Erməni lobbisinin dəstəyi və çox vaxt da təlimatı əsasında fəaliyyət göstərən BMT-nin Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsinin sabiq prokuroru Luis Moreno Okamponun ortaya çıxan videokadrları bu şəxsin iç üzünün ifşasında müstəsna önəmə malikdir. Yayılan videolarda onun Avropa strukturlarına təsir göstərmək, xüsusilə Azərbaycanla əməkdaşlıq mexanizmlərini zəiflətmək və ya ləğv etdirmək, Cənubi Qafqaz regionunda sülhə təhdid planlardan bəhs olunur.
Yayılan materiallar isə göstərir ki, bəzi hallarda Avropadakı sistem yalnız siyasi maraqlar üzərində deyil, həm də şəxsi əlaqələr və lobbi şəbəkələri üzərində qurulub. Bu isə Avropa institutlarının tez-tez iddia etdiyi “şəffaflıq” və “ədalət” prinsiplərini ciddi şəkildə şübhə altına alır. Daha diqqətçəkən məqam isə yayılan videoda səsləndirilən fikirlərin məzmunudur. Burada siyasi proseslərə təsir etmək, hətta konkret ölkədə hakimiyyət dəyişikliklərinə yönəlmiş planlardan açıq şəkildə danışılır. Bu isə artıq adi lobbiçilikdən kənara çıxaraq, birbaşa siyasi müdaxilə və manipulyasiya kimi qiymətləndirilə bilər. Videoda Avropa institutları ilə bağlı səsləndirilən iddialar isə daha ciddi suallar doğurur. Xüsusilə Josep Borrell və Ursula von der Leyen kimi yüksək vəzifəli şəxslərin adlarının bu kontekstdə çəkilməsi Avropa İttifaqının qərar qəbuletmə mexanizmlərinin nə dərəcədə müstəqil və şəffaf olduğu barədə şübhələri artırır. Əgər bu cür iddialar həqiqət payı daşıyırsa, bu, artıq təkcə etik problem deyil, bu, institusional böhran əlamətidir. “Minval Politika”nın əldə etdiyi videogörüntülərdən məlum olur ki, Okampo, onun oğlu Tomas, Avropa İttifaqının xarici əlaqələr və təhlükəsizlik siyasəti üzrə keçmiş ali nümayəndəsi Jozef Borrel bu müstəvidə ABŞ və Avropada erməni diasporunun maliyyə dəstəyi ilə özlərinə biznes qurublar, Aİ-yə təsir mexanizmləri əldə ediblər. Videogörüntülərin mətnini diqqət edək: Luis Moreno Okampo: Əgər mənim bu cür işlərlə məşğul olan bir şirkətim olsa, biz bunları maya dəyərinə edə bilərik. Məsələn, hazırda komandamda çox güclü bir mütəxəssis var - o, vaxtilə Avropa Parlamentinin üzvü olub. O, hüquqi məsləhətçisi idi Həmsöhbət: Borrell? Luis Moreno Okampo: Hə, Josep Borrell. Deməli, bu şəxs indi mənim üçün Avropa Parlamentində çalışır. Və orada - Avropa Parlamentində mən müraciət edə, etiraz edə, birbaşa suallar ünvanlaya və Ursula von der Leyenə təzyiq göstərə bilərəm, beləcə Avropa siyasətinə təsir etmək mümkündür. … Bundan başqa bir məsələ də ortaya çıxıb - əvvəllər bilmədiyim bir şey. Tamamilə yenidir: Avropa Ədalət Məhkəməsi çərçivəsində Komissiyanı Azərbaycanla bağlanmış müqavilənin ləğvinə məcbur etmək üçün bir iş qaldırılıb. Səbəb isə odur ki, müqavilədə Azərbaycanın insan hüquqlarına riayət etməsini tələb edən bənd var və iddiaya görə bu şərtə əməl olunmur. Beləliklə, mən özüm üçün yeni bir fəaliyyət sahəsi açmış oluram. Niyə bu məhz indi vacibdir? Çünki Avropa İttifaqı hazırda daha böyük əhəmiyyət daşıyır - Donald Tramp artıq müəyyən mənada, məhdudiyyətləri aradan qaldırır. Biz artıq hazırlanmış bir xətt üzrə irəliləyirik. Təzyiqi artırırıq və mən bunu ABŞ-dakı erməni lobbisi ilə birlikdə edəcəyəm. Beləliklə, biz orada daha real, həyata keçirilə bilən bir istiqamətdə təkan veririk. Mən divarı dağıtmalı deyiləm - qapı artıq açıqdır, biz sadəcə onu açırıq. Tomas Moreno Okampo (oğlu): Bizim işimiz insanları koordinasiyasını təşkil etmək idi ki, onlara "baxın, görün nələr baş verir" deyib hamını məlumatlandıraq. Nələrin baş verdiyini anlamalarına kömək etmək. Məsələn, bu gün bir görüş oldu. Bu gün aktivistlərlə, iş adamları ilə, bu iş üzərində çalışan insanlarla, ümumilikdə ermənilərlə bağlı vəziyyət üzrə işləyənlərlə görüş var idi, düzdür? Dağlıq Qarabağ erməniləri ilə bağlı. Onlardan biri, gənc bir qadın, sosial media kampaniyasına rəhbərlik edir - çünki Ermənistanda hazırda böyük bir qarışıqlıq var. Seçkilərlə bağlı daxili mübahisələrin olduğu dərin qarışıqlıq. Beləliklə, bizim nail olmalı olduğumuz şey Paşinyanın, baş nazirin hakimiyyətdən uzaqlaşdırılmasıdır. Həmsöhbət: Prezidenti? Tomas Moreno Okampo: Biz onu uzaqlaşdırmalıyıq. Bunlar bir daha təsdiq edir ki, adıçəkilən şəxslərin Azərbaycana qarşı təhdid və təzyiqlərinin əsl səbəbi fundamental insan hüquqları yox, tutduğu vəzifədən, qurduğu əlaqələrdən istifadə edərək dövlətlərarası münasibətlərə neqativ təsir göstərməklə, Avropa İttifaqı, onun parlamenti və digər beynəlxalq qurumlara təsir etməklə sərvət əldə etməkdir. Bunlar həm də onu təsdiq edir ki, sabiq muzdlu prokuror erməni lobbisindən aldığı maddi nemətlər hesabına başqalarını da öz korrupsiya, nüfuz alveri əməllərinə cəlb edir. Beləliklə, Okampo erməni lobbi dairələrinin maliyyə və siyasi dəstəyi ilə regionda gedən proseslərə təsir göstərməyə yönəlmiş kampaniyada iştirak edən əsas fiqurlardan biridir. Bu kampaniyanın hədəfinin yalnız Azərbaycan deyil, ümumilikdə regional sabitlik olduğu da açıq görünür. Bu proseslərə bəzi Avropa siyasi dairələrinin və müxtəlif maliyyə mərkəzlərinin cəlb olunması da çox maraqlıdır. İddialarda adı hallanan şəxslər sırasında anti-Azərbaycan mövqeyi ilə yaxşı tanınan Josep Borrell də yer alır. Onun və ətrafının bu proseslərdə mümkün rolu barədə səsləndirilən fikirlər Avropa İttifaqının qərarvermə mexanizmlərinin obyektivliyi və müstəqilliyi ilə bağlı müzakirələri daha da dərinləşdirir. Bununla yanaşı, müxtəlif Avropa Parlamenti üzvləri və Aİ rəsmilərinin də bu kampaniyada iştirakına dair iddiaların mövcud olduğu bildirilir. Maliyyə dəstəyi ilə bağlı isə diqqət əsasən Rusiyada yaşayan erməni mənşəli iş adamlarının üzərinə yönəlir. Bu kontekstdə Samvel Karapetyan və Ruben Vardanyan kimi şəxslərin adları yenə ön plandadır. Videoda Ermənistanın daxili siyasi vəziyyəti və hakimiyyət dəyişikliyi ehtimalları ilə bağlı açıq müzakirələrin aparılması da ayrıca diqqət cəlb edir. Bu isə məsələni təkcə informasiya müharibəsi çərçivəsindən çıxararaq, birbaşa siyasi müdaxilə iddiaları səviyyəsinə yüksəldir. Bununla yanaşı, daha əvvəl Avropa İttifaqının Ermənistana yönəlik “hibrid təhdidlərə qarşı mübarizə” məqsədilə təşəbbüslər irəli sürməsi də diqqət çəkir. Bəzi yanaşmalara görə, bu təhdidlərin formalaşmasında hansı qüvvələrin rol oynadığı sualı açıq qalır və Avropa institutlarının özlərinin bu proseslərdə dolayı iştirak ehtimalları müzakirə olunur. Hətta bəzi sənədlərdə istifadə olunan ritorikanın fərqli geosiyasi mərkəzlərin mövqeləri ilə üst-üstə düşməsi əlavə suallar doğurur. Ümumilikdə, bu iddialar Avropa siyasi institutlarında şəffaflıq, lobbiçilik və təsir mexanizmlərinin real miqyası barədə ciddi müzakirələr üçün zəmin yaradır.
Tahir TAĞIYEV
