ABŞ-ın Qəzza ilə bağlı hazırladığı yeni təhlükəsizlik və yenidənqurma planı mediaya sızıb. Sızdırılan sənədlərdən ABŞ-ın bölgəni "yaşıl" və "qırmızı" olmaqla iki fərqli zonaya böldüyü ortaya çıxır.
"The Guardian" qəzetinin əldə etdiyi sənədlərə görə, yaşıl zona İsrail və beynəlxalq qoşunların nəzarəti altında olacaq, yenidənqurma işləri yalnız burada aparılacaq. Qəzzanın böyük hissəsini təşkil edən qırmızı bölgədə isə demək olar ki, bütün fələstinlilər didərgin salınıb və burada heç bir yenidənqurma planı yoxdur.
ABŞ rəsmiləri bildiriblər ki, beynəlxalq qüvvələr əvvəlcə yalnız yaşıl zonada yerləşdiriləcək və Qəzza İsrailin mövcud "sarı xətti" ilə faktiki olaraq bölünmüş vəziyyətdə qalacaq.
"Siz hər şeyin bütöv olmasını istəyirsiniz, amma bu, xəyaldır" – deyə bir ABŞ rəsmisi bildirib.
Plan, ABŞ-da elan edilən atəşkəsin davamlı bir həll yoluna çevrilməsi məsələsilə bağlı ciddi suallar doğurur.
ABŞ bu yaxınlarda fələstinlilər üçün kiçik hasarlanmış düşərgələri də əhatə edən "alternativ təhlükəsiz icmalar" (ALC) planını da ləğv edib. Ancaq məlumata görə, humanitar təşkilatlara hələlik bu barədə məlumat verilməyib.
Vasitəçilər xəbərdarlıq edirlər ki, Qəzza bu plan çərçivəsində "nə müharibə, nə də sülh" spiralında uzun müddət ilişib qala bilər.
Plan, Tramp administrasiyasının hazırladığı 20 maddəlik Qəzza planı burada Beynəlxalq Sülhməramlı Qüvvələrin (BSAQ) yerləşdirilməsini də nəzərdə tutur. Avropadan minlərlə əsgər tələb olunub. Böyük Britaniya, Fransa və Almaniya da daxil olmaqla bir çox ölkədən töhfə vermələri tələb olunur. ABŞ ərazidə yalnız məhdud sayda əsgər saxlamağı planlaşdırır.
Sənədlərə Britaniya piyada bölmələri, Fransa yol təhlükəsizliyi qrupları və Almaniya və Hollandiya logistika bölmələri üçün layihə yerləşdirmə siyahıları da yer alır. Lakin əksər Avropa ölkələri "yüksək risq"i əsas gətirərək Qəzzada qoşun yerləşdirməkdən çəkinirlər. Yalnız İtaliya dəstək təklif edib.
Plan həmçinin yüzlərlə İordaniya əsgərinin BSAQ-a qoşulmasını nəzərdə tutur. Lakin İordaniya kralı Abdullah Fələstin icması ilə yaxın əlaqələri səbəbindən heç bir əsgər göndərilməyəcəyini açıqlayıb.
ABŞ-ın əməliyyat konsepsiyasına görə, beynəlxalq qüvvələr yalnız yaşıl zonada fəaliyyət göstərəcək və İsrail nəzarət xəttinin qərbinə keçməyəcək. Bu, qoşun yerləşdirməsi gözlənilən ölkələr üçün ciddi risq yaradır, çünki onların sərhəd boyunca İsrail qüvvələri ilə "inteqrasiya olunmuş" missiya həyata keçirməsi gözlənilir.
Planda İsrail ordusunun "gələcəkdə geri çəkilməni müzakirə edəcəyi" bildirilir, lakin bununla bağlı vaxt qrafiki verilmir.
ABŞ inanır ki, fələstinli mülki əhali sonda yaşıl zonaya keçəcək və bu da Qəzzanın yenidən birləşməsinə yol açacaq.
Ekspertlərin fikrincə, Ağ Evin mövqeyi İraq və Əfqanıstandakı "yaşıl zona" təcrübələrini xatırladır. Qəzzadakı infrastrukturun 80 faizindən çoxu dağıdılıb. Təxminən 1,5 milyon insanın təcili sığınacağa ehtiyacı var. Atəşkəsə baxmayaraq, İsrail əraziyə bir çox zəruri malların girişini məhdudlaşdırmağa davam edir. Bu gün 2 milyondan çox fələstinli Qəzzanın yarısından azını təşkil edən qırmızı zonada ilişib qalıb.
HƏMAS-ın sözçüsü Hazım Qasım yazılı açıqlamasında Qəzzada humanitar faciənin çadırların su altında qalması ilə daha da ağırlaşdığını bildirib.
Beynəlxalq ictimaiyyəti bu faciə qarşısında mənəvi və hüquqi məsuliyyətlərini yerinə yetirməyə çağıran Qasım "Ərəb və İslam dünyasının, eləcə də beynəlxalq ictimaiyyətin Qəzzaya yardım məsələsində acizliyi İsrail hökumətini Qəzzanın blokadasını sərtləşdirməyə və humanitar böhranı daha da şiddətləndirməyə vadar edir" - deyə bildirib.
Qəzzada atəşkəsdən bir aydan çox vaxt keçməsinə baxmayaraq, razılaşmanın ən vacib müddəalarından biri olan Qəzzaya yardımın daxil olması İsrail tərəfindən davamlı olaraq pozulub.
TAHİR
