Azad İsazadə: "O "möhtəşəm texnikanı" dronlar vasitəsilə asanlıqla məhv etmək olur"
Rusiyanın 2022-ci ildə Ukraynaya müdaxiləsi başlayandan bəri ilk dəfə olaraq 9 mayda Moskvanın Qırmızı Meydanında keçiriləcək paradda hərbi texnika iştirak etməyəcək. Bu barədə Rusiya Müdafiə Nazirliyi məlumat yayıb. Hərbi idarənin bildirdiyinə görə, parad mövcud əməliyyat şəraitinə görə qısaldılıb.
Nazirlik qeyd edib ki, silahlı qüvvələrin bütün qoşun növlərinin və ayrı-ayrı qollarının ali hərbi təhsil müəssisələrinin hərbçiləri paradda piyada dəstəsinin tərkibində iştirak edəcəklər. Eyni zamanda mövcud əməliyyat şəraiti ilə əlaqədar Suvorov və Naximov hərbi məktəblərinin və kadet korpusunun tələbələri də Qırmızı Meydanda keçiriləcək paradda iştirak etməyəcəklər.
Bununla belə, paradda döyüş təyyarələrinin iştirakı baş tutacaq. Paradın aviasiya hissəsi zamanı Rusiya akrobatik nümayiş təyyarələri Qırmızı Meydan üzərindən uçacaq və paradın sonunda Su-25 hücum təyyarələrinin pilotları Moskva səmasını Rusiya bayrağının rənglərinə boyayacaqlar.
Müdafiə Nazirliyi parad planlarına nəyin təsir etdiyini dəqiqləşdirməyib. Buna səbəb nə ola bilər?
Rəsmi izahat "mövcud əməliyyat şəraiti" kimi verilsə də, bu ifadənin arxasında bir neçə real səbəb ola bilər.
Ən güclü ehtimal texnika çatışmazlığıdır. Üç ildir davam edən müharibədə Rusiya çoxlu sayda tank, zirehli maşın və artilleriya itkisi verib. Qərb kəşfiyyat məlumatlarına və açıq mənbə analizlərinə görə itkilər minlərlə vahidlə ölçülür. Qırmızı Meydanda nümayiş etdirilə bilən, yəni texniki cəhətdən saz və vizual baxımdan təsirli olan texnikanın sayı azalıb. Köhnə, zədəli və ya cəbhədən geri çəkilmiş texnikanı paradda göstərmək isə əksinə zəiflik işarəsi olardı.
İkinci ehtimal Ukrayna tərəfinin dron hücumu riskidir. Son illərdə Ukrayna uzaq məsafəli dronları Moskva daxil olmaqla Rusiyanın dərinliklərindəki hədəflərə çatdırmağı bacarıb. Qırmızı Meydanda toplanan ağır texnika kütləsi potensial hədəf kimi cazibədar ola bilər. Texnikanı Moskvaya gətirmək, saxlamaq və geri aparmaq prosesi ciddi lojistik risk daşıyır.
Üçüncüsü, texnikanın cəbhədən çəkilməsi problemidir. Paradda iştirak edən tank və zirehli maşınlar aylarla hazırlıq, texniki baxım və nəqliyyat tələb edir. Müharibə dövründə bu resursları cəbhədən çəkib Moskvaya yönəltmək hərbi baxımdan əsaslandırılması çətin olan bir addımdır.
Paradın tam ləğv edilməməsi, yalnız qısaldılması isə siyasi cəhətdən mühümdür. 9 May Rusiyada ən simvolik dövlət bayramıdır, onu keçirməmək daxili siyasi baxımdan çox ağır qiymət olardı. Buna görə piyada dəstəsi və aviasiya hissəsi saxlanılıb, ağır texnika isə aradan çıxarılıb.
Hərbi ekspert Azad İsazadə "Bakı-Xəbər" qəzetinə açıqlamasında bildirib ki, fikrimcə, Moskvada 9 May paradının formatının dəyişdirilməsinin əsas səbəbi Ukrayna dronlarının hücum təhlükəsi ilə bağlıdır. “Texnika nümayişinin ixtisarının səbəbi isə ondan ibarətdir ki, o “möhtəşəm texnikanı” dronlar vasitəsilə asanlıqla məhv etmək olur. Ona görə də bu nümayiş gülünc olardı. Yəni ən güclü texnikası olan rus ordusu cəbhədə heç nə edə bilmir, amma paradda bu texnika ilə “əzələ nümayiş etdirir”. Bu psixoloji məqam da təsir edib. Amma əsas məsələ dron təhlükəsidir. Bayram günündə psixoloji sarsıntı keçirmək istəmirlər”, - deyə ekspert vurğulayıb.
Azad İsazadə qeyd edib ki, bu günlərdə Putin Trampla söhbəti zamanı təklif edib ki, 9 Mayda qəti atəşkəs elan edilsin. “Deməli, doğrudan da nələrsə edirlər ki, 9 May günü döyüş və havada dron aktivliyi olmasın. Özü də paradda döyüş qoşunları deyil, daha çox hərbi təhsil ocaqlarının kursantları iştirak edəcək. Hətta iki hərbi liseyin – Suvorov və Naximov adına hərbi liseylərin şagirdləri bu parada qatılmayacaq. Yəni paradın müddəti və formatı kiçildiləcək”, - deyə o əlavə edib.
Hərbi ekspert onu da qeyd edib ki, sovetlər dönəmində paradlar yalnız 10 ildən bir, qələbənin yubileylərində keçirilirdi. “Stalin dönəmində ümumiyyətlə keçirilmirdi. Xruşşov dönəmindən bəri 1965, 1975 və 1985-ci illərdə, yəni 3 dəfə 9 May Qələbə Günü münasibətilə parad keçirilib. Rusiya hər il parad keçirmək ənənəsinə Putinin prezidentlik dönəmində başlayıb”, - deyə Azad İsazadə fikrini yekunlaşdırıb.
Dəniz NƏSİRLİ
