Elyar İslamoğlu: “Həmin müharibədə həlak olanlara heç bir şəhidlik statusu düşmür və düşə də bilməz” Mübariz Göyüşlü: “Onlara şəhid statusunun verilməsi həm doğru deyil, həm də mümkünsüzdür”
Rusiya-Ukrayna müharibəsi başlayandan indiyə qədər bu müharibədə azərbaycanlıların da həlak olduğu məlumdur. Çox təəssüf ki, bəzi Azərbaycan vətəndaşları ya Rusiya, ya da Ukrayna tərəfindən döyüşür, yaralanır, halak olur.
Onlar o döyüşlərə ya könüllü qatılırlar, ya da yaşadıqları bu ölkələrin təhriki ilə əllərinə silah alıb bizə aidiyyəti olmayan müharibədə iştirak edirlər.
Azərbaycan vətəndaşlarının sözügedən müharibədə iştirakı onlar üçün hüquqi məsuliyyət yaradır.
Bu günlərdə Baş prokurorluq Rusiya-Ukrayna müharibəsində Azərbaycan vətəndaşlarının iştirakının cinayət olduğu barədə xəbərdarlıq yayıb.
Baş prokurorluq son dövrlər Rusiya və Ukrayna arasında davam edən hərbi əməliyyatlarda, eləcə də digər silahlı münaqişələrdə Azərbaycan Respublikasının bəzi vətəndaşlarının da iştirak etməsi halları müşahidə olunduğunu bildirib.
"Təəssüflə qeyd edirik ki, bu döyüşlər nəticəsində həlak olan, ağır yaralanan, habelə əsir düşən vətəndaşlarımız var. Bildiririk ki, Azərbaycan Respublikası vətəndaşlarının həyatını, təhlükəsizliyini, hüquq və azadlıqlarının təmin edilməsini dövlətin ali məqsədi və vəzifəsi kimi qəbul edərək, qanunvericiliyə zidd fəaliyyət göstərən, hüquq qaydalarını pozan hər bir şəxsə münasibətdə hüquqi məsuliyyətin qaçılmazlığı prinsipi əsasında qətiyyətli və barışmaz mövqe nümayiş etdirir", - məlumatda bildirilir.
Baş prokurorluq xatırladıb ki, xarici dövlətlərin ərazisindəki silahlı münaqişələrdə iştirak etmək sadəcə fərdi seçim deyil, milli cinayət qanunvericiliyi və beynəlxalq konvensiyaların tələblərinə görə ağır, bəzi hallarda isə xüsusilə ağır cinayətdir: "Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinə əsasən muzdluluq, yəni hərbi münaqişədə və hərbi əməliyyatlarda iştirak edən dövlətin vətəndaşı olmayan, onun ərazisində daimi yaşamayan, habelə rəsmi vəzifələrin yerinə yetirilməsi üçün göndərilməyən, maddi mükafat əldə etmək məqsədilə fəaliyyət göstərmək, habelə Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə nəzərdə tutulmayan silahlı birləşmələr və ya qrupların fəaliyyətində iştirak etmə cinayət hesab olunaraq, bu əməllərə görə müəyyən müddətə (8 ildən 20 ilədək) və ya ömürlük azadlıqdan məhrum etmə cəzaları nəzərdə tutulur".
Azərbaycan vətəndaşlarının diqqətinə çatdırılıb ki, hər hansı bir ideoloji, maddi, şəxsi və sair maraqdan asılı olmayaraq, Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə nəzərdə tutulmayan silahlı birləşmələrdə iştirak etmək cinayət hesab edilir:
"Artıq bu növ fəaliyyətlərlə məşğul olan bir neçə vətəndaşımız barəsində Azərbaycan Respublikasının aidiyyəti hüquq-mühafizə orqanları tərəfindən cinayət işləri başlanılıb və bəzi işlər üzrə ibtidai istintaq tamamlanaraq baxılması üçün aidiyyəti üzrə məhkəməyə göndərilib və təqsiri sübuta yetirilən şəxslər barəsində müvafiq hökmlər çıxarılaraq həmin şəxslər uzunmüddətli azadlıqdan məhrum etmə cəzalarına məhkum ediliblər. Bu kateqoriyadan olan digər cinayət işləri üzrə isə hazırda ibtidai istintaq davam etdirilir".
Bildirilib ki, ölkənin hüquq-mühafizə orqanları qeyd olunan qanunsuzluqların qarşısının alınması və qanuna zidd əməllərə yol verənlərin müəyyən edilərək məsuliyyətə cəlb olunması istiqamətində bütün zəruri tədbirləri görməkdədir:
"Xatırladaq ki, Konstitusiyaya əsasən Azərbaycan vətəndaşının vəzifəsi öz dövlətinin qanunlarına riayət etmək və öz vətənini müdafiə etməkdir. Heç bir maddi maraq sizin həyatınızdan, azadlığınızdan və gələcəyinizdən daha əhəmiyyətli ola bilməz. Qanunsuz fəaliyyətlərdən çəkinmək və milli maraqları uca tutmaq isə hər birimizin mənəvi və hüquqi məsuliyyətidir. Vətəndaşlarımızı ayıq-sayıq olmağa, qanunsuz çağırışlara uymamağa və dövlətimizin qanunlarına hörmətlə yanaşmağa çağırırıq".
Bu Azərbaycanın baş Prokurorluğunun rəsmi məlumatıdır.
Son günlər tez-tez eşidirik ki, övladı Rusiya -Ukrayna müharibəsində həlak olan bəzi Azərbaycan vətəndaşları övladlarına
şəhidlik statusunun verilməsi ilə bağlı aidiyyəti qurumlara müraciət edirlər. Üstəlik də, onların məzarlarını Azərbaycan bayrağı ilə bənzəyirlər.
Məsələ burasındadır ki, bu adamların övladları Azərbaycanın ərazi bütövlüyü uğrunda canlarından keçməyiblər ki, Azərbaycandan şəhid statusu istəsinlər, onlar Rusiya Ukrayna müharibəsində həyatlarını itiriblər. Bu gün ictimaiyyət arasında yayılan söz-söhbətlərə görə isə bəzi valideynlər övladlarına şəhidlik statusu almaq istəyirlər. Düzdür, bu barədə heç bir rəsmi açıqlama yoxdur.
Rusiya Ukrayna müharibəsində həlak olan Azərbaycan vətəndaşlarına şəhidlik statusu düşür?
Filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, tanınmış ictimai fəal, şəhid mayor Vüsal Vəliyevin qardaşı Elyar İslamoğlu “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, belə insanlar barədə o da eşidib və məsələ ilə bağlı sosial şəbəkə hesabında status da yazıb. E.İslamoğlu bildirdi ki, həmin şəxslər Azərbaycanın ərazi bütövlüyü uğrunda həlak olmayıblar və onlara heç bir status düşmür. “Təbii ki, həmin müharibədə həlak olanlara heç bir şəhidlik statusu düşmür və düşə də bilməz.
Bir hadisəni deyim. Bir müddət öncə Rusiya tərəfdən döyüşərək həlak olan, rayonlarımızdan birində dəfn olunan şəxsin məzarı üzərinə Azərbaycan bayrağı asmağa cəhd ediblər və daha sonra yol kənarına həlak olan şəxsin “şəhid” kimi plakatını qoymağa çalışıblar. Həmin şəxsin ailəsi İcra Hakimiyyətinə gedib şəhid kimi imtiyaz, güzəşt tələb etmişdi.
Mən bir dəfə qeyd etmişdim, yenə də deyim ki, Azərbaycanın şəhidləri yalnız Azərbaycanın ərazi bütövlüyü, suverenliyi, müstəqilliyi uğrunda döyüşüb həlak olanlardır. Başqa ölkələr üçün döyüşənlər Azərbaycanın şəhidi deyil.
Yeri gəlmişkən, Baş Prokurorluq açıqlama yayıb və bildirib ki, xarici ölkələrdəki silahlı münaqişələrdə iştirak etmək ağır cinayətdir”-deyə E.İslamoğlu bildirdi.
“Müasir İnkişaf” İctimai Birliyinin rəhbəri Mübariz Göyüşlü də “Bakı-Xəbər”ə mövzunun həddən artıq həssas olduğunu dedi. “Nəinki Azərbaycan vətəndaşlarının, bütövlükdə azərbaycanlıların Rusiya- Ukrayna müharibəsində iştirakının əleyhinəyəm. Çünki Rusiya-Ukrayna müharibəsinin birbaşa və dolayısı ilə heç bir aidiyyatı yoxdur. Vətəndaşı olduğu ölkənin tərəfindən digər ölkəyə qarşı müharibədə kimsə iştirak etmək istəyirsə bu artıq onların öz seçimidir. Amma mən o müharibədə azərbaycanlıların iştirakının əleyhinəyəm. Azərbaycan vətəndaşlarının iştirakını da qanunvericilik qadağan edir. Bir Azərbaycan vətəndaşının başqa bir ölkənin maraqları üçün gedib döyüşməsi qanunla qadağandır. Bildiyim qədər bu məsələ cinayət əməli sayılır. Belə şəxslər bizim qanunlarla mühakimə olunurlar. Bu qədər məhdudiyyət və qadağa olduğu təqdirdə gedib başqa ölkə üçün döyüşmək və bu döyüşlərdə həlak olduqları halda ailə üzvlərinin, yaxınlarının onları Azərbaycan bayrağı altında onların dəfn mərasimlərini təşkil etməsi düzgün deyil. Təbii, onların ağrı-acıları başa düşüləndir, əzizlərini itiriblər, onlar azərbaycanlı olduqları üçün bayrağımızdan istifadə edirlər. Bunu hardasa başa düşmək olar. Amma hesab edirəm ki, bu hüquqi, siyasi və mənəvi baxım düzgün deyil. Bu şəxslər Azərbaycan üçün döyüşməyiblər, Azərbaycanın ərazi bütövlüyü uğrunda həlak olmayıblar”.
M.Göyüşlü hesab edir ki, bu baxımdan o insanların bəzilərinin ailələrinin övladlarına şəhid statusu istəməsi də qəbul olunmazdır. “Onlara şəhid statusunun verilməsi həm doğru deyil, həm də mümkünsüzdür. Şəhid anlayışı yalnız Azərbaycan dövlətinin ərazi bütövlüyü və suverenliyi uğrunda canını fəda edənlərə verilir”-deyə M.Göyüşlü qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
