Dünən Azərbaycan mediasında yayılan BMT-nin Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsinin sabiq prokuroru Luis Okampo və onun oğlu Tomasın əks olunduğu video görüntülər Azərbaycana qarşı genişmiqyaslı və sistemli informasiya kampaniyasının pərdəarxasını bir daha üzə çıxardı. Artıq söhbət ayrı-ayrı bəyanatlardan və ya sadəcə siyasi jestlərdən deyil, sistemli təsir və təzyiq infrastrukturundan gedir. Bu infrastrukturda Qərb platformaları, diaspor şəbəkələri və indi məlum olduğu kimi, Rusiyadan gələn maliyyə resursları da iştirak edir.
Bu prosesdə əsas fiqur Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin sabiq prokuroru Luis Moreno Okampodur. Yayımlanan video materiallarda o, faktiki olaraq Bakıya qarşı kampaniyada iştirakını təsdiqləyir. Üstəlik, o, Avropa institutlarında əlaqələri və komandasının olduğunu açıq şəkildə bildirir, Avropa diplomatiyasının keçmiş rəhbəri Jozep Borrel və onun çevrəsinin xatırladır.
Lakin ən diqqətçəkən məqam Avropa istiqamətindən çox, bu fəaliyyətin maliyyə bazasıdır.
Azərbaycan KİV-lərinin əldə etdiyi yeni video kadrlardan aydın olur ki, kampaniya “Rusiya-erməni nümayəndələrindən ibarət qrup” tərəfindən maliyyələşdirilir və bu məqsədlə xüsusi fond yaradılıb. Məqsəd uzunmüddətli və davamlı informasiya təzyiqini təmin etməkdir.
Okampo açıq şəkildə etiraf edir ki, ilkin mərhələdə o, maliyyəni erməni mənbələrindən alıb, sonra isə daha strukturlaşdırılmış kanallar işə qoşulub. Söhbət beynəlxalq bizneslə məşğul olan və bir hissəsi Rusiyada yaşayan varlı erməni diaspor nümayəndələrindən gedir. Burada əsas prinsip anonimlikdir. Onun sözlərinə görə, bu sxemin iştirakçıları “Rusiya ilə problem yaşamaq istəmədikləri üçün” qapalı mexanizmlərlə fəaliyyət göstərməyə üstünlük verirlər.
Onların mətnini təqdim edirik:
Luis Moreno Okampo: “Domenek”
Həmsöhbət: “Domenek?”
Luis Moreno Okampo: “Hə. Mən […] heç cür soyadları yadda saxlaya bilmirəm, bağışlayın”
Həmsöhbət: “Amma bu sizin işə götürdüyünüz biridir?”
Luis Moreno Okampo: “Devesa”
Həmsöhbət: “Devesa.”
Həmsöhbət: “Devesa. Amma siz…”
Luis Moreno Okampo: “Mən ermənilərdən bir az pul aldım”
Həmsöhbət: “Aha”
Luis Moreno Okampo: “Beləliklə, başlanğıcda ermənilər, mən…”
Həmsöhbət: “ABŞ-da?”
Luis Moreno Okampo: “Xeyr, Rusiyadan olan ermənidən… Onlar Rusiya ilə heç bir problem yaşanmamasını istəmirlər. Onlar üçün anonimlik əsasdır”
Həmsöhbət: “Yaxşı. Amma biz Rusiyadan kənarda yaşayan ruslardan danışırıq? Yoxsa Rusiyadakı ruslardan?”
Luis Moreno Okampo: “Onlar xaricə səyahət edirlər; onların hər yerdə maraqları var, mütləq Rusiyada olmaları şərt deyil. Bəziləri, hamısı yox. Amma mən deyərdim ki, bunlar məxfi şəkildə baş verir”
Luis Moreno Okampo: “Əvvəlcə mən bunu təmənnasız (pro bono) etdim. İlk hesabat təmənnasız idi. Sonra Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsindəki (ICC) bir işi dəstəkləmək üçün Amerika fondlarından birində dəstək aldım. Sonra sosial media kampaniyasını da, demək olar ki, təmənnasız etdim. Və indi Rusiya ermənilərindən ibarət bir qrup onların daha davamlı kampaniyasını maliyyələşdirmək üçün fond yaradır”
Həmsöhbət: “Deməli, layihəniz nə vaxta qədər davam edəcək?”
Luis Moreno Okampo: “Heç bir fikrim yoxdur. Çünki indi bizim… erməni məsələsində bunu maliyyələşdirən insanlar qrupu var. Və bizim may ayınadək öhdəliyimiz var, […] amma mənim etdiyim odur ki…”
Həmsöhbət: “Həm də Ermənistanda olan azlıq?”
Luis Moreno Okampo: “Xeyr, maliyyələşdirən qrup…”
Həmsöhbət: “[…] Hə, bəzi varlı ermənilər…Onlar axı nə edirlər?”
Luis Moreno Okampo: “Çünki onlar ermənidirlər. Çünki onlar ermənidirlər”
Həmsöhbət: “Onlar hökumətin bir hissəsidir, yoxsa QHT-lərdir? Onlar mənim kimi insanlardır, ya necə?”
Luis Moreno Okampo: “Xeyr, xeyr, xeyr. Bilirsiniz nə var? Onlar Rusiyada yaşayırlar”
Bu kontekstdə mümkün benefisiarların dairəsi də aydınlaşır. Maliyyələşmə mənbələrindən biri kimi biznesmen Samvel Karapetyan çıxış edə bilər. O, daha əvvəl Azərbaycanın işğal olunmuş ərazilərində qanunsuz fəaliyyətlərin dəstəklənməsi kontekstində də gündəmə gəlmişdi. Məlumatlara görə, o, keçmiş işğal dövründə Qarabağda məskunlaşma və infrastruktur layihələrinin maliyyələşdirilməsində iştirak edib.
Bundan əlavə, şübhəsiz ki, bu prosesdə Ruben Vardanyan da iştirak edib. Hazırda Bakıda saxlanılmasına baxmayaraq, onun fondu fəaliyyətini davam etdirir və bu fəaliyyət hazırda ailəsi tərəfindən idarə olunaraq Bakıya qarşı kampaniyaya yönəldilir.
Yeni materiallar göstərir ki, bu cür praktika aradan qalxmayıb, sadəcə transformasiya olunub. Əgər əvvəllər söhbət “yerində faktlar” yaratmaqdan gedirdisə, indi vurğu informasiya və siyasi təzyiqə yönəlib. Beləliklə, maliyyə, media, siyasi əlaqələr və beynəlxalq institutların vahid mexanizm kimi işlədiyi bütöv ekosistem formalaşdırılıb.
Burada diqqətimizi xüsusi cəlb edən məqamlardan biri Okamponun müddətlərlə bağlı etirafıdır. O, açıq şəkildə bildirir ki, komandasının maliyyəsi “ən azı may ayına qədər” təmin olunub. Bu isə kampaniyanın planlı xarakter daşıdığını göstərir.
Xatırladaq ki, may ayı parlament seçkilərinə hazırlaşan Ermənistanda seçki kampaniyasının son mərhələsidir. Bu fonda baş verənlər artıq təkcə xarici informasiya hücumu deyil, həm də bu ölkənin daxili işlərinə və seçki prosesinə birbaşa müdaxilə kimi görünür. Üstəlik, unutmayaq ki, dünən yaydığımız kadrlarda Okamponun oğlu Tomas faktiki olaraq etiraf etmişdi ki, bu kampaniyanın məqsədlərindən biri Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyanın devrilməsidir.
Bütün bunlar bir daha göstərir ki, söhbət təkcə Azərbaycana qarşı deyil, ümumilikdə regional sabitliyə qarşı yönəlmiş və dərin kök salmış sistemdən gedir. Qərb institutlarının, Rusiyadan gələn maliyyə axınlarının və diaspor strukturlarının birgə fəaliyyəti bu kampaniyanın çoxsəviyyəli xarakterini ortaya qoyur.
Yayılan materiallar uzun illər kölgədə qalan mexanizmi üzə çıxarır. Artıq aydın olur ki, burada ayrı-ayrı siyasətçilərin “dəyərlər mövqeyi” deyil, konkret maliyyələşdirilən və praqmatik fəaliyyət dayanır. Korrupsiya pulları isə, təbii ki, həlledici rol oynayır.
Bu hekayə eyni zamanda şəxsiyyətin deqradasiyasını aydın şəkildə göstərir: bir vaxtlar Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin tanınmış prokuroru olan şəxs faktiki olaraq Avropa strukturlarının və Rusiyadakı erməni oliqarxlarının — Karapetyan və Vardanyanın — iştirak etdiyi hibrid hücumlara xidmət edən lobbiçi marionetə çevrilib.
