Azər Həsrət: "Kral Trampa xatırlatdı ki, ABŞ kimin qurduğu dövlətdir"
Britaniya monarxı Kral III Çarlz aprelin 28-də ABŞ Konqresinin hər iki palatası qarşısında çıxış edib. O, Vaşinqtonu İran və Ukrayna ətrafında yaranmış gərginlik fonunda müttəfiqlərindən üz döndərməməyə və demokratiyanı müdafiə etməyə çağırıb. III Çarlz bildirib ki, qarşılaşdığımız çağırışlar elə böyükdür ki, heç bir ölkə təkbaşına onların öhdəsindən gələ bilməz.
ABŞ-ın Böyük Britaniyadan müstəqilliyinin 250 illiyinin qeyd olunduğu ildə kral xatırladıb ki, iki ölkənin tərəfdaşlığı mübahisədən doğulsa da, möhkəm olub. O, dua etdiyini deyib ki, bu ittifaq ortaq dəyərləri qorumağa davam etsin.
Kral xüsusi vurğulayıb ki, 11 sentyabr 2001-ci il terror aktlarından sonra göstərilən qətiyyət indi Ukraynanı və onun olduqca cəsarətli xalqını müdafiə etmək, həqiqətən ədalətli və davamlı sülhü təmin etmək üçün lazımdır.
Bu, Britaniya monarxının ABŞ qanunverici orqanı qarşısında tarixdə ikinci çıxışıdır. Bundan əvvəl 1991-ci ildə Kraliça II Yelizaveta Konqresdə nitq söyləmişdi.
III Çarlz ABŞ-a həyat yoldaşı Kraliça Kamilla ilə birlikdə bir gün əvvəl gəlib. Prezident Donald Tramp və xanımı Melaniya aprelin 27-də Britaniya kral cütlüyünü Ağ Evdə qəbul edib. Təntənəli qəbulda Tramp deyib ki, ABŞ müstəqillik qazanandan bəri amerikalıların britaniyalılardan daha yaxın dostu olmayıb. O, London və Vaşinqton arasındakı “xüsusi münasibətləri” xatırladıb və Britaniya silahlı qüvvələrini tərifləyib, ABŞ və Böyük Britaniyanın istənilən digər iki ölkədən daha yaxşı birgə döyüşdüyünü qeyd edib.
Beləliklə, Tramp Böyük Britaniyaya münasibətdə ritorikasını xeyli yumşaldıb. Son iki ayda Amerika prezidenti Birləşmiş Krallığı və digər NATO müttəfiqlərini İranla müharibədə ABŞ və İsraili dəstəkləmək istəmədiklərinə görə dəfələrlə tənqid etmişdi.
Kral III Çarlzın ABŞ-a səfəri dörd gün davam edəcək. Səfər aprelin 25-də Vaşinqtonda Trampın iştirakı ilə keçirilən şam yeməyində baş verən atışma səbəbindən gücləndirilmiş təhlükəsizlik tədbirləri altında keçirilir.
Kral III Çarlzın Vaşinqton səfəri Trampın İran və Ukrayna siyasətində hansı dəyişikliklərə səbəb ola bilər?
Siyasi şərhçi Azər Həsrət “Bakı-Xəbər” qəzetinə açıqlamasında bildirib ki, Britaniya kralı III Çarlzın ABŞ-a səfəri və Konqresdəki çıxışı Vaşinqtonun siyasətinə bu və ya digər şəkildə təsir edəcək.
“Çünki kral mövqeyini olduqca açıq şəkildə ifadə etdi. Zarafatyana da olsa, o, Donald Trampa xatırlatdı ki, biz olmasaydıq siz indi ingiliscə danışmırdınız. Kral Trampa xatırlatdı ki, əslində ABŞ kimin qurduğu dövlətdir və bu dövlətin bu səviyyəyə gəlib çatmasına görə kimə minnətdar olmalısınız. Fikrimcə, bu, Donald Trampa təsir etmək üçün ən yumşaq və nəzakətli yol idi, bunu da kral etdi. ABŞ bundan sonrakı mərhələdə Böyük Britaniya ilə bağlı siyasətində, Tramp isə ritorikasında bir qədər diqqətli olacaq”, - deyə şərhçi vurğulayıb.
Azər Həsrət qeyd edib ki, ümumiyyətlə Donald Tramp İran hərəkatı fonunda həqiqətən də Avropa ölkələrinə qarşı çox sərt mövqedən çıxış edir. “Yeri gəlmişkən, Tramp dünən gecə də bir paylaşım edərək Almaniyadakı hərbi qüvvələrin sayını azaltmaq və nəticədə ölkədən çıxmaqla bağlı anons verdi. Yəni mərhələlərlə Almaniyada şəxsi heyətin sayını azaldacağını və sonda oradan çıxacağını deyir. Bu ritorikanın arxasında dayanan odur ki, Donald Tramp İran müharibəsində Avropa ölkələrinin ona dəstək verməmələrindən narazıdır”, - deyə o əlavə edib.
Şərhçinin sözlərinə görə, iki gün əvvəl Donald Tramp yenə bir paylaşım edərək Almaniya kansleri Fridrix Mersin İranın nüvə silahı əldə etməsinin problem olmayacağı barədə fikirlərini tənqid edib. “O xatırlatmışdı ki, əgər İran kimi təcavüzkar bir ölkənin əlində nüvə silahı olsa, dünya çox ciddi təhdidlə üz-üzə qalar. Yəni Mers İranın nüvə silahına malik olmasına etiraz etmədiyini ifadə edibmiş. Belə hadisələrin fonunda kralın ABŞ-a səfər etməsi, Amerika parlamentində çıxış etməsi, bu cür açıq ifadələr işlətməsi bir növ Donald Trampa çağırışdır, xatırlatmadır ki, bu qarışıq dünyada Avropaya, özəlliklə də Birləşmiş Krallığa qarşı ifadələrdə diqqətli olmaq lazımdır”, - Azər Həsrət bildirib.
O hesab edir ki, ümumiyyətlə, Böyük Britaniya dünya siyasətində yetərincə praqmatik davranan bir dövlətdir, bəzən ortada görünməsələr də, onların hər yerdə barmağı var. “Əminəm ki, İran müharibəsində də bu və ya digər şəkildə onların rolu var. Sadəcə olaraq, görünür Trampın ifadələri onlar üçün yerinə düşməyib. Ona görə də məsələyə kral səviyyəsində bu cür reaksiya verildi. Bu yanaşma Trampın İran siyasətində ciddi bir dəyişikliyə səbəb olmayacaq. Çünki İranla bağlı məsələ aydındır, rejim dəyişməli və nüvə silahından imtina edilməlidir. Amma Ukrayna məsələsində Tramp bir qədər əvvəlki ritorikadan imtina etməli olacaq. Yəni Tramp Ukraynanı taleyin hökmünə buraxmaq xəttindən geri çəkilməli olacaq”, - deyə siyasi şərhçi fikrini yekunlaşdırıb.
Dəniz NƏSİRLİ
