2015-ci ilin dekabrında ölkə Prezidenti Bakı şəhərində nəqliyyat sahəsində islahatların keçirilməsinə dair əlavə tədbirlər haqqında fərman imzalayıb. Fərmana əsasən, Nazirlər Kabineti yanında Bakı Nəqliyyat Agentliyi yaradılıb.
Yeni quruma Bakı şəhərinin inzibati ərazisində avtomobil nəqliyyatı ilə müntəzəm sərnişindaşıma və taksi minik avtomobilləri ilə sərnişindaşıma sahəsinə aid normativ hüquqi aktların müddəalarına riayət edilməsinə nəzarətin həyata keçirilməsi, habelə müntəzəm sərnişindaşıma və taksi minik avtomobilləri ilə sərnişindaşıma xidmətlərinin səmərəliliyinin və keyfiyyətinin artırılması üçün tədbirlər görmək həvalə olunub. Eyni fərmanla Nəqliyyat Nazirliyinin tabeliyində olan “Nəqliyyatı İntellektual İdarəetmə Mərkəzi” (NİİM) Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti də BNA-nın tabeliyinə verilib.
Qurum yarananda Bakının nəqliyyat sistemindəki çoxsaylı problemləri aradan qaldıracağına dair böyük gözləntilər var idi. Ancaq yarandığı vaxtdan bəri külli miqdarda vəsaitin xərclənməsinə baxmayaraq, Bakının nəqliyyat sistemində nəinki müsbət dəyişikliklər müşahidə edilməyib, hətta ənənəvi problemlər bir az da dərinləşib. Problem ondadır ki, BNA sərnişindaşımada mövcud olan çoxsaylı problemlərin həllinə, bu sahədə işlərin tənzimlənməsinə diqqəti yönəltmək əvəzinə, əsasən cərimə yığmaqla məşğuldur. Sanki daha çox cərimə toplamaqla bağlı digər qurumlarla bəhsə girib. Halbuki, qurumun digər görüləsi işləri var və onların görülməsi daha vacibdir, nəinki cərimə yığmaq.
Məsələ ondadır ki, ölkə Prezidentinin 2018-ci il 2 aprel tarixli Fərmanı ilə BNA-nın nizamnaməsi təsdiq edilib. Nizamnamədə Agentliyin üzərinə düşən çoxsaylı vəzifələr öz əksini tapıb. Məsələn, nizamnamədə qeyd edilir ki, qurum nəqliyyat axınının mərkəzləşdirilmiş qaydada idarə olunmasında iştirak etmək və aidiyyəti qurumlarla birlikdə nəqliyyat axınının tənzimlənməsini təmin etmək səlahiyyətinə malikdir. Agentliyin vəzifəsi müntəzəm sərnişindaşıma işini təşkil etmək, bu sahədə xidmətlər göstərmək, sərnişindaşıma xidmətlərinin səmərəliliyinin və keyfiyyətinin artırılması üçün tədbirlər görməkdir. Qurum avtomobil yollarında tıxac yaranması səbəblərini araşdırır, təhlillər aparır və müvafiq təkliflər verir. Həmçinin nizamnamədə qeyd edilir ki, qurum sərnişindaşıma sahəsində daşıyıcılar arasında azad rəqabətin təmin olunması, habelə sərnişindaşıma xidmətlərindən istifadə edən hüquqi və fiziki şəxslərin qanuni maraqlarının qorunması üçün tədbirlər görməlidir.
Bir sözlə, nizamnamədə qurumun görməli olduğu çoxsaylı məsələlər öz əksini tapıb. Ancaq gəlin görək, BNA-nın bu gün Bakıda cərimə toplamaqdan başqa bir fəaliyyəti görsənirmi?
“Sərnişinlərə səmərəli və keyfiyyətli xidmət göstərilmir, buna nəzarət edilmir”
Məsələyə münasibət bildirən ekspert Rəsul Cahangirlinin fikrincə, praktiki olaraq BNA-nın üzərinə düşən digər məsələlərin həlli ilə bağlı fəaliyyəti müşahidə olunmur: “Həmişə olduğu kimi, yenə də sərnişindaşımada problemlər qalmaqdadır. Avtobuslar vaxtında dayanacağa gəlmir, sərnişinlər dəqiqələrlə gözləməli olurlar. Xüsusən də işə gedəndə və qayıdanda sərnişin avtobuslarında sıxlıq müşahidə edilir. Halbuki, BNA-nın üzərinə düşən vəzifələrdən biri pik saatlarında xəttə daha çox avtobus cəlb etməkdir. Ancaq praktiki olaraq sərnişinlər bunu görmür. Pandemiya vaxtında yenə sərnişin avtobuslarında sıxlıq müşahidə olunur. Əsas problem odur ki, sərnişinlərə səmərəli və keyfiyyətli xidmət göstərilmir, buna nəzarət edilmir. Yenə də sürücülər arasında sərnişinlərlə kobud rəftar halları qalmaqdadır. Sərnişindaşımada bu və ya digər problemlər Bakıətrafı qəsəbələrdə daha çox özünü göstərir. Sanki BNA bilərəkdən buna ikinci dərəcəli məsələ kimi yanaşır. Naşı, sərnişinlərlə davranış mədəniyyəti aşağı olan sürücülər Bakıətrafı qəsəbələrə yönləndirilir. Qurumun sərnişindaşıma sahəsində daşıyıcılar arasında azad rəqabətin təmin olunması ilə bağlı fəaliyyəti faktiki olaraq yox səviyyəsindədir. Halbuki, BNA-nın üzərinə düşən vəzifələrdən biri budur. Sərnişindaşıma ilə məşğul olan şirkətlər arasında rəqabət yoxdur. Əslində bu işlər rəqabət əsasında təşkil olunsa, sərnişinlər bu qədər əziyyət çəkməz. Sərnişindaşımada keyfiyyət yüksələr. İndiyə qədər BNA-nın tıxacların aradan qaldırması ilə bağlı hansısa təşəbbüslə çıxış etdiyini, proqram ortaya qoyduğunu görməmişik”.
Bir sözlə, ekspert BNA-nın fəaliyyətinin qənaətbəxş olmadığını qeyd etdi.
Vidadi ORDAHALLI
