Azərbaycanda qadınlar ölkənin sosial-iqtisadi və ictimai həyatında mühüm rol oynayır. Əhalinin 50,2%-ni təşkil edən qadınlar müxtəlif sahələrdə fəal iştirak etsələr də, bəzi sahələrdə hələ də gender bərabərsizliyi müşahidə olunur. Bu məqalədə qadınların özəl sektorda iştirakı, təmsil olunduqları sahələr və qarşılaşdıqları çətinliklərə nəzər salınır.
Qadınların Əmək Bazarı və Özəl Sektorda İştirakı Azərbaycanda iqtisadi fəal əhalinin 48,2%-i qadınlardır. Bununla belə, işsizlərin 57,5%-ni qadınlar təşkil edir, bu da əmək bazarında gender bərabərsizliyinin mövcudluğunu göstərir. Qadınların orta əməkhaqqı kişilərin əməkhaqqının yalnız 63,3%-ni təşkil edir. Bu fərq elmi-texniki fəaliyyət sahəsində 47,6%, maliyyə və sığorta sahəsində 59,2%, emal sənayesində 63,8%, səhiyyə və sosial xidmətlərdə 63,9%, təhsil sahəsində isə 79% təşkil edir. Qadınların Təmsil Olunduğu Əsas Sahələr Qadınlar daha çox sosial və humanitar sahələrdə təmsil olunurlar. Müəllimlərin 81,9%-i, orta ixtisas təhsil müəssisələrində 81,3%-i, ali təhsil müəssisələrində 57,4%-i, həkimlərin isə üçdə ikisi qadınlardır. Elmi işçilərin 59,2%-i qadınlardır və son 10 ildə elmlər doktoru elmi dərəcəsi olan qadınların sayı 2,2 dəfə, fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi olanların sayı isə 2,1 dəfə artmışdır. Sahibkarlıq və İdarəçilikdə Qadınların Rolu Fərdi sahibkarlar arasında qadınların xüsusi çəkisi 22%-dir. Kişilər qadınlardan tikinti sahəsində 25,3 dəfə, emal sənayesində 4,8 dəfə, turizm və iaşə sahəsində 5,4 dəfə, ticarət və nəqliyyat sahəsində 3,7 dəfə, səhiyyə və sosial xidmətlər sahəsində 1,8 dəfə çoxdur. Yalnız təhsil sahəsində fəaliyyət göstərən qadınların sayı kişilərdən 1,8 dəfə çoxdur. Dövlət qulluğunda çalışanlar arasında qadınların xüsusi çəkisi 28%-dir. Milli Məclisdə qadın deputatların xüsusi çəkisi 18,6%-ə çatmışdır. Qadınların Qarşılaşdıqları Çətinliklər Qadınlar özəl sektorda müxtəlif çətinliklərlə qarşılaşırlar. Bunlara aşağıdakılar daxildir: Əməkhaqqı Bərabərsizliyi: Qadınların orta əməkhaqqı kişilərin əməkhaqqının yalnız 63,3%-ni təşkil edir. Sahibkarlıqda Təmsilçiliyin Azlığı: Fərdi sahibkarlar arasında qadınların xüsusi çəkisi 22%-dir. İdarəetmə Vəzifələrində Azlıq: İnzibati rəhbər vəzifələrində çalışan dövlət qulluqçularının yalnız 7,01%-i qadındır. Stereotiplər və Gender Ayrı-seçkiliyi: Qadınlar işəgötürmə zamanı cinsi ayrı-seçkiliyə məruz qalırlar və bu, onların rəhbər vəzifələrə irəli çəkilməsində maneə yaradır. Azərbaycanda qadınlar müxtəlif sahələrdə fəal iştirak etsələr də, bəzi sahələrdə hələ də gender bərabərsizliyi mövcuddur. Əməkhaqqı fərqləri, sahibkarlıqda və idarəetmədə təmsilçiliyin azlığı, stereotiplər və gender ayrı-seçkiliyi qadınların qarşılaşdıqları əsas çətinliklərdir. Bu problemlərin aradan qaldırılması üçün dövlət və cəmiyyət səviyyəsində tədbirlərin görülməsi vacibdir. Qadınların iqtisadi və sosial həyatda tam və bərabər iştirakını təmin etmək üçün gender bərabərliyinin təşviqi, qadın sahibkarlığının dəstəklənməsi və stereotiplərin aradan qaldırılması istiqamətində davamlı səylər göstərilməlidir.
Səma CƏLİLOVA
Bakı Dövlət Universitetinin Jurnalistika fakultəsinin 4-cü kurs tələbəsi
