Azərbaycanda istehsal olunan 9 adda qəndlə bağlı nöqsanlar aşkarlanıb. Bu barədə Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi (AQTA) məlumat yayıb. Məlumatda bildirilir ki, nəzarət tədbirləri zamanı ticarət şəbəkələrində satışı həyata keçirilən bir sıra istehsalçılara məxsus qənd məhsulu partiyalarının qida sahəsində texniki normativ hüquqi aktların tələblərinə uyğun olmadığı, kükürd dioksid (SO2) miqdarının laborator sınaqların nəticələrinə əsasən normadan artıq olduğu müəyyən edilib.
Qeyd olunan nöqsanların aradan qaldırılması və qida təhlükəsizliyinin təmin edilməsi məqsədilə Agentlik tərəfindən qanunvericiliyə uyğun müvafiq tədbirlər həyata keçirilərək normativ sənədin tələblərinə cavab verməyən həmin məhsul partiyalarının ticarət şəbəkələrindən geri çağırılması ilə bağlı istehsalçılara, eyni zamanda ticarət şəbəkələrinin rəhbərlərinə həmin məhsulların satışdan çıxarılaraq istehsalçılara geri qaytarılması barədə icrası məcburi göstərişlər verilib.
“Qənd istehsal edən müəssisələrdə mütləq şəkildə "sentrifuqa" qurğusu olmalıdır, ancaq qiyməti baha olduğundan…”
Qənd istehsalı ilə məşğul olan 9 müəssisədə normadan artıq maddələrin istifadə edilməsi ilə bağlı fikir bildirən Azad İstehlakçılar Birliyinin (AİB) sədri Eyyub Hüseynov qeyd etdi ki, qənd istehsalında iki üsul mövcuddur: “Bunlardan biri standartlara cavab verən üsuldur. Şəkər tozunu əridərkən sarı rəngə çevrilir. Əridilmiş şəkər tozundan ağ bəyaz kəllə qənd əldə etmək üçün mərkəzdənqaçma üsulundan istifadə edilməlidir. Şəkər tozu qaynadılır, bişirilir, alınan məhlul qaynatma zamanı sarı rəngə boyandığından, bu məhluldan bəyaz kəllə qənd almaq üçün məhlul bərkiyəndən sonra sarı rəngli kəllə qənd kütlələri çox böyük fırlanma sürətinə malik olan və yüksək məsrəflərlə başa gələn sentrifuqa qurğusuna yerləşdirilir. Burada yüksək mərkəzdənqaçma təcilinə məruz qalan kütlələrdən sarı maddə ayrılır və mexaniki yolla tam bəyaz "kəllə qənd" əldə olunur. İstehsalçılar şəkər tozundan qənd hazırlamaq üçün daha ucuz olan kimyalaşma yolunu seçirlər. Qaynadıldıqda sarı rəngə boyanmış şəkər tozu məhluluna kimyəvi maddə - kükürd dioksid (SO2) əlavə edilir, sarı rəngli məhlul bəyaz rəng alır. Bundan sonra məhlul qəliblərə yerləşdirilib soyudulur və gözlə sarılığı çətinliklə ayırd edilə bilən "bəyaz" qənd əldə edilir".
E.Hüseynovun sözlərinə görə, SO₂ kimyəvi maddəsindən əsasən sənayedə parça ağartma, dəri aşılama, xalça yuma kimi sahələrdə istifadə olunur. Ümumiyyətlə, qənd istehsal edən müəssisələrdə mütləq şəkildə "sentrifuqa" qurğusu olmalıdır. Qiyməti baha olduğundan, qənd istehsal edən sexlər həmin qurğunu almırlar: “Bu qurğudan Azərbaycanda İmişli Kəllə Qənd Zavodunda var. Biz ölkədə istehsal edilən 27 növ qəndin akkreditasiya olunmuş laboratoriyada ekspertizasını keçirdik. Ekpertizanın rəyindən məlum oldu ki, şəkər tozundan kəllə qənd istehsal edən kiçik sexlərin əksəriyyəti qəndin ağardılması zamanı insan orqanizmi üçün ciddi fəsad yaradan kimyəvi maddədən istifadə edirlər. Bu gün ölkədə fəaliyyət göstərən kiçik qənd sexlərində bu qurğu yoxdur".
Həmsöhbətimiz onu da əlavə etdi ki, kəllə qənd istehsalı ilə məşğul olan bütün müəssisələrdə kükürd dioksidin normadan artıq olması ilə bağlı zəruri araşdırmanın aparılması, araşdırmaların şəffaflığının təmin olunması, istehsalçıların sağlamlığına zərər vura biləcək amillərin aradan qaldırılması, zəruri tədbirlərin görülməsi ilə bağlı göndərdikləri məktuba aidiyyəti üzrə baxılıb: “Araşdırma zamanı qənd istehsalı ilə məşğul olan 9 müəssisədə kükürd dioksid miqdarının normativ sənədlərdə müəyyən edilimiş normadan artıq olduğu aşkar ediIib. Ümumiyyətlə, MDB məkanında mövcud olan QOST 33222-2015 standartlarında 1 kq bəyaz kəllə qənddə maksimum 15 milliqram kükürd dioksid ola bilər”.
Günel CƏLİLOVA
