Azərbaycanda koronavirusa yoluxanların sayının bu dərəcədə artmasının, əlbəttə ki, vətəndaş məsuliyyətsizliyindən irəli gələn amil olduğu danılmazdır. Son həftələrin təhlil və araşdırmaları da göstərir ki, gündəlik virusa yoluxanların sayının 300-dən artıq olması birbaşa məsuliyyət hissindən uzaq olan vətəndaşların qaydalara riayət etməməsi ilə bağlıdır. Vətəndaşlar qaydalara əməl etsəydilər, maska taxıb, sosial məsafə gözləsə, sanitar-gigiyena qaydalarına əhəmiyyət versəydilər, nə ölkəmizdə xüsusi karantin rejimi avqustun 1-nə qədər uzadılardı, nə də 21 iyundan 5 iyul 06:00-a qədər ciddi karantin rejimi elan olunardı.
Məlum olduğu kimi, Xarici İşlər Nazirliyinin mətbuat katibi Leyla Abdullayeva iyunun 18-də keçirilən brifinqdə ölkəmizdə karantin rejiminin avqustun 1-nə qədər uzadılacağını və 21 iyundan 5 iyul 06:00-a qədər ciddi karantin rejimi elan olunacağını bildirib. O, həmçinin, qeyd edib ki, Bakı, Gəncə, Yevlax, Sumqayıt, Lənkəran şəhərləri və Masallı, Cəlilabad, Abşeron rayonları üzrə SMS xəbərdarlıq və xüsusi icazə ilə evdən çıxmaq qaydası tətbiq ediləcək, eləcə də ticarət mərkəzlərinin fəaliyyəti, ictimai iaşə obyektlərində yerində xidmətlər dayandırılacaq.
Ekspertlər qeyd edirlər ki, dövlətin bu barədə qərar qəbul etməsinə yeganə səbəb vətəndaş məsuliyyətsizliyidir. Onlar hesab edirlər ki, vətəndaşlar məsuliyyətli davransaydılar, ölkəmiz çoxdan koronavirusla vidalaşa bilərdi. Hələ virusun ilk zəif dalğaları dünyada hiss olunduğu zaman Azərbaycan dövləti qabaqlayıcı tədbirlər görməyə başladı və bu yöndə hərtərəfli işlər həyata keçirməklə vətəndaşının sağlamlığına, təhlükəsizliyinə nə qədər önəm verdiyini ortaya qoydu. Amma çox təəssüf ki, bir qisim vətəndaşın buna əhəmiyyət vermədiyini və virusa məsuliyyətsiz yanaşdığını qeyd edən ekspertlərin sözlərinə görə, bunun nəticəsində də virus bu qədər yayıla bildi.
“...mövcud tədbirlərin görülməsinin 4 əsas səbəbi var”
Tanınmış sosioloq, professor Əhməd Qəşəmoğlu “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, həm karantin rejiminin uzdılması, həm də ikihəftəlik xüsusi karantin rejiminin elan olunmasına səbəb vətəndaşların özləri olub. “Hesab edirəm ki, bu qərarın verilməsinə zərurəti elə vətəndaşlar özləri yaradıblar. Bizim başdan buraxdığımız səhv elə vətəndaş məsuliyyətsizliyi ilə bağlı olub. Yadınıza gəlirsə, virusun ilk günlərindən bizim sizinlə bu mövzuda çox söhbətimiz olub, “Bakı-Xəbər” TV-də bununla bağlı danışmışıq. Təəssüf ki, bizim əhali koronavirus bəlasını qarşılamağa hazır deyildi, hələ də hazır deyil. Aparılan maarifləndirmə işi də nəticə vermir. Bunun da səbəbi odur ki, maarifləndirmə mexanizmi lazımi səviyyədə deyil. İndiki maarifləndirmə 30 il əvvəlki qaydada aparılmamalıdır. Bu, yeni yanaşma tələb edən bir maarifləndirmə işi olmalıdır. Bu proses elmi əsaslarla aparılmalıdır. Mən bununla bağlı yeni təkliflər hazırlamışam və o təkliflər “İctimai liderlər” qrupuna da təqdim olunub, orada müzakirə edilib. Həmin qrupda millət vəkilləri də təmsil olunurlar. Mən həmin təkliflərdə maarifləndirmə işinin necə aparılması yollarını göstərmişəm. Maarifləndirmə işi aparılır, amma bu, əhaliyə təsir etmir.
Bir məqamı da deyim, hər gün Ələsgər Ələkbərov küçəsi ilə keçib gəlirəm. Ə.Ələkbərov küçəsi 12-də az qala bir aydır su borusu partlayıb və yerdə gölməçə əmələ gətirib, amma əlaqədar qurumlar o borunu təmir etmirlər. Bunun nəticəsində də gölməçədəki çirkab su ətrafa, evlərə çirkab yayır, insanlar üçün əlavə infeksiya mənbəyi yaradır. Koronavirusdan qorunmağa nə əhali hazırdır, nə də bəzi müvafiq qurumlar. Belə bir mənzərə yaranıb ki, camaata “maska tax” deyirik, evlərinə də çirkab sularla virus göndəririk. Bundan başqa, küçədə insanların çoxunu maskasız görürəm. Sosioloq olaraq mənim üçün maraqlı olduğu üçün küçədəki maskasız insanları saxlayıb soruşuram ki, siz nəyə etiraz edirsiniz, niyə maska taxmırsınız, sosial məsafə gözləmirsiniz? Deyir, ay müəllim, boş şeydir, virus yoxdur, bu bir siyasətdir. Deyirəm, onu sizə kim deyir? Bu gün vətəndaşlarımızın koronavirus infeksiyasına barmaqarası baxmasının və bunun nəticəsində də mövcud tədbirlərin görülməsinin 4 əsas səbəbi var. Mən bunu araşdırıb təhlil etmişəm. Azərbaycanda koronavirusun olmadığı barədə kimlərsə şayiə yayır, burada təxribatçı qruplar işlər görürlər. Birincisi, bu təxribatların yayılmasında maraqlı olanlar iri ticarət obyektlərinin, restoranların, şadlıq saraylarının, gözəllik salonlarının və şou-biznesin təmsilçiləridir. Onlar xalq arasında ciddi cəhdlə təxribatçı fikirlər, şayiələr yayırlar ki, “koronavirus yoxdur, bu uydurmadır”. Onların yeganə məqsədi odur ki, bu şayiə ilə camaatı öz obyektlərinə cəlb etsinlər, pul qazansınlar, camaat virusa yoluxur-yoluxsun, təki bunlar pul qazansınlar. Ən böyük nadanlıq budur. İkincisi, burada xarici qüvvələrin də maraqlarını istisna etmirəm. Azərbaycanı istəməyən qüvvələr fürsətdən istifadə edərək koronavirusun bir müharibə olduğunu zənn edib, bizə qarşı təxribatlar törədir və bizim ölkədə vəziyyətin daha da pisləşməsinə çalışırlar. Onlar çalışırlar ki, bu cür şayiələr çoxalsın. Üçüncüsü, camaatın özündə koronavirusla bağlı bir etinazsızlıq, əhlikeyflik var, “Allah qoruyacaq deyirlər, Allah heç kimə demir ki, sən get özünü bəlaya sal, mən səni qoruyacağam, Allah insana şüur, düşüncə verib. Dördüncüsü, supermarketlərə girəndə görürsən ki, nə maska taxan var, nə sosial məsafə gözləyən, bundan əlavə, meyvə-tərəvəz, çərəz, çörək satan satıcıların da əlində əlcək, ağzında isə maska yoxdur. Bunlar hamısı infeksiya mənbəyidir. Hara baxırsan, orada insanların koronavirusa nadancasına yanaşmasının şahidi olursan və heyrətə gəlirsən. Bir qisim adam da keyfindən küçəyə çıxır, deyir ki, çıxmasam dünya dağılar. Bu cür yanaşma doğru deyil. Küçə də virus mənbəyidir. Küçəyə çıxırsansa, qaydalara əməl et”.
Ə.Qəşəmoğlunun sözlərinə görə, bəzi məmurlar da vətəndaşlara laqeyd yanaşır, öz məsuliyyətlərini dərk etmir, Prezidentin çağırışlarını icra etmirlər. “Prezident bu qədər işlər görür, çıxışlar edir, tələblər irəli sürür, çağırışlar edir, amma bundan bəzi məmurlar nəticə çıxarmır, öz üzərlərinə düşən vəzifəni icra etmirlər. Əhalinin laqeyd davranışları nəticəsində ölkəmizdə virusa yoluxanların sayı bu cür artdı. Ölkəmizdə karantin rejiminin sərtləşdirilməsi zəruri oldu. Televiziyaları şit, bayağı verilişlərdən uzaqlaşdırıb maarifləndirmə işinə səfərbər olmağa cəlb etmək lazımdır. Necə ki, İkinci Dünya Müharibəsi dövründə Sovet televiziyası və radiosu səfərbər olunmuşdu. Koronavirus müharibəsi İkinci Dünya Müharibəsindən də dəhşətli bir müharibədir. Evdə oturduğun yerdə bu infeksiyaya yoluxa bilərsən. Bu istiqamətdə görüləcək işlərimiz çoxdur” - deyə Ə.Qəşəmoğlu vurğuladı.
İradə SARIYEVA
