Məlum olduğu kimi, Azərbaycanda uşaq pulu məsələsi uzun müddətdir müzakirə mövzusudur. Ölkədə uşaq pulunun ödənilməsi SSRİ dövründən mövcuddur. Sovet İttifaqı dağıldıqdan sonra milli müstəqilliyini qazanan Azərbaycanda hər bir uşağa doğulduğu aydan başlayaraq 16 yaşına çatanadək aylıq vahid müavinət ödənilib.
2006-cı ilin 1 yanvarından qüvvəyə minən qanuna görə, uşaqlara aylıq vahid müavinətin ödənilməsi bu qanunun 4-cü maddəsi ilə təyin olunan müavinətlərin siyahısından çıxarıldı. Bu qanunla sağlamlıq imkanları məhdud 18 yaşınadək uşaqlara və 1 yaşınadək uşağı olan aztəminatlı ailələrə müavinət, uşağın anadan olmasına görə birdəfəlik müavinət müəyyənləşdirildi.
Bir sıra ölkələrdə uşaqların sosial müdafiəsinə xüsusi önəm verilir. Onların sosial müdafiəsi ilə bağlı xərclərin ümumi daxili məhsulda payı orta hesabla 2.5 faiz ətrafındadır. Ayrı-ayrı ölkələrdə daha yüksəkdir. Elə ölkələr var ki, bu, 4 faizə yaxındır. Azərbaycanda isə sözügedən xərclər vur-tut 0.4 faizdir. Məsələn, Azərbaycanda hər 1000 manat milli gəlirin cəmi 4 manatı bilavasitə uşaqların sosial müdafiəsinə xərclənir. Halbuki, hər 1000 avro milli gəlirin Avropada hər 20-25 (Fransada 40) avrosu bilavasitə uşaqların sosial müdafiəsinə xərclənir. Azərbaycanda buna ayrılan vəsait orta Avropa göstəricisilə müqayisədə əhəmiyyətli dərəcədə aşağıdır.
“Uşaqların sösial müdafiə xərclərinin aşağı səviyyədə olmasının səbəbi ƏƏSMN-nin yarıtmaz siyasəti ilə bağlıdır”
Məsələyə münasibət bildirən iqtisad üzrə fəlsəfə doktoru Firdovsi Şahbazovun fikrincə, uşaqların sosial müdafiəsinə ayrılan xərclər bizdə həqiqətən də çox aşağıdır: “Bu da, öz növbəsində, uşaqların sağlamlığının yüksək səviyyədə qorunmasına, onların rifahının yaxşılaşmasına mənfi təsir edir. Halbuki, uşağın sağlam böyüməsində sözügedən xərclər önəmli rol oynayır. Ancaq təəssüflər olsun ki, bizdə neçə illərdir bu məsələ diqqətdən kənardadır. Azərbaycanda uşaqların sösial müdafiə xərclərinin aşağı səviyyədə olmasının səbəbi Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin yarıtmaz siyasəti ilə bağlıdır. Problem ondadır ki, adıçəkilən qurum bununla bağlı hansısa optimal sosial təşəbbüslə çıxış etmir. Bununla bağlı təhlillər aparıb proqram ortaya qoymur. ƏƏSMN-nin rəhbəri bu günlərdə bəyan etdi ki, Azərbaycanda doğum səviyyəsi yüksək olduğuna görə bütün uşaqlara uşaq pulu verməyə ehtiyac yoxdur. Həm də bunu onunla əsaslandırdı ki, vəsait çox tələb olunur. Hesab edirəm ki, belə yanaşma tamamilə məntiqsizdir. Doğum səviyyəsi yüksəkdir deyə, uşaqlar sosial yardımdan məhrum olmalıdılar? Kim zəmanət verir ki, belə siyasət əhalinin azalmasına gətirib çıxarmayacaq? Bu baxımdan hesab edirəm ki, uşaqlarla bağlı sosial xərclər artırılmalıdır”.
Ekspert onu da əlavə etdi ki, əks təqdirdə gələcəkdə bunun ciddi fəsadları olacaq.
Vidadi ORDAHALLI
