Pandemiya dönəmində çoxlu sayda şayiələrin yayıldığının şahidi olduq. Son iki gün ərzində vətəndaşların kütləvi şəkildə ödəmə terminallarının önünə toplaşdığı müşahidə edildi. Məlum oldu ki, vətəndaşlar güya “Azəriqaz”ın hər ailəyə 10 manat pulsuz qaz limiti verdiyi ilə bağlı "Whatsapp" proqramı vasitəsilə yayılan səs yazısına inanıb toplaşıblar ki, kartlarına həmin məbləği yükləsinlər.
Smart-kartlara ödəniş terminallarında əlavə 10 manat vəsaitin hədiyyə edilməsi ilə bağlı insanların kütləvi aldadılması halları ilə bağlı “Azəriqaz” İstehsalat Birliyindən bildirilib ki, bu hal sosial şəbəkələrdə bəzi insanların yanlış məlumatlar paylaşıb, səs yazıları, elanlar verməsindən sonra yaranıb:“Azəriqaz” İstehsalat Birliyi olaraq bəyan edirik ki, belə məlumatlara aldanmayın və aşağıdakı şərhimizə diqqətlə yanaşın. Ümumiyyətlə, smart-kartın bərpası deyilən bir xidmət mövcuddur. Yəni sosial şəbəkələrdə bu barədə yayılan videomaterialda da həmin proses tam düzgün izah olunur. Smart-kart necə bərpa olunursa, ondan danışılır. Abonent, məsələn, 10 manat vəsait yükləyib. Bu zaman kartı terminaldan tez götürərkən və ya həmin anda internet ötürücülərdə problem yaranarsa, vəsait karta yüklənməyə bilər. Amma ödəniş ödəmə qəbzində əksini tapır. Bir anda abonent vəsaitin yükləndiyini düşünür və gəlib kartdakı məbləği sayğaca yükləyəndə, sıfır göstəricisi göstərir. Bu halda məsləhət görülür ki, smart-kart təkrar aparılmalıdır ödəniş terminalına və menyuda “Smart-kartın bərpası” seçilməklə əvvəlki məbləğ yenidən yüklənməlidir. Yəni proses bu qədər sadədir. Lakin kimlərsə bunu tamam başqa məqsədlərə yönəldib. Dünən gecə saatlarından etibarən belə bir ajiotaj yaradılıb ki, ödəniş terminallarında “Smart-kartın bərpası” düyməsini klikləməklə kartlara əlavə 10 manat da yükləmək mümkündür. Bəziləri bunu “Azəriqaz” İB-nin vətəndaşlara “hədiyyəsi” kimi də qələmə verib. Birliyin sosial şəbəkələrdə apardığı monitorinq zamanı da müşahidə edilib ki, bəzi marketlərdəki ödəmə terminalları qarşısında gecə saatlarında hətta növbələr də yaranıb. Bildirmək istərdik ki, bu yanlış əməliyyat abonentlərin smart-kartlarında ciddi qüsur yarada bilər. Çünki hər ödəmə bir vahid kod üzərində icra olunur və təkrarsızdır. Yəni kartı ödəmə terminalına zərurət olmadığı halda daxil edib “Smart-kartın bərpası” düyməsini klikləyib əməliyyatı həyata keçirmək yalnız həmin kartın sıradan çıxmasına gətirib çıxara bilər. Belə olan halda kartda yaranan qüsurlara görə yeni məbləğ yükləniləndə problemlər yaranacaq və bundan başqa, abonentlər kartlarının əvvəlki qaydada işləkliyini təmin etmək üçün “ASAN xidmət”, “ASAN Kommunal” və Birliyin xidmət sahələrinə üz tutmalı olacaqlar. Bu zaman onların həm vaxt itkisi ilə üzləşməsi, həm də müəyyən müddətə qazsız qalması qaçılmazdır”. “Azəriqaz” İB diqqətə çatdırır ki, belə çağırışlardan çəkinəsiniz:“Hər hansı yanlış məlumat sizin qazdan normal şəkildə istifadənizi əngəlləyə, eyni zamanda istifadənizdə olan qurğuların sıradan çıxmasına gətirib çıxara bilər. Düzgün, dürüst məlumatları yalnız “Azəriqaz” İstehsalat Birliyinin 104/185 Çağrı Mərkəzi, (+994 70) 3 104 104 "Whatsapp" nömrəsinə, eləcə də sosial şəbəkələrdəki ünvanlarımıza suallar göndərməklə əldə edə bilərsiniz. Bir daha xatırladırıq ki, qaz istifadəçisi olan abonentlər üçün Azərbaycan Dövlətinin bir əsas güzəşti var, o da illik 2200 kubmetr həcmində qazdan hər kubmetrə görə 10 qəpikdən istifadə ilə bağlıdır. “Azəriqaz” İstehsalat Birliyi bu məsələdə hüquq-mühafizə orqanlarının köməklik göstərməsini istəyir. Çünki sosial şəbəkələrdə belə dələduz əməllərlə məşğul olanlar 2 milyon 300 minə yaxın abonenti olan bir təşkilatın işini bir anda iflic vəziyyətinə sala bilər”.
Göründüyü kimi “Azəriqaz” məlumatı təkzib edir və bunu təxribat adlandırır. Məqsəd kütləvi şəkildə koronavirusun yayılmasına nail olmaq ola bilərmi? Virusun yayılması risqinin ölkəmizdə aşağı səviyyədə olduğunu görən bizi istəməyən dairələrin belə təxribata əl atması nə dərəcə inandırıcıdır? Təhlükəsizlik üzrə ekspert Elşən Həsənov “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, bu olduqca həssas məsələdir:“Pandemiya dönəmində biz belə şayiələrin yayılmasının dəfələrlə şahidi oluruq. Ölkəmiz həssas məqama qədəm qoyduğu üçün maraqlı dairələr bununla manipulyasiya edirlər. Dediyiniz nümunə də bu qəbildəndir. Fikir verin ki, bununla cəmiyyətə nə qədər zərər vermiş olurlar. Birincisi, əhali arasında ajiotaj yaradılır və nəticədə indiki mənzərə yaranır. Bununla insanlar karantin qaydalarını pozaraq, kütləvi halda bir yerə cəmləşirlər. Bu da virusun yayılma risqini artırır. Bundan əlavə, dövlət qurumlarının hansısa güzəşti verəcəyinə inandırılan vətəndaş gedib orda bunun yalan olduğunu görəndə, həmin qurumdan narazı qalır. Sadə vətəndaş elə bilir ki, onu hansısa informasiya manipulyatoru deyil, məhz həmin qurum aldadıb. Bunun da nəticəsində şayiə yayanlar məqəsədlərinə çatır. Çünki vətəndaşlarda dövlət qurumlarına müəyyən mənada etibarsızlıq toxumunu səpmiş olurlar. Düşünürəm ki, həmin qurumlar və ənənəvi peşəkar media dərhal bu qəbildən olan məlumatlara reaksiya verməlidir ki, yalan daha geniş areala yayılmasın. Təbiidir ki, burada Azərbaycanın pandemiya ilə mübarizədə uğurlarını həzm edə bilməyən dairələrin də marağı ola bilər”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
