Avropa İttifaqının enerji strategiyası 2022-ci ildən sonra ciddi dəyişikliklərə məruz qalıb. Rusiyadan gələn qazın əvəzlənməsi üçün ABŞ-dan mayeləşdirilmiş təbii qaz (LNG) alınması Avropanın enerji təhlükəsizliyini qorumaq üçün atılan mühüm addımlardan biridir. Hazırda tədarükün 57%-i ABŞ-dan təmin edilir, lakin proqnozlara görə, 2030-cu ilə qədər bu göstərici 87%-ə çatacaq. Bu isə Aİ üçün yeni və böyük risklər yaradır. Çünki enerji asılılığı həm iqtisadi, həm də siyasi baxımdan həssaslıq formalaşdırır.
ABŞ enerji resurslarını ticarət və siyasi alət kimi istifadə edə biləcək mövqedədir və bu mövqe 5 ildən sonra bir qədər də güclənəcək. Qiymətlərin artırılması, tədarükün məhdudlaşdırılması və ya müqavilələrə əlavə şərtlərin qoyulması kimi addımlar mümkündür. Tarixi təcrübə göstərir ki, enerji resursları beynəlxalq siyasətdə strateji vasitə kimi tez-tez istifadə olunur. Bu baxımdan, Aİ-nin narahatlığı yalnız ehtimala əsaslanmır, real və ciddi təhlükədir.
Aİ-nin uzunmüddətli strategiyası Rusiyadan asılılığın azaldılması ilə məhdudlaşmamalıdır. Tədarük zəncirinin diversifikasiyası, alternativ tədarük marşrutlarının yaradılması, bərpa olunan enerji mənbələrinin sürətlə inkişaf etdirilməsi və enerji səmərəliliyinin artırılması blokun enerji təhlükəsizliyini gücləndirə bilər. Həmçinin, yerli qaz ehtiyatlarının artırılması, təbii qazın saxlanması və paylanması sistemlərinin təkmilləşdirilməsi ABŞ və digər əsas tədarükçülərin mövqeyindən asılılığı azaldacaq.
Enerji siyasətində balanslı yanaşma vacibdir. Avropa həm qısa müddətli enerji tələbatını ödəməli, həm də uzunmüddətli perspektivdə dayanıqlı və müstəqil enerji strukturu yaratmalıdır. Bu isə yalnız tək bir tədarükçüyə deyil, müxtəlif mənbələrə və texnoloji yeniliklərə əsaslanan strateji planlama ilə mümkündür.
Nəticə olaraq, Aİ-nin ABŞ-dan LNG asılılığının artması barədə narahatlığı əsaslıdır. Blok bu riskləri azaltmaq üçün müxtəlif tədbirlər görməli və enerji siyasətini həm iqtisadi, həm də siyasi baxımdan dayanıqlı hala gətirməlidir.
Akif NƏSİRLİ
