“Bizim kimlərisə yoluxdurmamaq məsuliyyətimiz də olmalıdır...”
Koronavirusa yoluxanlar arasında tanıdığın insanların, həmkarlarının, qələm adamlarının da olduğunu eşidəndə çox təəssüflənirsən, ürəyindən dərin bir sızıltı keçir. Əlbəttə, gözəgörünməz düşmən olan koronavirus hər birimizi yaxalaya, bizdən öc ala bilər. Yəni heç kim bu düşmənlə üzləşməkdən sığortalanmayıb. Bununla belə, virusa yoluxan hər bir Azərbaycan vətəndaşının bu virusa qalib gələcəyinə inanırıq.
Bu günlərdə “Kaspi” qəzetinin baş redaktoru, Əməkdar jurnalist İlham Quliyevin və ailə üzvlərinin COVID-19-a yoluxması ilə bağlı xəbər yayılıb. Olduqca təəssüf və ağrı hissilə qarşıladıq bu xəbəri. Hazırda “Neftçilər” xəstəxanasında koronavirusdan müalicə alan İlham Quliyevlə əlaqə saxladıq və onun vəziyyətilə tanış olduq.
- İlham müəllim, bu xəbəri böyük təəssüf hissilə qarşıladıq. Keçmiş olsun. İndi özünüzün və ailə üzvlərinizin vəziyyəti necədir?
- İndi şükür Allaha, yaxşıyam, artıq təhlükə sovuşub. İndi məndə narahatlıq, təhlükə doğuran simptomlar yoxdur. Biz iyunun əvvəlindən virusa yoluxmuşduq. Özümüzdə narahatlıq hiss edən kimi xəstəxanaya müraciət etdik və iyunun 10-da bizim test nəticələrimiz çıxdı. Amma məndə nəticə neqtiv idi. Ailə üzvlərimi, övladlarımı və həyat yoldaşımı xəstəxanaya yerləşdirdik. Amma mənim test nəticəm neqativ olduğu üçün məni xəstəxanaya götürmədilər, evdə qaldım. Mən evdə qaldığım müddətdə özümdə bütün əlamətləri müşahidə edirdim. Hiss edirdim ki, məndə bu xəstəliyin bütün əlamətləri - baş və əzələ ağrıları, halsızlıq, temperatur, boğaz ağrısı vardı. Sonra mən ağciyərlərimi kompyuter tomoqrafiyasına saldım. Kompyuter tomoqrafiyası ilə aparılan müayinələr ağciyərlərimin hər iki payında “buzlu şüşə” aşkarladı və həkimlər bunu COVID-19-un nəticəsi olaraq qəbul etdilər. Sonra məsləhət oldu ki, məni xəstəxanaya yerləşdirsinlər, həkim nəzarətində olum. Xəstəxanada çox intensiv müalicə prosesi gedir, sistemlər köçürülür, virus əleyhinə dərmanlar verilir, antibiotiklər qəbul edirəm. Həkim nəzarətindəyəm, şükür Allaha, özümü yaxşı hiss edirəm. Yəqin ki, bir müddət müalicəm davam edər və məndən növbəti testin nəticəsi neqativ çıxarsa, evə buraxarlar. Amma yəqin ki, bir müddət xəstəxanada olacağam.
- Ailə üzvlərinizin virusa yoluxduğunu biləndə hansı hisslər keçirdiniz?
- Birinci, testin nəticələri ailə üzvlərimdə pozitiv çıxdı və bundan çox narahat oldum. Uşaqlarımın yaşı azdır, onların və həyat yoldaşımın vəziyyətinə görə çox ciddi narahatlıq keçirdim. Amma virus məsələsi meydana çıxandan mən onunla bağlı çox məlumatlıyam. Yəni, ilkin olaraq, bildim ki, ailə üzvlərimin vəziyyətində elə də həyati təhlükə yoxdur. Lakin, istər-istəməz, narahatlıq yaşadım. Ailə üzvlərimi xəstəxanaya yerləşdirdikdən, həkim nəzarətinə verdikdən sonra isə xeyli toxdadım. O vaxt fikirləşirdim ki, özüm müalicəmi ev şəraitində davam etdirərəm, bu halla özüm mübarizə apara bilərəm. Amma sonrakı şərait göstərdi ki, həkim nəzarətində olmağa böyük ehtiyac var və mübarizənin həkim nəzarəti altında aparılması önəmlidir. Bu, müalicə prosesinin müddətini də xeyli azaldır. Yəni biz eyni vaxtda virusa yoluxsaq da, artıq ailə üzvlərimi evə buraxıblar və onlar evdədirlər. Amma mən onlardan sonra xəstəxanaya getdiyim üçün hələ mənim müalicəm davam edir. Yəni bu əyani bir göstəricidir.
- İlham müəllim, yeri gəlmişkən, bir məsələni də soruşum, son günlər sosial şəbəkələrdə bəzi şəxslər şayiələr yayırlar ki, guya xəstəxanalarda virusa yoluxan xəstələrin müalicəsinə ciddi yanaşılmır. Təbii ki, əsassız iddialardır. Prosesin şahidi kimi sizin yanaşmanız necədir? Xəstəxanalarda virusa yoluxan xəstələrin müalicəsinə necə yanaşılır?
- Səhiyyə sisteminin üzərində çox böyük gərginlik var. Xeyli sayda xəstə var və bizim səhiyyə sistemimiz də buna hazır deyildi. Yalnız bizdə deyil, ümumiyyətlə, bütün dünyada səhiyyə sistemi birdən-birə bu qədər xəstəni müalicə etmək imkanına malik deyildi. Əlbəttə, inkişaf etmiş Avropa ölkələrində də biz bu problemlərin yaşandığını gördük. Artıq bu sistem qurulub, xəstəxanalarda xəstələr tam izolyasiya olunur, ətraf aləmdən təcrid edilir, yeməklə təmin olunurlar. Mən özümün müalicə aldığım xəstəxana ilə bağlı deyə bilərəm ki, burada həkimlərdən, tibb bacılarından, ümumiyyətlə, tibbi personaldan çox razıyam Əllərindən gələni etməyə çalışırlar ki, hər şey yaxşı olsun. İnanıram ki, başqa xəstəxanalarda da vəziyyət belədir. Biz özümüz xəstə olsaq da, tibbi personala dəstək olmağa çalışmalıyıq. Onlar burada necə böyük əziyyətlə çalışırlar, onu biz görürük. İsti havada xüsusi geyimlərdə xəstəyə xidmət göstərmək elə də asan deyil. Mən bizim sağlamlığımızın keşiyində duran tibb işçilərinə təşəkkür edirəm, Allah həmişə köməkləri olsun, onlar da ailələrindən uzaq düşüblər. Bu bir bəladır, bir xəstəlikdir, inşallah, öhdəsindən tezliklə gələrik.
- Bilirsiniz, bəzi vətəndaşlarımız virusa yoluxsalar da, həkimə, təcili tibbi yardıma müraciət etmir və öz xəstəliklərini gizlətməyə çalışırlar. Təbii ki, bu da daha çox insanın yoluxması ilə nəticələnir. Son olaraq vətəndaşlara nə deyərdiniz?
- Vətəndaşlarımıza müraciət edib onu demək istəyirəm ki, qorxmaq lazım deyil. Bundan çox da təşvişə düşsək, özümüzə problemlər yaradarıq. Amma qorunmaq lazımdır. Çalışmaq lazımdır ki, yaxın müddətdə bu virusa yoluxmasınlar. Çünki, bayaq qeyd etdiyim kimi, səhiyyə sistemi xeyli yüklənib, insanların xəstəxanalara qəbul olunması ilə bağlı problemlər var. Bunun nəticəsində də müalicə prosesi xeyli uzanır, istər-istəməz, insan evdə müalicə alanda təşvişə düşür. Amma həkim nəzarətində olanda problem olmur. Hər hansı bir xoşagəlməz situasiya meydana gələrsə, həkimlər dərhal onun ən optimal çıxış yolunu tapır və xəstəni yönləndirirlər. Amma evdə olanda bizdə bu imkanlar olmur. Ona görə də maksimum təmasdan çəkinmək, maska və əlcək taxmaq, sosial məsafə gözləməyə çalışmaq lazımdır. Bu, həyatımızın yeni bir reallığıdır. Mən başa düşürəm, insanlar bir-birilə ünsiyyətdə olmaq istəyir, indiki tələblərə uyğunlaşmaq çətindir. Ancaq utanmaq lazım deyil. Burada məqsəd bizim kimdənsə çəkinməyimiz deyil ki, kimdənsə yoluxmayaq, burada bizim kimlərisə yoluxdurmamaq məsuliyyətimiz də olmalıdır. Biz bu prizmadan yanaşmalıyıq ki, heç kimi yoluxdurmayaq. Redaksiya əməkdaşları da təsdiqləyə bilər ki, virus məsələsi meydana çıxandan mən bu məsələyə çox ciddi yanaşmışam, maskadan, əlcəkdən istifadə etmişəm, sosial məsafə saxlamışam. Hətta mən əməkdaşlarıma tapşırmışdım ki, heç kəs mənim otağıma maskasız girməsin. Amma bunun nəticəsidir ki, özümün yoluxmağıma baxmayaraq, redaksiyada heç kimdə virusun simptomları aşkarlanmadı. Əgər mən onu etməsəydim, bir neçə nəfəri də yoluxdurmuş olardım. Bu baxımdan, özümü çox rahat hiss edirəm ki, qoruyucu tədbirlərdən ciddi şəkildə istifadə etmişəm, nəticədə ətrafımda, dostlarım, iş yoldaşlarım arasında bu virusa bir nəfəri də yoluxdurmamışam. Əgər biz hamımız bu şəkildə çalışarıqsa, bu xəstəliyin tempinin aşağı düşməsinə səbəb ola bilərik. Ona görə də insanlar maksimum əhalinin gur olduğu yerdə olmasınlar, marketlərə, apteklərə girərkən diqqətli olsunlar. Diqqətli olarıqsa, xəstəliyin səviyyəsini bir qədər aşağı sala bilərik.
İradə SARIYEVA
