İngiltərənin Oksford Universiteti deksametazon adlı dərmanın ağır koronavirus xəstələrinin müalicəsinə yaradığına dair araşdırma aparıb. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının (ÜST) Baş direktoru Tedros Adhanom Qebreyesus bildirib ki, bu, oksigen və ventilyasiya dəstəyinə ehtiyac duyan xəstələrdə ölüm risqini aşağı saldığını göstərən ilk müalicədir.
O deyib ki, ÜST-in klinik bələdçisi dərmanın COVID-19 xəstələrində necə və nə zaman istifadəsinə dair bütün təlimatları göstərəcək. Bu xəbər yayıldıqdan sonra insanlar apteklərə üz tutaraq deksametazon adlı dərmanı almağa üstünlük verirlər. Əksər aptekdə adıçəkilən dərman çatışmazlığı yaşanır.
Maraqlıdır, adıçəkilən dərman doğrudanmı koronavirusu müalicə edir?
Nuran Abdullayev: “…bu məsələni çox da böyütmək və insanların hissləri ilə oynamaq lazım deyil”
Almaniya-Azərbaycan Radioloji və Neyroradioloji Cəmiyyətinin sədri, Köln Universiteti Klinikasının tibb elmləri doktoru Nuran Abdullayev bildirdi ki, sözügedən tədqiqatın nəticələri son günlər geniş müzakirə olunur və deyilən şəkildə dərc olunarsa, təbii ki, bu, bir elmi uğurdur: “Ancaq nəzərə almaq lazımdır ki, "artıq deksametazon virusun tam müalicə üsuludur" deyərək bu məsələni çox da böyütmək və insanların hissləri ilə oynamaq lazım deyil. Bu tədqiqat o demək deyil ki, hər COVID-19 virusuna yoluxmuş şəxs bu preparatı apteklərdən əldə edib müalicəsində istifadə edə bilər. Bu dərman yalnız həkim təyinatı ilə və həkim nəzarəti altında qəbul edilməlidir. Preparatın təsirinin müsbət effekti isə tədqiqatda yalnız ağır tənəffüs çatışmazlığı olan xəstələrdə müəyyən edilib ki, bu da, əslində, praktiki təcrübələrdə digər Avropa və Asiya ölkələrində öncədən istifadə olunurdu".
Adil Qeybulla: “Azərbaycanda da deksametazondan koronavirusa yoluxmuş xəstələrin müalicəsində istifadə olunur, ancaq xəstə…”
Professor, tibbi ekspert Adil Qeybulla vurğuladı ki, deksametazon bədəndə istehsal olunan bir hormondur. Dərmanın antiiltihabi xüsusiyyəti var və demək olar ki, gündəlik praktikada istifadə olunur: “COVID-19-un konkret müalicəsi yoxdur. Söhbət qabaqlayıcı tədbir kimi profilaktikadan gedirsə, konkret virusu öldürən bir dərman lazımdır. Bu dərman remdesivirdir və artıq təcrübəyə buraxılıb, insanlar üzərində tədqiqatlar aparılır. Digəri isə vaksindir ki, bu, hələ istehsal olunmayıb. İstehsal ediləndən sonra bu vaksinin özünü necə aparması çox böyük sual altındadır. Ümumiyyətlə, deksametazon, prednizalon, diplastiya və digər bir sıra dərmanlar müalicə prosesində işlədilir”.
Həmsöhbətimiz onu da əlavə etdi ki, koronavirusda ölüm hallarının əsasında iki başlıca amil dayanır: "Birincisi, aktiv pnevmoniya, ikincisi, statin tufanı nəticəsində ağ ciyər toxumalarının zədələnməsindən qaynaqlanan ağ ciyər çatışmazlığı. Bu mənada, deksametazon bu prosesə immunosuppressedan təsiri göstərib bir az zəiflədir. Amma bu, məsələnin həlli deyil. Yayılan məlumatlarda qeyd edilir ki, deksametazon bu situasiyalarda ölüm risqini üçdə bir qədər azaldır. Bəli, hormonal terapiya müəyyən qədər ölüm risqini aşağı salır. İnsanlar illüziya axtarırlar. Amma illüziyaya qapılmaq gərək deyil, virusun insanlara yoluxmasının qarşısını almaq üçün qoruyucu vasitələrdən istifadə olunmalı, sosial məsafə gözlənilməlidir və dezinfeksiya tədbirlərinə, eləcə də karantin davranışlarına riayət etmək vacibdir. Buna əməl edilsə, daha yaxşı olar”.
A.Qeybullanın sözlərinə görə, Azərbaycanda da deksametazondan koronavirusa yoluxmuş xəstələrin müalicəsində istifadə olunur: "Bu preparatı bir çox məqsədlə istifadə edirik. Hormonal dərmanların çox istifadəsi böyrəküstü vəzin çatışmazlığını yarada bilər. Bu baxımdan sözügedən dərmanlardan istifadə və kəsmə prosesi fərqli olmalıdır. Dərmanın kəsilməsi zamanı sindrom yaranır ki, bu da ciddi problemlərə yol açır. Ümumiyyətlə, müalicə həkimlərin işidir. Xəstə özbaşına durub deksametazon vurdura bilməz. Bu, ancaq müalicə prosesində sırf həkimlərin verdiyi qərardır".
Günel CƏLİLOVA
