2015-ci ilin dekabrında ölkə Prezidenti Bakı şəhərində nəqliyyat sahəsində islahatların keçirilməsinə dair əlavə tədbirlər haqqında fərman imzalayıb. Fərmana əsasən, Nazirlər Kabineti yanında Bakı Nəqliyyat Agentliyi yaradılıb. Yeni quruma Bakı şəhərinin inzibati ərazisində avtomobil nəqliyyatı ilə müntəzəm sərnişindaşıma və taksi minik avtomobilləri ilə sərnişindaşıma sahəsinə aid normativ hüquqi aktların müddəalarına riayət edilməsinə nəzarətin həyata keçirilməsi, habelə müntəzəm sərnişindaşıma və taksi minik avtomobilləri ilə sərnişindaşıma xidmətlərinin səmərəliliyinin və keyfiyyətinin artırılması üçün tədbirlər görmək həvalə olunub. Eyni fərmanla Nəqliyyat Nazirliyinin tabeliyində olan “Nəqliyyatı İntellektual İdarəetmə Mərkəzi” (NİİM) Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti də BNA-nın tabeliyinə verilib.
Qurum yarananda Bakının nəqliyyat sistemindəki çoxsaylı problemləri aradan qaldıracağına dair böyük gözləntilər var idi. Ancaq yarandığı vaxtdan bəri külli miqdarda vəsaitin xərclənməsinə baxmayaraq, Bakının nəqliyyat sistemində nəinki müsbət dəyişikliklər müşahidə edilməyib, hətta ənənəvi problemlər bir az da dərinləşib. Problem ondadır ki, BNA sərnişindaşımada mövcud olan çoxsaylı problemlərin həllinə, bu sahədə işlərin tənzimlənməsinə diqqəti yönəltmək əvəzinə, əsasən cərimə yığmaqla məşğuldur. Sanki daha çox cərimə toplamaqla bağlı digər qurumlarla bəhsə girib. Halbuki, qurumun digər görüləsi işləri var və onların görülməsi daha vacibdir, nəinki cərimə yığmaq.
Məsələ ondadır ki, ölkə Prezidentinin 2018-ci il 2 aprel tarixli Fərmanı ilə BNA-nın nizamnaməsi təsdiq edilib. Nizamnamədə Agentliyin üzərinə düşən çoxsaylı vəzifələr öz əksini tapıb. Məsələn, nizamnamədə qeyd edilir ki, qurum nəqliyyat axınının mərkəzləşdirilmiş qaydada idarə olunmasında iştirak etmək və aidiyyəti qurumlarla birlikdə nəqliyyat axınının tənzimlənməsini təmin etmək səlahiyyətinə malikdir. Agentliyin vəzifəsi müntəzəm sərnişindaşıma işini təşkil etmək, bu sahədə xidmətlər göstərmək, sərnişindaşıma xidmətlərinin səmərəliliyinin və keyfiyyətinin artırılması üçün tədbirlər görməkdir. Qurum avtomobil yollarında tıxac yaranması səbəblərini araşdırır, təhlillər aparır və müvafiq təkliflər verir. Həmçinin nizamnamədə qeyd edilir ki, qurum sərnişindaşıma sahəsində daşıyıcılar arasında azad rəqabətin təmin olunması, habelə sərnişindaşıma xidmətlərindən istifadə edən hüquqi və fiziki şəxslərin qanuni maraqlarının qorunması üçün tədbirlər görməlidir. Gəlin görək, BNA bu funksiyaları həyata keçirə bilirmi?
Məlum olduğu kimi, Bakı şəhərində avtomobillərin dayanma-durma qaydalarının müəyyənləşməsi və xüsusilə də buna görə cərimələrin tətbiq edilməsi səlahiyyətləri Dövlət Yol Polisi ilə yanaşı, həm də Bakı Nəqliyyat Agentliyi məxsusdur.
Məhz cərimələrin yığılması ilə bağlı məqamı təsadüfən xatırlatmadıq. Çünki BNA-nın bu istiqamətdə apardığı maarifləndirmə və təbliğat işlərində, nədənsə, cərimələrə, onların toplanmasına daha çox üstünlük verilir. Üstüörtülü reklam xarakterli həmin mətnlərlə tanış olan hətta savadlı insanlarda belə elə təəssürat yaranırdı ki, sanki BNA-nın təyinatı yalnız cərimə yığmaqdan ibarətdir. Cərimələrin yazılması və toplanması üzrə səlahiyyətləri əlinə keçirəndən sonra BNA-nın ilk olaraq sevincək şəkildə təqdim etdiyi nailiyyətlərindən biri də toplanan cərimələrin miqdarı ilə bağlıdır. Dərhal nəzərə çarpır ki, bunlar DYP-dən qat-qat çox cərimə yığmağı bacarıblar. Amma həmin cərimələrin BNA tərəfindən hansı qaydada toplandığını araşdırdıqda məlum olur ki, sözün həqiqi mənasında həmin pulu əhalidən, sanki çığırda-çığırda alırlar. Bunu biz demirik. Qurumun yürütdüyü cərimə siyasətilə bağlı aparılan ictimai müzakirələri, sosial və ənənəvi media nümunələrində yazılanları oxuduqdan sonra bu qənaətə gəlirik. Hətta ictimai qınaq o həddə çatıb ki, bir çox vətəndaş BNA-nın ləğv edilməsi təklifini belə irəli sürür. Dövlət Agentliyi isə bunun əhalinin xeyrinə olduğunu israrla bildirir. Qurum rəsmiləri ictimailəşən istənilən bir mövzu ilə bağlı yalnız özlərini haqlı çıxramaqla məşğuldurlar. Məsələn, bu sətirlərin müəllifi kimi mən bu yaxınlarda klinikalardan birinin qabağında sükan arxasından düşməyərək, xəstə olan doğmamı götürən zaman BNA tərəfindən cərimələnmişəm. Həmin yerdə cəmi üç dəqiqə dayanmışam. Bu məsələni ictimailəşdirəndən sonra qurumun mətbuat katibi mənim, güya xəstəxana deyil, dönərxananın önündə dayandığıma dair açıqlama verdi. Fikirlərini də belə izah etdi ki, güya həmin ərazidə ümumiyyətlə xəstəxana yoxdur. Məcbur olub, həmin ərazidə çəkiliş edib, bizim yox, BNA-nın yalan danışdığını isbatladıq.
Bundan əlavə, bu yazıda təqdim etdiyimiz fotodan görünür ki, redaksiyamızın əməkdaşlarından biri öz avtomobilini daimi iş yeri olan Azərbaycan Nəşriyyatının önündə saxlayıb. Fotodandan bəlli olur ki, avtomobil dayanmanın qadağan olduğunu göstərən sarı xətti kəsməyib. Yəni bu vəziyyətdə avtomobilə cərimənin yazılması tam qanunsuz olsa da, BNA-nın səyyar fəaliyyət göstərən inspektorları tələm-tələsik həmin avtomobilə eyni vəziyyətdə dayandığı halda iki dəfə 40 manat miqdarında cərimə yazıblar. İndi təsəvvür edin ki, hər gün öz iş yerində heç 40 manat qazana bilməyən jurmalistə BNA belə “sürpizlər” bəxş edir. Qurumun mətbuatla əlaqələr sahəsinə məshul olan rəsmisi Mais Ağayev isə əksər hallarda medianın suallarından yayınır, üz-üzə gələndə isə standart mətnlərlə yalnız öz qurumunu haqqlı çıxramaqla məşğuldur. Dəfələrlə şahidi olmuşuq ki, Mais Ağayev cəmiyyətdə ictimai nüfuzu olan şəxslərin ictimailəşdirdiyi problemlərlə bağlı şikayətçiləri yalan danışmaqda suçlayıb. Daima bildirdiyi münasibətlərdə şablon mətnlərdən istifadə edir. Bu yaxınlarda televizya kanallarından birinin efirində Mais Ağayevlə məhz bu cür mövzuların müzakirəsi zamanı üz-üzə gəldik. Bilirsiniz mənə nə dedi? İrad tutur ki, siz jurnalistlər niyə şəxsi məsələlərinizlə bağlı şikayətlər edirsiniz? Mais Ağayevin məntiqindən belə çıxır ki, jurnalist BNA-nın qanunsuzluqlarını öz timsalında görsə belə, susmalıdır. Təbii ki, onla lazımi cavabı verdim. BNA rəsmisinin diqqətinə bir daha çatdırmaq istərdim ki, əgər jurnalist öz başına gələn haqsızlığı belə aradan qaldıra bilmirsə, onda xalqın problemlərini ictimailəşdirərək onların həllinə necə nail olacaq? Bizim əlimizdə BNA-nın qanunsuz cərimələri ilə bağlı çoxlu sayda vətəndaş şikayətləri var. Onların məzmunu ilə tanış olduqda bir nəticə hasil olur: BNA əhali arasında kütləvi narazılıq yaratmaqla məşğuldur. Bir növ, Ziya Məmmədovun zamanında “qoçu fəaliyyətilə” məşğul olan nəqliyyat müfəttişlərinin əməllərini təkrarlamaqla, onların yaddan çıxmasına imkan vermirlər. Qurumun rəhbəri Vüsal Kərimli isə ümumiyyətlə gözə dəymir. Mediadan birmənalı olaraq yayınan şəxsdir. Cəmiyyətlə kommunikasiyanın qurulması kimi vacib bir səlahiyyəti Mais Ağayev kimi kadra həvalə edibsə, vay həmin qurumun halına. Ümidvarıq ki, BNA bu yazıda toxunduğumuz bütün neqtivliklərlə bağlı ciddi araşdırma aparacaq və öz fəaliyyətində müsbətə doğru dönüş etmiş olacaq.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
