Züriyə Ruslanqızı: “Bu, ərazi və ya təsir zonalarının formal bölüşdürülməsindən çox, risklərin idarə olunması və resursların optimallaşdırılmasıdır”
Rusiya Prezidenti Vladimir Putin və ABŞ Prezidenti Donald Tramp arasında 1,5 saatdan çox davam edən telefon danışığında Putin, İrana qarşı quru əməliyyatı variantı tamamilə qəbuledilməz və təhlükəli ola biləcəyini deyib. Tramp bildirib ki, Ukrayna hərbi baxımdan məğlubiyyətə uğrayıb.
Tramp həmçinin deyib ki, İran və Ukrayna münaqişəsi eyni vaxtda yekunlaşa bilər.
Bəziləri belə hesab edir ki, burada gizli bir bazarlıqdan söhbət gedir, yəni “Ukrayna sənin, İran mənim”.
Bu söyləntilər ciddi ola bilər?
Politoloq Züriyə Ruslanqızı (Qarayeva) baki-xeber.com-a bildirdi ki, bu iddia səthi baxışda cəlbedici “böyük güclər bazarlığı” kimi görünür, amma praktik geosiyasətdə bu qədər düz xəttli bölgü nadir hallarda işləyir. “Donald Tramp və Vladimir Putin arasında 1,5 saatlıq danışıq əlbəttə ki, koordinasiya siqnalları verə bilər, lakin “Ukrayna sənin, İran mənim” tipli razılaşma həm hüquqi, həm də siyasi baxımdan həddindən artıq sadələşdirilmiş yanaşmadır. Ukrayna məsələsində Avropa aktorları, NATO, daxili Ukrayna müqaviməti və beynəlxalq hüquq kimi çoxsaylı dəyişənlər var; İran məsələsində isə regional balans, İsrail, Körfəz ölkələri və Çin faktoru oyuna daxil olur. Bu qədər çox tərəfli mühitdə ikitərəfli “paylaşma” modeli dayanıqlı olmaz”.
Z.Ruslanqızının fikrincə, daha real oxunuş ondan ibarətdir ki, tərəflər paralel şəkildə iki böhran üzrə “deeskalasiya pəncərəsi” yaratmaq istəyirlər və bunu qarşılıqlı jestlər, təzyiqin kalibrlənməsi və vasitəçi kanallar vasitəsilə edirlər: “Yəni bu, ərazi və ya təsir zonalarının formal bölüşdürülməsindən çox, risklərin idarə olunması və resursların optimallaşdırılmasıdır. Bununla belə, böyük güclər arasında qeyri-rəsmi “səssiz razılaşmalar”ın elementləri tam istisna deyil, sadəcə onlar açıq və kəskin xəritə üzərində bölüşdürmə formasında deyil, daha incə və mərhələli şəkildə reallaşır”.
İradə SARIYEVA
