Məlum olduğu kimi, Prezident İlham Əliyev minimum aylıq əmək haqqının məbləğinin artırılması və “Minimum aylıq əmək haqqının artırılması haqqında” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2019-cu il 18 iyun tarixli 1265 nömrəli Sərəncamında dəyişiklik edilməsi barədə sərəncam imzalayıb. Sərəncama əsasən, minimum aylıq əmək haqqının məbləği 2022-ci il yanvarın 1-dən 300 manat müəyyən edilib. Bu məqsədlə dövlət büdcəsindən əlavə 460 milyon manat vəsait ayrılacaq. Məlumat üçün qeyd edək ki, bundan əvvəl minimum əmək haqqı 250 manat idi. Diqqəti çəkən məqam odur ki, sözügedən artımlar təkcə dövlət sektorunda çalışanları əhatə etməyəcək. Bu, həm də özəl sektorda çalışanların məvaciblərinə öz təsirini göstərəcək. Məsələ ondadır ki, minimum əmək haqqının artımı vahid tarif cədvəlinin bütün pillələri üzrə artımlara imkan verəcək. Bu isə o deməkdir ki, minimum əmək haqqı artımı ümumilikdə 800 min nəfərə şamil olunacaq. Nəticədə dövlət sektoru üzrə 400 min, özəl sektor üzrə 400 min işçinin mövcud əmək haqları artırılacaq. Bu da kifayət qədər böyük kontingenti əhatə edəcək. Bütövlükdə, son illər minimum əmək haqqı bir neçə dəfə artırılıb. Yəni ölkədəki inflyasiya səviyyəsi nəzərə alınaraq artımlara qərar verilib. Son üç ildə minimum aylıq əmək haqqı 2,3 dəfə artırılaraq 130 manatdan 300 manata çatdırılıb. Məsələnin digər diqqət çəkən məqamı odur ki, artımlar 2022-ci il üçün nəzərdə tutulan yaşayış minimumunu 43 faiz üstələyəcək. Qeyd edək ki, gələn il üçün yaşayış minimumu 210 manat müəyyən olunub. Ən başlıca məqam ondan ibarətdir ki, minimum əmək haqlarının artırılması orta aylıq əmək haqqının da artmasına təsir göstərir. Son üç ildə həmin nisbət 2018-ci ildəki 26,5%-dən 2019-cu ildə 33,3%-ə, 2020-ci ildə 38%-ə yüksəlib, 2022-ci ildə isə təqribən 40-41% səviyyəsinə yüksələcək. Qeyd edək ki, 2021-ci ilin yanvar-sentyabr aylarında ölkə iqtisadiyyatında muzdla çalışan işçilərin orta aylıq nominal əməkhaqqı əvvəlki ilin müvafiq dövrünə nisbətən 2,3 faiz artaraq 723,2 manat olub. 2021-ci il noyabrın 1-i vəziyyətinə ölkə iqtisadiyyatında muzdla çalışan işçilərin sayı ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 16,8 min nəfər və ya 1 faiz artaraq 1 milyon 702,1 min nəfər olub. Onlardan 903,6 min nəfəri iqtisadiyyatın dövlət sektorunda, 798,5 min nəfəri isə qeyri-dövlət sektorunda fəaliyyət göstərib.
Maraqlıdır, bəs ekspertlər minimum əmək haqqının artmasının orta aylıq əmək haqqının artmasına təsirini necə dəyərləndirir? Orta aylıq əmək haqqı nisbəti nə qədər artacaq?
“Bu, 65 manat artaraq 807 manata çatacaq”
Məsələyə münasibət bildirən ekspert Rəsul Cahangirlinin fikrincə, minimum əmək haqqının artması orta aylıq əmək haqqının artmasına da təsir edəcək: “Çünki minimum əməkhaqqı artımı əhalinin gəlirlərində artımı təmin etməklə, əmək bazarındakı proseslərə müsbət təsir edir. Xüsusilə işçi qüvvəsinin rəqabət qabiliyyətinin, əmək məhsuldarlığının artmasını, eyni zamanda əməyin leqallaşdırılmasını stimullaşdırır. Beləliklə, minimum əmək haqqının artması dolayı yolla həm də orta aylıq əmək haqlarının yüksəlməsinə səbəb olacaq. İlkin təhlil göstərir ki, artım faizi inflyasiya fazini xeyli üstələyəcək. Bu baxımdan hesab edirəm ki, gələn il orta aylıq əmək haqqı artırılacaq. Çünki minimum əmək haqqı artırsa, bu, orta aylıq əmək haqqı nisbətinə də öz təsirini göstərir. Nəzərə almaq lazımdır ki, bunlar bir-biri ilə bağlı olan məsələlərdir. Müxtəlif sahələrdə orta aylıq əmək haqqının məbləği artacaq. Gələn il cari illə müqayisədə orta aylıq əmək haqqı 65 manat artaraq 807 manata çatacaq. Eyni zamanda, orta aylıq əmək haqqının artması imkan verəcək ki, digər sahələrdə də artım olsun”.
Bu baxımdan ekspert artımları müsbət dəyərləndirdi.
Vidadi ORDAHALLI
