Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenskinin Azərbaycana son səfəri zamanı verdiyi bəyanat iki ölkə arasında münasibətlərin yüksək səviyyədə olduğunu göstərən mühüm mesajlarla yadda qaldı. Onu da qeyd edək ki, 2008-ci ildə Kiyevdə və 2011-ci ildə Bakıda strateji tərəfdaşlıq sənədlərinin imzalanması münasibətlərin rəsmi şəkildə yüksək səviyyədə qurulduğunu göstərir. Bu sənədlərdə ölkələrin bir-birinin ərazi bütövlüyünü, suverenliyini və sərhədlərinin toxunulmazlığını dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bütün bunlar Ermənistanda da diqqətlə izlənilir və İrəvanınhələ Bakıdan çox şey öyrənə biləcəyi vurğulanır. Bu xüsusda “armenianreport” portalı yazır: “Nə deyirlərsə desinlər, Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenskinin Azərbaycana səfəri ikitərəfli gündəmdən çox kənara çıxan bir hadisə idi. Ən acınacaqlısı isə, bütün bunlar Ermənistandakı yerli siyasi müzakirələr - Robert Köçəryan və Serj Sarkisyan arasında qarşılıqlı ittihamlar, Qaqik Tsarukyanın yüksəlişi və Nikol Paşinyanın milli maraqlara xəyanət etmək kimi adi siyasi xətti fonunda baş verir. Bu fonda Zelenskinin qonşu ölkəyə səfəri regional arxitekturada fundamental dəyişiklikləri nümayiş etdirən daha əhəmiyyətli bir hadisə oldu. Üstəlik, Ukrayna liderinin səfərinin əvvəlcədən geniş şəkildə elan edilməməsi özü də göstəricidir. Bu, yeni bir diplomatiya növüdür - çevik, praqmatik və həddindən artıq nümayişkaranəlikdən məhrumdur. Rusiya ilə davam edən müharibə kontekstində Kiyev simvolik jestlərdən daha çox, yaşamaq və güclənmə məntiqinə əsaslanaraq hərəkət edir. Zelenskinin Qəbələdəki müdafiə sənayesində əməkdaşlıqla bağlı açıqlamaları xüsusilə vacibdir. 2022-ci ildən bəri görünməmiş hərbi sınaqdan keçən Ukrayna hazırda obyektiv olaraq müasir müharibədə praktik təcrübənin əsas mənbələrindən biridir. Bu biliklərin ötürülməsi və potensial birgə istehsal artıq sadəcə diplomatiya deyil, həm də yeni hərbi-texnoloji əməkdaşlığın formalaşmasıdır. Azərbaycan üçün bu səfər onun xarici siyasətinin məntiqi davamıdır. İstəsək də, istəməsək də, fakt budur ki, son illərdə Bakı müxtəlif güc mərkəzləri arasında balans yaradaraq müstəqil xarici siyasət yürütmək qabiliyyətini ardıcıl olaraq nümayiş etdirib. Türkiyə ilə əlaqələrin dərinləşdirilməsi, Avropa İttifaqı ilə enerji əməkdaşlığının genişləndirilməsi və Yaxın Şərqlə əlaqələrin intensivləşdirilməsi vahid strategiyanın elementləridir. Bu kontekstdə Ukrayna ilə əməkdaşlıq vəziyyətə görə deyil, daha geniş şaxələndirmə modelinə inteqrasiya olunmuş kimi görünür. Vurğulamaq vacibdir: Bakı sadəcə dəyişikliklərə reaksiya vermir; onları formalaşdırır. Bu, mövcud vəziyyəti regionun müstəsna Moskvanın təsir zonası kimi qəbul edildiyi postsovet dövründən əsaslı şəkildə fərqləndirir. Xüsusilə diqqətəlayiq olan Rusiyanın reaksiyası, daha doğrusu, onun olmamasıdır. Əvvəlki illərdə belə bir səfər, xüsusən də hərbi-sənaye əməkdaşlığı ilə bağlı səfər sərt ritorikaya səbəb olardı. Lakin bu gün Kreml susmağa üstünlük verir. Və bu, Kremlin yeni bir ənənəsinə çevrilib. Bəli, bəzi hakimiyyət həris siyasətçilərimizin dünyanın aparıcı güclərindən biri kimi təsvir etdiyi və Cənubi Qafqazda böyük təsirə malik Rusiya reallıqda mövcud deyil. Beləliklə, kim nə deyirsə desin, Zelenskinin Azərbaycana səfəri sadəcə diplomatik fəaliyyətdəki bir uğursuzluqdan daha çox şeydir. Bu, regionun artıq fərqli qaydalarla yaşadığına dair bir siqnaldır. Bu siqnalı görməzdən gəlmək reallığı adekvat şəkildə anlamaqdan qəsdən imtina etmək deməkdir. Aydındır ki, eyni vaxtda bir neçə əsas trend baş verir: regional oyunçuların artan təsiri, Rusiyanın azalan rolu, Ukraynanın genişlənən xarici siyasət üfüqləri və Bakının güclənən çoxvektorlu yanaşması. Buna uyğun olaraq, Ermənistan üçün əsas dərs öz strategiyasını yenidən düşünmək zərurətidir. Ətrafımızdakı dünya ölkə daxilindəki siyasi narrativlərdən daha sürətli dəyişir. Və aralarındakı boşluq nə qədər uzun davam edərsə, səhvlərin qiyməti bir o qədər yüksəkdir. Müasir Cənubi Qafqazda artıq heç kimin inhisarı ilə bağlı illüziyalara yer yoxdur. Yalnız rəqabət aparan maraqlar, çeviklik və uyğunlaşma qabiliyyəti var. Hakimiyyətə gəlməsi Kremlin böyük arzusu olan siyasətçilər tərəfindən qulaqlarımıza hansı cəfəngiyat və yalanlar tökülsə də, fərqi yoxdur”.
Tahir TAĞIYEV
