Hər gün minlərlə insan ictimai nəqliyyatdan istifadə edir. İctimai nəqliyyat deyərkən əhaliyə xidmət göstərən nəqliyyat vasitələri nəzərdə tutulur. Bu səbəbdən də ictimai nəqliyyatın daha keyfiyyətli şəkildə tənzimlənməsi vacibdir.
Bakının nəqliyyat sistemində ciddi dəyişikliklər edilsə də, problemlər hələ də qalmaqdadır. Xüsusilə nasaz avtobusların xəttə buraxılması sakinlərdə narahatlıq doğurur. Paytaxtın mərkəzi ilə müqayisədə Bakıətrafı kənd və qəsəbələrə gedən avtobuslarda vəziyyət daha acınacaqlıdır. Bu yollarda daha çox standartlara cavab verməyən avtobuslar hərəkət edir. Bu isə qəzalara, insan ölümlərinə gətirib çıxarır.
Bu günlərdə Qaradağ rayonu, Sahil qəsəbəsində 149 saylı sərnişin avtobusunun biabırçı görüntüləri köhnə avtobus problemini yenidən gündəmə gətirib.
Görüntüdə avtobusun sınıq-salxaq olması, oturacaqların söküldüyü və yerinə evdə işlədilən stulların qoyulduğu görünür. Eyni zamanda qəsəbədə daha 8 belə istismara yararsız avtobusun olduğu bildirilib.
Gündəlik marşrutdan istifadə edən sərnişinlər artıq əlini bu avtobuslardan üzdüyünü və məcburi fərdi taksilərdən istifadə etməli olduqlarını deyirlər. Həmçinin, istər şəhərin mərkəzi, istərsə də ətraf ərazilərə hərəkət edən avtobusların əksəriyyətinin köhnə, baxımsız, dağılıb-tökülmüş halda olduğunu söyləyiblər.
Qeyd edək ki, Bakıətrafı qəsəbələrə hərəkət edən əksər avtobusların durumu ürəkaçan vəziyyətdə deyil. Bu hal, qeyd etdiyimiz kimi, Qaradağ rayonunda, Suraxanı, Hövsan və Bahar qəsəbələrində, Zabrata gedən marşrutlarda da müşahidə olunur.
“Avtobus parkının yenilənməsi üçün ilk növbədə dizel mühərrikli avtobusların gətirilməsinə qoyulan qadağa ləğv edilməlidir”
Nəqliyyat üzrə ekspert Elməddin Muradlı bildirdi ki, avtobus parkının yenilənməsi üçün ilk növbədə dizel mühərrikli avtobusların gətirilməsinə qoyulan qadağa ləğv edilməlidir: “İctimai nəqliyyatda yaranan problemlər məsələyə sistematik yanaşmanın olmadığını göstərir. Sistematik yanaşma tələb edir ki, ictimai nəqliyyatı mərhələli şəkildə tənzimləmək lazımdır. Burada ilk növbədə avtobus parkının yenilənməsindən söhbət gedir. Amma biz avtobus parkının yenilənməsinə başlayanda görün nə baş verdi. Avtobusların ölkəyə gətirilməsi üçün tətbiq edilən rüsumlar əlavə dəyər, aksiz vergisi artırıldı. Hansı ki, Azərbaycanda avtobus istehsalı yoxdur və xarici ölkələrdən gətirilir. Beləliklə sahibkarların belini qırdılar”.
Ekspertin sözlərinə görə, hazırda köhnə avtobuslardan yaxa qurtarmaq çətindir: “Çünki indiki dövrdə avtobus parkının yenilənməsi sürətli formada həyata keçirilə bilməz və bu mümkün də deyil. “BakuBus" MMC dövlət tərəfindən yaradılıb və dövlətin özü belə bu işi sürətli həyata keçirə bilmir. Çünki avtobusların qiyməti kifayət qədər bahadır, həmçinin onların hazırlanması, ölkəyə gətirilməsi vaxt aparan məsələdir. İndi gətirilən avtobuslar yeni sayılırsa, artıq 5-7 il əvvəl gətirilən avtobuslar qanun-qaydalara görə köhnə sayılır. Məsələn, həmin avtobuslar 10 il öncə “Avroviziya” mahnı müsabiqəsi ərəfəsində ölkəyə gətirilmişdi. Bu o deməkdir ki, həmin avtobusların istismar müddəti bitib.
Ümumiyyətlə, ümumən Bakı şəhərində bir sərnişinin daşınması təxminən 85 qəpiyə yaxındır. Daşıyıcı şirkətə isə deyilir ki, sərnişini 30-40 qəpiyə daşımalısan. Problem də buradan qaynaqlanır. Ona görə də şirkətlərə sərf edir ki, köhnə avtobuslarla işləsinlər. Şirkətlər bilsə ki, təzə avtobus gətirdiyi halda dövlət onun arxasında dayanıb, maddi təminat, sərfəli şərtlərə kredit verəcək, əlbəttə ki, yeni avtobuslar alarlar. Lakin qeyd etdiyim kimi, indiki vəziyyətdə bu mümkün deyil. Sahibkar da qazanmaq istəyir, lakin təzə avtobusla o pulu qazana bilməyəcək. Gedib 200 min avro verib, avtobus alıb onu neçə ilə sərnişin daşıyıb istismar etsin ki, öz pulunu çıxartsın? Öz pulunu çıxardığı dövrdə də avtobusun istismar dövrü bitir. Bəs onda sahibkar nə etməlidir?”
Günel CƏLİLOVA
