Məlum olduğu kimi, Bakı şəhərində avtomobillərin dayanma-durma qaydalarının müəyyənləşməsi və xüsusilə də buna görə cərimələrin tətbiq edilməsi səlahiyyətləri Dövlət Yol Polisi ilə yanaşı, həm də Bakı Nəqliyyat Agentliyi məxsusdur.
Məhz cərimələrin yığılması ilə bağlı məqamı təsadüfən xatırlatmadıq. Çünki BNA-nın bu istiqamətdə apardığı maarifləndirmə və təbliğat işlərində, nədənsə, cərimələrə, onların toplanmasına daha çox üstünlük verilir. Üstüörtülü reklam xarakterli həmin mətnlərlə tanış olan hətta savadlı insanlarda belə elə təəssürat yaranırdı ki, sanki BNA-nın təyinatı yalnız cərimə yığmaqdan ibarətdir. Əslində, bu qurum çox böyük səlahiyyətlərə malikdir. Demək olar ki, paytaxtın ictimai nəqliyyat sahəsinin tənzimlənməsində geniş səlahiyyətləri əlində cəmləyir. Ancaq nədənsə, həmin qurum üçün şəhərin daha çox yaralı yeri sayılan ictimai nəqliyyatda olan problemlərin aradan qaldırılması deyil, məhz cərimələrin toplanması cəzbedici görünməyə başlayıb. Cərimələrin yazılması və toplanması üzrə səlahiyyətləri əlinə keçirəndən sonra BNA-nın ilk olaraq sevincək şəkildə təqdim etdiyi nailiyyətlərindən biri də toplanan cərimələrin miqdarı ilə bağlıdır. Dərhal nəzərə çarpır ki, bunlar DYP-dən qat-qat çox cərimə yığmağı bacarıblar. Amma həmin cərimələrin BNA tərəfindən hansı qaydada toplandığını araşdırdıqda məlum olur ki, sözün həqiqi mənasında həmin pulu əhalidən, sanki çığırda-çığırda alılırlar. Bunu biz demirik. Qurumun yürütdüyü cərimə siyasətilə bağlı aparılan ictimai müzakirələri, sosial və ənənəvi media nümunələrində yazılanları oxuduqdan sonra bu qənaətə gəlirik. Hətta ictimai qınaq o həddə çatıb ki, bir çox vətəndaş BNA-nın ləğv edilməsi təklifini belə irəli sürür. Dövlət Agentliyi isə bunun əhalinin xeyrinə olduğunu israrla bildirir. Qurum rəsmiləri ictimailəşən istənilən bir mövzu ilə bağlı yalnız özlərini haqlı çıxramaqla məşğuldurlar. Məsələn, bu sətirlərin müəllifi kimi mən bu yaxınlarda klinikalardan birinin qabağında sükan arxasından düşməyərək, xəstə olan doğmamı götürən zaman BNA tərəfindən cərimələnmişəm. Həmin yerdə cəmi üç dəqiqə dayanmışam. Bu məsələni ictimailəşdirəndən sonra qurumun mətbuat katibi mənim, güya xəstəxana deyil, dönərxananın önündə dayandığıma dair açıqlama verdi. Fikirlərini də belə izah etdi ki, güya həmin ərazidə ümumiyyətlə xəstəxana yoxdur. Məcbur olub, həmin ərazidə çəkiliş edib, bizim yox, BNA-nın yalan danışdığını isbatladıq.
Bu sahənin mütəxəssisləri hesab edirlər ki, Bakı şəhərində dayanma və durma, parklama üçün ərazilər çox məhduddur, bu baxımdan sürücülər üçün müəyyən şərait yaradılmalıdır. Ancaq BNA bunu nəzərə almadan, yalnız daha çox cərimə yığmağa meyllənib. Çox təəssüf ki, qurum hər yerdə tikinti bumunun olduğunu nəzərə almır. Guya bilmirlər ki, əksər ərazilər tikinti şirkətləri tərəfindən zəbt olunub. Hətta bəzi binalar səkilərin üzərində inşa edilir. Parkinqlər nəzərə alınmır və az qala yolun hərəkət hissəsində marketlər, müxtəlif ticarət mərkəzləri, iaşə obyektləri tikilir. Bununla şəhərdə bir xaos yaradıblar. Buna görə də sürücülər bəzən məcbur olurlar ki, hansısa aptekin və mağazanın önündə 5 dəqiqəlik avtomobilini saxlayıb ordan nəsə alsın. BNA isə “Yol hərəkəti haqqında” Qanunun tələbləri çərçivəsində fəaliyyətə üstünlük verir. Həmin qanuna görə, dayanma-durma qadağan olunan yerdə sürücü maşını 5 saniyə də saxlasa, bu artıq qayda pozuntusudur. O da aydındır ki, qanunu kim pozursa, onun cəriməsini də ödəməlidir. Ancaq yaxşı olardı ki, BNA bu gün tətbiq etdiyi sərt cərimə siyasətinə görə tənqid ediləcəyini əvvəlcədən proqnozlaşdıraydı.
Əslində, Bakı Nəqliyyat Agentliyi ilə nəqliyyat sahəsində fəaliyyət göstərən bir neçə dövlət qurumu hansı sahəyə kimin və necə nəzarət etməli olduğu barədə bir-birilə münasibətlərini hələ ki, tənzimləyə bilməyib. Onun nəticəsidir ki, BNA, yenicə fəaliyyətə başlamasına rəğmən, ən çox məhz cərimələr vasitəsilə büdcəsinə daha çox pul cəlb edən bir quruma çevrilib. Bu da, təbii ki, vətəndaşlarla sürücülərin ciddi narazılığına səbəb olur. Cərimələri BNA yazsa da, işin təşkililə bağlı cavabdehin kim olduğu hələ bilinmir. Bakı Şəhər İcra Hakimiyyəti özlərinə aid olmadığını deməklə məsuliyyəti boynundan atır. BNA isə strukturun qurulması, alternativlərin təklifini ikinci plana atıb. Parklanma qadağandırsa, onun alternativi də olmalıdır. Bununla bağlı isə BNA, təəssüf ki, ciddi iş aparmır.
Qeyd edək ki, BNA-nın sərt cərimə siyasətindən narazı olanların sırasında tanınmış şəxslər də az deyil. Belə şəxslərdən biri yazır ki, hətta səhər saat 10- da özü evində, avtomobili isə qarajda olan sürücülərə də cərimə mesajları gəlməyə başlayıb.
Məhz bu məqamla bağlı BNA-nın mətbuat katibi Mais Ağayevin münasibətini öyrəndik. O bildirdi ki, avtomobil qarajda ola-ola cərimənin yazılması mümkün deyil: “Ola bilər ki, texniki səhv var. Bunun üçün həmin adam protokolu bizə təqdim etməlidir ki, araşdıraq. Elə olur ki, cərimə başqa vaxt olunub, sadəcə vətəndaşa bu barədə mesaj gec çatıb, o da elə bilib ki, avtomobili qarajda olan zaman üçün cərimə olunub. Ən əsası da, belə hallarda məlum olur ki, şəxslər başqalarına etibarnamə verir, etibar olunan şəxsin etdiyi cəza ilə bağlı bildiriş də maşının əsl sahibinin adına gəlir. Yəni belə hal çox nadir hallarda baş verə bilər”.
Bütün bu sadalanan faktlardan sonra bir nəticəyə gəlmək olar: yaxşı olar ki, BNA cərimələrin yığılmasına çox da meyllənməsin. Şəhərin bərbad gündə olan ictimai nəqliyyat sektoruna bir diqqət ayırsın. Çünki sanki onlar öz nəzarətlərində olan sərnişin avtobuslarını cərimə edilməyən kateqoriya sırasına aid ediblər. Halbuki, daha çox narazılıq məhz həmin avtobus sürücüləri və marşrut sahiblərindəndir. Bir məsələni də xüsusi vurğulamaq istərdik ki, bu üsulla cərimələri toplayıb özünü yaxşı işləyən qurum kimi göstərməyin fəsadlı tərəfləri də var. Son vaxtlar Prezident əhalinin içinə gedib, şəxsən onların problemi ilə tanış olub, həlli istiqamətində konkret addımlar atırsa, BNA niyə sərt cərimə siyasətilə kütləvi narazılığa şərait yaratmalıdır?
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
