonun başçılığı altında ingilislərə qarşı çox ağır döyüşlərdən, çətinliklərdən sonra müstəqilliklərini qazandılar, İngiltərə də onların müstəqilliyini uzun illər həzm edə, qəbullana, tanıya bilmirdi. Nəhayət reallıqla barışmalı oldular. Birinci Dünya Müharibəsindən sonra ABŞ və İngiltərə arasında tam şəkildə müttəfiqlik yarandı. Avropada Böyük Britaniya ABŞ-ın ən yaxın müttəfiqi idi. Hətta “Briks hadisəsi”deyilən hadisəni İngiltərə Amerikanın xahişi ilə həyata keçirdi və Avropa Birliyindən çıxdı. İngiltərə həmişə ABŞ-ın göstərişini həyata keçirib. Maraqlar parçalanıb, İngiltərə mövqeyini ortaya qoymağa, Avropa ilə bir yerdə olmağa çalışır. “Briks hadisəsi”ndən ən çox itirən İngiltərə oldu, həm Avropadan uzaqlaşdı, həm Avropa ilə birlikdə müxtəlif imtiyazları vardı, Avropanın liderlərindən biri idi. İndiki şəraitdə bu ABŞ prezidenti ilə Kralın münasibətində də özünü göstərir. İtalyan şairi, mütəfəkkiri Umberto Ekonun məlum bir tezisi var: “Müharibə o qədər ciddi işdir ki, onu generallara etibar etmək olmaz. Təkcə generallara yox, naşı siyasətçilərə də etibar etmək olmaz”. Nümunə də gətirir ki, əgər o vaxt Napaleon Rusiyaya, Avropa ölkələrinə qarşı hərbi yürüşə çıxmaq üçün Luiziana ştatını Amerika rəhbərliyinə satmasaydı indi Amerika fransız dilində danışan bir ölkə olardı. İndi də Luiziananın böyük bir hissəsində fransız dilində danışırlar. Çarlz İngiltərənin rolunu artırmağa çalışır. ABŞ və İngiltərə arasında tam qarşıdurma olmasa da, fərqli yanaşma var. Onlar arasında müttəfiqlikdən danışmaq olmur. Ancaq hər halda əlaqələrini saxlayırlar. Kralın ABŞ-a səfəri təsadüfi deyil. Belə detallardan daha çox kraln ABŞ-a səfərinə münasibət bildirilməlidir. ABŞ-ın qarşıdurma şəraitində olduğu bir vaxtda kralın ABŞ-a səfərinin özü Trampa bir dəstəkdir”.
A.Nağı qeyd etdi ki, Tramp belə bir dəstəyin olmasına çox çalışırdı. A.Nağının sözlərinə görə, Tramp öz davranşları ilə etiket qaydayalarını yerinə yetirməməklə dünyanı tək qütblülüyə doğru aparır. “Tramp hesablaşmaq fikrində olmadığını göstərir. Kralın bu səfəri eyni zamanda ABŞ-a xəbərdarlıq mahiyyəti daşıyır ki, bizi nəzərə almalısınız. Bu İngiltərənin sərbəst siyasət həyata keçirməsi ilə bağlı verdiyi bir mesajdır”-deyə A.Nağı əlavə etdi.
İradə SARIYEVA
